Công cụ tính Phân suất bài tiết Natri (FENa)

Nhập phép tính

Natri nước tiểu (mEq/L)

Natri huyết tương (mEq/L)

Creatinin nước tiểu (mg/dL)

Creatinin huyết tương (mg/dL)

Kết quả

Phân suất bài tiết natri

0,57%

Phần trăm FENa

FENa < 1%	Gợi ý tăng nitơ máu trước thận (thận đang giữ natri)
FENa > 2%	Gợi ý tổn thương tại thận (ví dụ hoại tử ống thận cấp)
FENa 1–2%	Không xác định / có thể chồng lấp

Công cụ tính FENa là gì?

Phân suất bài tiết natri (FENa) là một chỉ số lâm sàng dùng để đánh giá tổn thương thận cấp (AKI). Chỉ số này thể hiện tỷ lệ phần trăm lượng natri được thận lọc ra nhưng cuối cùng bị bài tiết qua nước tiểu. Khi tưới máu thận giảm, thận sẽ tái hấp thu natri rất mạnh, vì vậy FENa giúp bác sĩ phân biệt nguyên nhân trước thận (do giảm lưu lượng máu) với tổn thương tại thận thực sự như hoại tử ống thận cấp.

FENa thấp (<1%) gợi ý nguyên nhân trước thận; FENa cao (>2%) gợi ý tổn thương tại thận.

Cách sử dụng

Hãy lấy đồng thời mẫu máu (huyết tương) và mẫu nước tiểu ngẫu nhiên để đo natri và creatinin. Nhập natri nước tiểu và creatinin nước tiểu, sau đó nhập natri huyết tương và creatinin huyết tương. Natri thường được tính bằng mEq/L và creatinin bằng mg/dL — vì các đơn vị triệt tiêu lẫn nhau nên điều quan trọng duy nhất là dùng đơn vị nhất quán. Công cụ sẽ trả về giá trị FENa dưới dạng phần trăm.

Giải thích công thức

$$\text{FENa} = \frac{\text{Na nước tiểu} \times \text{Cr huyết tương}}{\text{Na huyết tương} \times \text{Cr nước tiểu}} \times 100\%$$ Tử số phản ánh lượng natri được bài tiết so với creatinin, còn mẫu số chuẩn hóa theo tải lượng đã được lọc. Việc nhân với 100 chuyển tỷ lệ này thành phần trăm dễ đọc.

Quảng cáo

FENa kết hợp natri và creatinine trong nước tiểu và huyết tương thành một tỷ lệ phần trăm duy nhất.

Ví dụ minh họa

Giả sử Na nước tiểu = 20 mEq/L, Cr huyết tương = 4 mg/dL, Na huyết tương = 140 mEq/L, Cr nước tiểu = 50 mg/dL. $$\text{FENa} = \frac{20 \times 4}{140 \times 50} \times 100 = \frac{80}{7000} \times 100 = 1{,}14\%$$ Giá trị gần 1% gợi ý nguyên nhân trước thận.

Câu hỏi thường gặp

Giá trị FENa nào cho thấy AKI trước thận? FENa dưới 1% thường gợi ý nguyên nhân trước thận, trong khi trên 2% gợi ý tổn thương tại thận như hoại tử ống thận cấp.

Khi nào FENa không đáng tin cậy? FENa có thể gây hiểu lầm ở bệnh nhân đang dùng thuốc lợi tiểu, mắc bệnh thận mạn, hoặc trong các tình trạng như bệnh thận do thuốc cản quang. Khi đang dùng lợi tiểu, phân suất bài tiết urê (FEUrea) có thể đáng tin cậy hơn.

Việc chọn đơn vị có quan trọng không? Không, miễn là natri dùng cùng đơn vị cho cả nước tiểu và huyết tương, và creatinin cũng dùng cùng đơn vị cho cả hai — tỷ lệ sẽ tự triệt tiêu các đơn vị.