Tổng các chữ số là gì?
Tổng các chữ số của một con số chính là kết quả bạn nhận được khi cộng toàn bộ từng chữ số thập phân của nó lại với nhau. Ví dụ, tổng các chữ số của 12345 là \(1 + 2 + 3 + 4 + 5 = 15\). Công cụ này tính ngay lập tức tổng đó, đồng thời cho biết con số có bao nhiêu chữ số và căn số học của nó là bao nhiêu.
Cách sử dụng
Nhập một số nguyên bất kỳ vào ô và bấm tính. Công cụ sẽ loại bỏ mọi ký tự không phải chữ số, cộng các chữ số còn lại và hiển thị ba kết quả: tổng các chữ số, số lượng chữ số và căn số học.
Giải thích công thức
Tổng các chữ số là tổng của từng chữ số \(d_i\).
$$\text{Digit Sum} = \sum_{i=1}^{k} d_i \quad\text{where } d_i \text{ are the digits of } \text{Number}$$Căn số học được tìm ra bằng cách lặp đi lặp lại việc tính tổng các chữ số cho đến khi chỉ còn lại một chữ số duy nhất. Ngoài ra còn có một công thức rút gọn: với mọi số nguyên dương \(n\), căn số học bằng \(1 + ((n - 1) \bmod 9)\).
$$\begin{gathered} \text{Digit Sum} = \sum_{i=1}^{k} d_i \\[1.5em] \text{Digital Root} = 1 + \left(\left(\sum_{i=1}^{k} d_i\right) - 1 \bmod 9\right) \\[1.5em] \text{where}\quad \left\{ \begin{aligned} d_i &= \text{the } i\text{-th digit of } \text{Number} \\ k &= \text{count of digits in } \text{Number} \end{aligned} \right. \end{gathered}$$Căn số học có liên hệ mật thiết với giá trị của một con số khi chia lấy dư cho 9, đó cũng là lý do nó là nền tảng cho mẹo kiểm tra phép tính kinh điển "loại bỏ số 9" (casting out nines).
Ví dụ minh họa
Lấy số 987654. Tổng các chữ số là \(9 + 8 + 7 + 6 + 5 + 4 = 39\). Con số này có 6 chữ số. Để tìm căn số học, ta cộng các chữ số của 39: \(3 + 9 = 12\), rồi tiếp tục \(1 + 2 = 3\). Vậy căn số học của 987654 là 3.
Diễn giải tổng các chữ số và số gốc chữ số
Tổng các chữ số cộng các chữ số của một số. Số gốc chữ số lặp lại bước đó cho đến khi chỉ còn một chữ số. Ví dụ, \(9875 \to 9+8+7+5 = 29 \to 2+9 = 11 \to 1+1 = 2\), nên số gốc chữ số của 9875 là 2.
Liên hệ với số dư theo modulo 9
Cả tổng các chữ số và số gốc chữ số đều đồng dư với số ban đầu theo modulo 9:
$$n \equiv S(n) \equiv \text{dr}(n) \pmod 9$$
Điều này đúng vì \(10 \equiv 1 \pmod 9\), nên mọi lũy thừa của mười khi chia cho 9 đều có số dư 1. Do đó mỗi chữ số chỉ đóng góp chính nó vào số dư.
Quy tắc chia hết
- Chia hết cho 9: một số chia hết cho 9 khi và chỉ khi tổng các chữ số của nó chia hết cho 9.
- Chia hết cho 3: một số chia hết cho 3 khi và chỉ khi tổng các chữ số của nó chia hết cho 3.
- Số gốc chữ số bằng 9: điều này nghĩa là số đó là một bội khác 0 của 9. Chỉ có số 0 mới có số gốc chữ số bằng 0.
- Các ước khác: số gốc chữ số không thể cho biết tính chia hết cho các số như 7, 11 hay 13. Với 7, các số 7 và 16 có số gốc chữ số lần lượt là 7 và 7, nhưng 16 không phải là bội của 7, nên không tồn tại quy tắc số gốc chữ số cho 7.
Phép thử loại bỏ số chín (casting out nines)
Phép thử loại bỏ số chín kiểm tra một tổng, hiệu hoặc tích bằng cách so sánh các số gốc chữ số. Nếu số gốc chữ số không khớp với kết quả mong đợi, phép tính chắc chắn sai. Khớp nhau không chứng minh phép tính đúng. Phép thử bỏ sót các lỗi giữ nguyên số dư modulo 9, chẳng hạn như đổi chỗ các chữ số (81 viết thành 18, cả hai đều có số gốc chữ số 9), một số 0 bị đặt sai vị trí, hoặc một lỗi tự nó là bội của 9.
Những điều nó không thể cho biết
Tổng các chữ số không xác định được số đó. Nhiều số có cùng tổng các chữ số, ví dụ 123, 132, 321 và 600 đều có tổng chữ số là 6. Hãy xem nó như một phép kiểm tra nhanh hoặc một tính chất, không phải là dấu vân tay.
Ví dụ tổng các chữ số với các số khác nhau
Bảng hiển thị tổng các chữ số, số lượng chữ số, số gốc chữ số và tính chia hết cho 3 và 9 suy ra từ tổng các chữ số.
| Số | Tổng các chữ số | Số lượng chữ số | Số gốc chữ số | Ghi chú chia hết |
|---|---|---|---|---|
| 0 | 0 | 1 | 0 | Chia hết cho 3 và 9 (0 là bội của mọi số nguyên) |
| 9 | 9 | 1 | 9 | Chia hết cho 3 và 9 |
| 18 | 9 | 2 | 9 | Chia hết cho 3 và 9 (18 = 9 × 2) |
| 99 | 18 | 2 | 9 | Chia hết cho 3 và 9 (99 = 9 × 11); 18 → 1+8 = 9 |
| 123 | 6 | 3 | 6 | Chia hết cho 3 nhưng không chia hết cho 9 (123 = 3 × 41) |
| 1000 | 1 | 4 | 1 | Không chia hết cho 3 hoặc 9 (số dư 1 modulo 9) |
| 12345 | 15 | 5 | 6 | Chia hết cho 3 nhưng không chia hết cho 9; 15 → 1+5 = 6 |
| 999999 | 54 | 6 | 9 | Chia hết cho 3 và 9; 54 → 5+4 = 9 |
| 1234567890 | 45 | 10 | 9 | Chia hết cho 3 và 9; 45 → 4+5 = 9 |
Kiểm tra mẫu cho 12345: \(1+2+3+4+5 = 15\), rồi \(1+5 = 6\). Tổng chữ số 15 chia hết cho 3 nhưng không chia hết cho 9, nên 12345 chia hết cho 3 và có số dư 6 khi chia cho 9.
Câu hỏi thường gặp
Công cụ này có tính được với những số rất lớn không? Có — bạn chỉ cần nhập tất cả các chữ số và chúng sẽ được cộng lại.
Căn số học dùng để làm gì? Nó được dùng trong các mẹo kiểm tra tổng (checksum) và phát hiện lỗi như phương pháp "loại bỏ số 9", cũng như trong toán học giải trí.
Căn số học của số 0 là bao nhiêu? Căn số học của 0 là 0.