Công cụ tạo biểu đồ tròn là gì?
Công cụ này biến một danh sách các nhóm (kèm nhãn và giá trị số) thành một biểu đồ tròn. Với mỗi nhóm, nó tính tỷ lệ phần trăm so với tổng thể và góc độ của lát cắt tương ứng, rồi vẽ biểu đồ để bạn nắm bắt cơ cấu chỉ trong một cái nhìn. Bạn có thể dùng nó cho kết quả khảo sát, thị phần, các khoản mục ngân sách, tỷ lệ ghế trong bầu cử, dự báo thời tiết, bài tập ở trường, hay bất kỳ tập hợp số liệu nào có thể so sánh với nhau. Phép tính ở đây thuần túy là số học nên áp dụng giống nhau ở mọi nơi, không phụ thuộc quy định riêng của quốc gia nào.
Cách sử dụng
Hãy nhập nhãn và giá trị cho từng nhóm. Nhãn không bắt buộc; nếu để trống, hệ thống sẽ tự đặt tên là "Item 1", "Item 2", v.v. Muốn bỏ qua một dòng thì chỉ cần để hoàn toàn trống dòng đó. Bạn cũng có thể thêm tiêu đề cho biểu đồ và một góc bắt đầu (góc xoay của lát đầu tiên; thông số này không làm thay đổi tỷ lệ phần trăm). Giá trị phải bằng 0 hoặc lớn hơn, vì một lát bánh không thể có góc âm.
Giải thích công thức
Trước tiên, công cụ cộng tất cả giá trị lại để có tổng T. Phần trăm của mỗi nhóm bằng giá trị của nhóm đó chia cho T rồi nhân 100. Góc lát cắt bằng giá trị chia cho T rồi nhân 360, bởi vì một vòng tròn đầy đủ là 360 độ. Theo định nghĩa, các phần trăm cộng lại đúng 100% và các góc cộng lại đúng 360° (có thể chênh lệch nhỏ do làm tròn). Nếu tổng bằng 0 thì không thực hiện phép chia và mọi lát đều hiển thị 0% / 0°.
$$\begin{gathered} \text{Percent}_i = \frac{\text{Value}_i}{\sum \text{Value}} \times 100\% \qquad \text{Angle}_i = \frac{\text{Value}_i}{\sum \text{Value}} \times 360^{\circ} \\[1.5em] \text{where}\quad \left\{ \begin{aligned} \text{Total} &= \textstyle\sum_{i} \text{Value}_i \\ \theta_{0} &= \text{Start angle} \end{aligned} \right. \end{gathered}$$
Ví dụ minh họa
Giả sử Nắng = 50, Nhiều mây = 30, Mưa = 20. Tổng là 100. Nắng chiếm \(50/100 \times 100 = 50{,}0\%\) và \(50/100 \times 360 = 180{,}0^{\circ}\). Nhiều mây là 30,0% và 108,0°. Mưa là 20,0% và 72,0°. Các phần trăm cộng lại bằng 100% và các góc cộng lại bằng 360°, nên biểu đồ vẽ ra ba lát với góc 180°, 108° và 72°.
Các góc và tỷ lệ phần trăm thường gặp của hình quạt
Mọi biểu đồ tròn chia một vòng tròn đầy đủ 360° thành các hình quạt. Góc của mỗi hình quạt bằng tỷ lệ của nó trên tổng nhân với 360°, còn phần trăm của nó bằng tỷ lệ nhân với 100%. Bảng liệt kê các tỷ lệ thường dùng. Vì 1% của vòng tròn bằng 3.6°, bạn có thể đổi bất kỳ phần trăm nào sang độ bằng cách nhân với 3.6.
| Phân số | Phần trăm | Góc |
|---|---|---|
| 1/2 | 50% | 180° |
| 1/3 | 33.33% | 120° |
| 1/4 | 25% | 90° |
| 1/5 | 20% | 72° |
| 1/6 | 16.67% | 60° |
| 1/8 | 12.5% | 45° |
| 1/10 | 10% | 36° |
| 1/12 | 8.33% | 30° |
| 1/100 | 1% | 3.6° |
| Vòng tròn đầy đủ (1) | 100% | 360° |
Các tỷ lệ như 33.33%, 16.67% và 8.33% là số đã làm tròn; giá trị chính xác là số thập phân vô hạn tuần hoàn.
Đọc và diễn giải biểu đồ tròn
- Các phần của một tổng thể: Biểu đồ tròn cho thấy một tổng duy nhất được chia thành các danh mục như thế nào. Nó không phù hợp với dữ liệu không tạo thành một tổng thể có ý nghĩa, chẳng hạn như các phép đo không liên quan hoặc giá trị trung bình.
- Các hình quạt cộng lại bằng 100%: Tất cả phần trăm của các hình quạt cộng lại bằng 100%, và tất cả các góc cộng lại bằng 360°. Các danh mục không được chồng lấn, và không được bỏ sót phần nào của tổng.
- Số lượng danh mục: Biểu đồ tròn dễ đọc nhất khi có khoảng 2 đến 6 danh mục. Khi có quá nhiều hình quạt, nhãn sẽ chen chúc và việc so sánh trở nên khó khăn.
- Các hình quạt nhỏ: Các hình quạt dưới khoảng 5% (nhỏ hơn khoảng 18°) khó nhìn thấy và khó so sánh. Chúng thường được gom vào danh mục "Khác".
- Đa số: Một hình quạt lớn hơn 50% (trên 180°) chiếm hơn một nửa tổng, tức là đa số.
- Làm tròn: Khi phần trăm hoặc góc được làm tròn, các số hiển thị có thể cộng lại thành hơi lớn hơn hoặc nhỏ hơn 100% hoặc 360° (chẳng hạn ba hình quạt 33.3% cộng lại bằng 99.9%). Đây là hiệu ứng hiển thị, không phải lỗi của dữ liệu.
- Khi nào nên dùng biểu đồ cột thay thế: Nếu các danh mục có kích thước tương đương nhau, người ta đánh giá độ dài của cột chính xác hơn góc hoặc diện tích của hình quạt. Biểu đồ cột cũng phù hợp hơn khi có nhiều danh mục, khi so sánh giá trị theo thời gian, hoặc khi so sánh nhiều nhóm cạnh nhau.
- Góc bắt đầu: Góc bắt đầu chỉ xoay biểu đồ. Nó thay đổi vị trí bắt đầu của hình quạt đầu tiên nhưng không thay đổi phần trăm hay kích thước của bất kỳ hình quạt nào.
Câu hỏi thường gặp
Giá trị của tôi có bắt buộc phải là phần trăm không? Không. Bạn có thể dùng bất kỳ đơn vị nào nhất quán — số người, số phiếu, số tiền, số lượng. Công cụ sẽ tự động quy đổi chúng thành tỷ lệ.
Nếu các giá trị của tôi không cộng lại bằng 100 thì sao? Hoàn toàn không sao. Phần trăm luôn được tính dựa trên tổng thực tế, dù tổng đó là bao nhiêu.
Tôi có thể dùng số âm không? Không. Một lát bánh thể hiện một phần của tổng thể, nên số âm sẽ được coi như bằng 0.