Máy Tính Rút Gọn Phân Số

Máy Tính Rút Gọn Phân Số

Phổ biến AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

Tử sốMẫu số=Tử số÷gMẫu số÷gg=gcd⁡(|Tử số|,|Mẫu số|)\frac{\text{Tử số}}{\text{Mẫu số}} = \frac{\text{Tử số} \div g}{\text{Mẫu số} \div g} \qquad g = \gcd\!\left(\left|\text{Tử số}\right|,\ \left|\text{Mẫu số}\right|\right)
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Phân số ở dạng tối giản
4 / 15
rút gọn từ 48 / 180
Phân số ban đầu 48 / 180
Ước chung lớn nhất (ƯCLN) 12
Dạng tối giản 4 / 15

Báo lỗi nội dung trang này

Máy Tính Rút Gọn Phân Số Là Gì?

Công cụ này giúp rút gọn (đơn giản hóa) một phân số về dạng tối giản — tức là dạng mà tử số và mẫu số không còn ước chung nào khác ngoài 1. Ví dụ, \(18/24\) rút gọn thành \(3/4\). Máy tính hoạt động với mọi tử số và mẫu số là số nguyên, kể cả các giá trị âm.

Cách Sử Dụng

Nhập tử số (số ở trên) và mẫu số (số ở dưới) của phân số, sau đó xem kết quả đã được rút gọn. Máy tính còn hiển thị ước chung lớn nhất (ƯCLN) đã dùng, giúp bạn thấy rõ phân số được rút gọn như thế nào.

Giải Thích Công Thức

Một phân số \(a/b\) được rút gọn bằng cách chia cả tử số và mẫu số cho ước chung lớn nhất \(g = \gcd(a, b)\):

$$\frac{a}{b} = \frac{a \div g}{b \div g}$$

ƯCLN là số nguyên lớn nhất chia hết cho cả hai số. Nó được tìm nhanh bằng thuật toán Euclid: liên tục thay số lớn hơn bằng số dư của phép chia hai số, cho đến khi một số trở thành 0. Giá trị khác 0 còn lại chính là ƯCLN.

Quảng cáo
Phân số rút gọn tối giản bằng cách chia tử số và mẫu số cho ƯCLN
Chia cả tử số và mẫu số cho ƯCLN của chúng để được phân số tối giản.

Ví Dụ Minh Họa

Rút gọn \(18/24\). Các ước của 18 là 1, 2, 3, 6, 9, 18 và các ước của 24 là 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24. Ước chung lớn nhất là 6, nên \(g = 6\). Chia ra ta được \(18 \div 6 = 3\) và \(24 \div 6 = 4\). Phân số ở dạng tối giản là 3/4.

Ví dụ minh họa rút gọn 12 phần 18 thành 2 phần 3 bằng ƯCLN 6
Ví dụ: \(12/18\) rút gọn thành \(2/3\) sau khi chia cả hai cho ƯCLN là 6.

Phân số thường gặp ở dạng tối giản

Một phân số ở dạng tối giản (còn gọi là dạng đơn giản nhất hoặc dạng rút gọn) khi số nguyên dương duy nhất chia hết cả tử số và mẫu số là 1 — tức là, khi ước chung lớn nhất (GCD) của chúng bằng 1. Chia cả hai phần cho GCD không bao giờ thay đổi giá trị của phân số, chỉ cách viết nó: \(\frac{18}{24} = \frac{18 \div 6}{24 \div 6} = \frac{3}{4}\).

Bảng dưới đây liệt kê các phân số thường gặp — một nửa, một phần tư, một phần tám và một phần mười sáu, cộng với một số trường hợp kém hiển nhiên hơn nơi thừa số chung lớn hơn 2. Mỗi GCD, số thập phân và phần trăm đã được kiểm tra bằng phép chia chính xác; các số thập phân lặp lại được đánh dấu, và cột phần trăm được làm tròn đến một chữ số thập phân khi phép khai triển không kết thúc.

