Công Cụ Này Làm Gì
Công cụ này tính hai đại lượng cơ bản cho hai điểm bất kỳ trong không gian ba chiều: khoảng cách theo đường thẳng (khoảng cách Euclid) giữa chúng, và trung điểm nằm chính giữa hai điểm. Bạn chỉ cần nhập tọa độ của điểm 1 là \((x_1, y_1, z_1)\) và điểm 2 là \((x_2, y_2, z_2)\), máy tính sẽ trả về khoảng cách cùng tọa độ \((x, y, z)\) của trung điểm.
Cách Sử Dụng
Hãy nhập ba tọa độ cho mỗi điểm. Tọa độ có thể là số dương, số âm hoặc số thập phân. Khoảng cách luôn không âm, và trung điểm luôn nằm giữa hai điểm bất kể thứ tự bạn nhập — đổi chỗ hai điểm cho nhau cũng không làm thay đổi kết quả.
Giải Thích Công Thức
Công thức khoảng cách là sự mở rộng trực tiếp của định lý Pythagoras sang không gian ba chiều. Bạn lấy hiệu theo từng trục (\(\Delta x = x_2 - x_1\), \(\Delta y = y_2 - y_1\), \(\Delta z = z_2 - z_1\)), bình phương từng hiệu, cộng lại rồi lấy căn bậc hai: $$d = \sqrt{\Delta x^2 + \Delta y^2 + \Delta z^2}$$ Trung điểm chính là trung bình cộng của các tọa độ tương ứng: $$M = \left( \dfrac{x_1 + x_2}{2},\; \dfrac{y_1 + y_2}{2},\; \dfrac{z_1 + z_2}{2} \right)$$
Ví Dụ Minh Họa
Lấy điểm 1 = \((1, 2, 3)\) và điểm 2 = \((4, 6, 3)\). Các hiệu là \(\Delta x = 3\), \(\Delta y = 4\), \(\Delta z = 0\). Bình phương rồi cộng lại được \(9 + 16 + 0 = 25\), vậy $$d = \sqrt{25} = 5$$ Trung điểm là $$\left( \frac{1+4}{2},\; \frac{2+6}{2},\; \frac{3+3}{2} \right) = (2.5,\; 4,\; 3)$$
Thêm các ví dụ minh họa với tọa độ âm và thập phân
Công thức khoảng cách là \(d = \sqrt{(x_2-x_1)^2 + (y_2-y_1)^2 + (z_2-z_1)^2}\) và trung điểm là \(M = \left(\tfrac{x_1+x_2}{2}, \tfrac{y_1+y_2}{2}, \tfrac{z_1+z_2}{2}\right)\). Các ví dụ này cho thấy cách áp dụng công thức khi tọa độ là số âm hoặc số thập phân.
Ví dụ 1: Tọa độ âm, khoảng cách là số nguyên
Cho P1 = (-2, 3, -5) và P2 = (4, -1, 7).
- Hiệu các thành phần: \(\Delta x = 4-(-2) = 6\), \(\Delta y = -1-3 = -4\), \(\Delta z = 7-(-5) = 12\).
- Bình phương từng hiệu: \(6^2 = 36\), \((-4)^2 = 16\), \(12^2 = 144\). Bình phương của một số âm là số dương, nên dấu của mỗi hiệu không ảnh hưởng đến kết quả.
- Tổng các bình phương: \(36 + 16 + 144 = 196\).
- Khoảng cách: \(d = \sqrt{196} = \) 14.
- Trung điểm: \(\left(\tfrac{-2+4}{2}, \tfrac{3+(-1)}{2}, \tfrac{-5+7}{2}\right) = \left(\tfrac{2}{2}, \tfrac{2}{2}, \tfrac{2}{2}\right) = (1, 1, 1)\).
Ví dụ 2: Tọa độ thập phân, khoảng cách là số vô tỷ
Cho P1 = (0.5, 1.5, -2) và P2 = (3.5, 5.5, 2).
- Hiệu các thành phần: \(\Delta x = 3.5-0.5 = 3\), \(\Delta y = 5.5-1.5 = 4\), \(\Delta z = 2-(-2) = 4\).
- Bình phương: \(3^2 = 9\), \(4^2 = 16\), \(4^2 = 16\).
- Tổng các bình phương: \(9 + 16 + 16 = 41\).
- Khoảng cách: \(d = \sqrt{41} \approx 6.403\).
- Trung điểm: \(\left(\tfrac{0.5+3.5}{2}, \tfrac{1.5+5.5}{2}, \tfrac{-2+2}{2}\right) = \left(\tfrac{4}{2}, \tfrac{7}{2}, \tfrac{0}{2}\right) = (2, 3.5, 0)\).
Dạng căn thức hay dạng thập phân?
Vì 196 là số chính phương nên Ví dụ 1 cho kết quả chính xác là 14. Trong Ví dụ 2, 41 không phải số chính phương, do đó \(\sqrt{41}\) là số vô tỷ và phần thập phân của nó không bao giờ kết thúc. Hãy giữ dạng \(\sqrt{41}\) khi cần giá trị chính xác, chẳng hạn trong một chứng minh hoặc phép suy diễn ký hiệu. Dùng số thập phân đã làm tròn như 6.403 khi cần một số đo, chẳng hạn chiều dài trong mô hình hoặc bản vẽ. Chỉ làm tròn ở bước cuối cùng, không làm tròn sau khi bình phương hoặc cộng, để tránh tích lũy sai số làm tròn.
Câu Hỏi Thường Gặp
Thứ tự của hai điểm có quan trọng không? Không. Khoảng cách dùng bình phương của hiệu nên dấu không ảnh hưởng, còn trung điểm dùng trung bình cộng vốn có tính đối xứng.
Kết quả tính theo đơn vị nào? Cùng đơn vị với dữ liệu bạn nhập — nếu tọa độ tính bằng mét thì khoảng cách cũng tính bằng mét.
Tôi có dùng được cho bài toán 2D không? Có — chỉ cần đặt \(z_1 = z_2 = 0\) thì công thức rút gọn về khoảng cách và trung điểm 2D quen thuộc.