Phương Trình Liên Tục Là Gì?
Phương trình liên tục mô tả định luật bảo toàn khối lượng của một chất lỏng không nén được chảy ổn định qua ống dẫn hoặc ống khí. Phương trình khẳng định rằng lưu lượng thể tích đi vào một tiết diện phải bằng lưu lượng đi ra khỏi tiết diện đó: \(A_1 v_1 = A_2 v_2\). Khi ống thu hẹp lại, chất lỏng phải chảy nhanh hơn để vận chuyển cùng một lượng thể tích; khi ống mở rộng ra, chất lỏng chảy chậm lại. Công cụ này giúp bạn tìm vận tốc hạ lưu \(v_2\) và lưu lượng thể tích \(Q\).
Cách Sử Dụng Máy Tính
Nhập diện tích tiết diện tại điểm thứ nhất (\(A_1\)) theo mét vuông, vận tốc dòng chảy tại đó (\(v_1\)) theo mét trên giây, và diện tích tiết diện tại điểm thứ hai (\(A_2\)). Công cụ sẽ tính lưu lượng \(Q = A_1 \cdot v_1\) và vận tốc tại tiết diện thứ hai $$v_2 = \frac{A_1 \cdot v_1}{A_2}.$$ Tất cả dữ liệu đầu vào đều dùng đơn vị SI thống nhất, vì vậy kết quả được tính bằng mét trên giây.
Giải Thích Công Thức
Xuất phát từ \(A_1 v_1 = A_2 v_2\), trước tiên ta tính lưu lượng thể tích \(Q = A_1 \cdot v_1\) (đơn vị m³/s). Vì khối lượng được bảo toàn và chất lỏng không nén được, cùng một giá trị \(Q\) này sẽ đi qua tiết diện 2, do đó \(v_2 = Q / A_2\). \(A_2\) càng nhỏ thì \(v_2\) càng lớn — đây chính là lý do nước phun ra mạnh và nhanh hơn ở đầu vòi.
Ví Dụ Minh Họa
Giả sử \(A_1 = 0{,}05\ \text{m}^2\), \(v_1 = 4\ \text{m/s}\) và \(A_2 = 0{,}02\ \text{m}^2\). Lưu lượng dòng chảy là $$Q = 0{,}05 \times 4 = 0{,}2\ \text{m}^3/\text{s}.$$ Vận tốc hạ lưu là $$v_2 = \frac{0{,}2}{0{,}02} = 10\ \text{m/s}.$$ Khi diện tích ống thu hẹp xuống còn 40% so với ban đầu, vận tốc tăng lên 2,5 lần.
Câu Hỏi Thường Gặp
Công thức này có dùng cho chất khí được không? Dạng đơn giản \(A_1 v_1 = A_2 v_2\) giả định dòng chảy không nén được, vốn là phép xấp xỉ tốt cho chất lỏng và chất khí ở tốc độ thấp. Đối với dòng nén được ở tốc độ cao, cần phải tính đến sự thay đổi của mật độ.
Tôi nên dùng đơn vị nào? Hãy dùng đơn vị SI thống nhất: diện tích tính bằng m² và vận tốc tính bằng m/s, cho ra \(Q\) theo đơn vị m³/s. Bạn có thể dùng bất kỳ hệ đơn vị nào miễn là chúng nhất quán với nhau.
Tôi có thể tính \(A_2\) thay vì \(v_2\) không? Phiên bản này tính vận tốc \(v_2\). Nếu muốn tìm diện tích, bạn chỉ cần biến đổi công thức thành \(A_2 = A_1 v_1 / v_2\).