Phân số gốc GCD Dạng tối giản Tương đương thập phân Phần trăm
2/4 2 1/2 0.5 50%
5/10 5 1/2 0.5 50%
4/16 4 1/4 0.25 25%
16/64 16 1/4 0.25 25%
6/8 2 3/4 0.75 75%
9/12 3 3/4 0.75 75%
18/24 6 3/4 0.75 75%
36/48 12 3/4 0.75 75%
45/60 15 3/4 0.75 75%
10/16 2 5/8 0.625 62.5%
14/16 2 7/8 0.875 87.5%
3/9 3 1/3 0.333… (3 lặp lại) 33.3%
8/12 4 2/3 0.666… (6 lặp lại) 66.7%
12/18 6 2/3 0.666… (6 lặp lại) 66.7%
24/36 12 2/3 0.666… (6 lặp lại) 66.7%
15/25 5 3/5 0.6 60%
100/250 50 2/5 0.4 40%
3/16 1 (đã ở dạng tối giản) 3/16 0.1875 18.75%
7/13 1 (đã ở dạng tối giản) 7/13 0.538461… (khối 538461 lặp lại) 53.8%

Hai mẫu hình đáng nhớ. Thứ nhất, khi mẫu số là bội số của tử số, tử số được rút gọn luôn là 1: \(\frac{4}{16} = \frac{1}{4}\) vì \(16 \div 4 = 4\). Thứ hai, một phân số đã rút gọn có số thập phân kết thúc khi và chỉ khi các thừa số nguyên tố của mẫu số của nó chỉ là 2 và 5 — đó là lý do tại sao một phần tám và một phần mười sáu (\(8 = 2^3\), \(16 = 2^4\)) và một phần năm kết thúc sạch sẽ, trong khi một phần ba, một phần sáu, một phần bảy và một phần mười ba lặp lại mãi mãi.

Quảng cáo

Cách Rút gọn Phân số Bằng Tay (Từng Bước)

Phương pháp đáng tin cậy là thuật toán Euclid, tìm GCD chỉ bằng cách chia lặp lại với số dư. Nó hoạt động cho bất kỳ cặp số nguyên nào, dù lớn bao nhiêu, và không bao giờ yêu cầu bạn tìm các thừa số nguyên tố.

  1. Lấy giá trị tuyệt đối và bỏ qua dấu hiệu. Làm việc với \(|a|\) và \(|b|\). Nếu chính xác một tử số hoặc mẫu số là âm, phân số là âm; nếu cả hai đều âm, nó là dương. Ghi lại dấu hiệu đó trên giấy và bỏ qua nó cho đến bước 6. (Mẫu số 0 không được xác định — phân số không có giá trị.)
  2. Chia số lớn hơn cho số nhỏ hơn và ghi lại phần dư. Sử dụng phép chia số nguyên: thương cộng phần dư, trong đó phần dư luôn nhỏ hơn số chia.
  3. Thay cặp bằng (nhỏ hơn, phần dư). Số chia cũ trở thành số bị chia mới, và phần dư trở thành số chia mới.
  4. Lặp lại cho đến khi phần dư là 0. Phần dư khác 0 cuối cùng là GCD, \(g\).
  5. Chia cả hai phần cho GCD. Tính \(|a| \div g\) và \(|b| \div g\). Cả hai phép chia đều chính xác — nếu một phép để lại phần dư, có một lỗi số học đã xảy ra.
  6. Gắn lại dấu hiệu vào tử số. Theo quy ước, phân số đã rút gọn mang dấu hiệu của nó ở trên cùng và giữ mẫu số dương, ví dụ: \(\frac{6}{-8} = -\frac{3}{4} = \frac{-3}{4}\).
  7. Kiểm tra kết quả. Xác nhận tử số và mẫu số mới không chia sẻ thừa số chung nào lớn hơn 1 (kiểm tra 2, 3, 5, 7, … lên đến căn bậc hai của số nhỏ hơn), và xác nhận giá trị thập phân không thay đổi.

Theo dõi chi tiết: rút gọn 48/180

Ở đây \(a = 48\) và \(b = 180\), cả hai dương, do đó không cần theo dõi dấu hiệu.

Bước Phép chia Thương Phần dư Cặp tiếp theo
1 180 ÷ 48 3 36 (48, 36)
2 48 ÷ 36 1 12 (36, 12)
3 36 ÷ 12 3 0 dừng

Phần dư khác 0 cuối cùng là 12, vì vậy \(\gcd(48, 180) = 12\). Chia cả hai phần cho nó cho kết quả thay thế đầy đủ:

$$\frac{48}{180} = \frac{48 \div 12}{180 \div 12} = \frac{4}{15}$$

Vì vậy 48/180 ở dạng tối giản là 4/15. Kiểm tra đạt: 4 và 15 không chia sẻ thừa số nào lớn hơn 1 (4 là \(2^2\), 15 là \(3 \times 5\)), và cả hai dạng đều bằng 0.2666… — một số thập phân lặp lại, khoảng 26.7%.

Giải pháp thay thế phân tích thành thừa số nguyên tố

Đối với các số nhỏ hơn, bạn có thể thay vào đó phân tích cả hai phần thành các số nguyên tố và hủy bỏ tất cả những gì chúng có chung:

$$\frac{48}{180} = \frac{2^4 \times 3}{2^2 \times 3^2 \times 5} = \frac{2^2 \times 3 \times 2^2}{2^2 \times 3 \times (3 \times 5)} = \frac{4}{15}$$

Khối đã hủy bỏ \(2^2 \times 3 = 12\) chính xác là GCD, đó là lý do tại sao cả hai phương pháp phải đồng ý. Nói chung, GCD là tích của mỗi số nguyên tố chung được nâng lên với số mũ nhỏ hơn trong hai số mũ của nó. Phân tích thành thừa số nguyên tố là trực quan nhưng chậm lại khi các số vượt quá vài trăm; thuật toán Euclid vẫn nhanh dù chúng lớn bao nhiêu.

Hai phím tắt hữu ích

  • Mẫu số là bội số của tử số. Nếu \(b \div a\) là một số nguyên, câu trả lời chỉ đơn giản là \(\frac{1}{b \div a}\) — GCD là \(a\) chính nó. Ví dụ, \(\frac{14}{98} = \frac{1}{7}\) vì \(98 \div 14 = 7\). Tương tự, nếu tử số là bội số của mẫu số, phân số rút gọn thành số nguyên \(a \div b\) trên 1.
  • Loại bỏ các thừa số hiển nhiên trước. Nếu cả hai số là chẵn, chia đôi chúng; nếu cả hai kết thúc bằng 0 hoặc 5, chia cho 5; nếu cả hai tổng chữ số đều chia hết cho 3, chia cho 3. Lặp lại việc này cho đến khi không có kiểm tra đơn giản nào áp dụng thường xuyên hoàn thành công việc, và nó làm giảm các số trước khi bạn bắt đầu thuật toán Euclid. Rút gọn từng phần không bao giờ sai — nó chỉ có nghĩa là bạn phải tiếp tục cho đến khi không còn gì để hủy bỏ.

Câu Hỏi Thường Gặp

Nếu tử số và mẫu số đã nguyên tố cùng nhau thì sao? Khi đó ƯCLN của chúng bằng 1 và phân số đã ở dạng tối giản — kết quả chính là phân số bạn nhập vào.

Phân số âm được xử lý thế nào? Dấu âm sẽ được chuyển lên tử số, nên \(-6/8\) trở thành \(-3/4\).

Mẫu số có thể bằng 0 không? Mẫu số bằng 0 khiến phân số không xác định trong toán học; máy tính này yêu cầu mẫu số khác 0 để cho ra kết quả có ý nghĩa.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Toán học và Thống kê

Xem tất cả máy tính Toán học và Thống kê