Công cụ này làm gì
Máy tính này giúp bạn tính ba hàm lượng giác cơ bản — sin (sine), cos (cosine) và tan (tangent) — cho bất kỳ góc θ nào mà bạn nhập vào. Bạn có thể nhập góc theo độ (đơn vị quen thuộc hằng ngày, một vòng tròn đầy đủ là 360°) hoặc theo radian (đơn vị "tự nhiên" trong toán học, một vòng tròn đầy đủ là \(2\pi \approx 6{,}2832\)). Công cụ rất hữu ích khi làm bài tập lượng giác, trong kỹ thuật, vật lý, trắc địa và mọi công việc liên quan đến tam giác, sóng hay chuyển động quay.
Cách sử dụng
Nhập số đo góc vào ô, chọn đơn vị là độ hay radian, rồi xem kết quả. Ô kết quả nổi bật hiển thị \(\sin(\theta)\); bảng bên dưới hiển thị \(\cos(\theta)\) và \(\tan(\theta)\). Khi \(\cos(\theta)\) bằng 0 — ví dụ tại 90° hoặc 270° — giá trị tang sẽ được báo là không xác định, vì phép chia cho 0 không có giá trị.
Giải thích công thức
Trong một tam giác vuông, sin là tỉ số giữa cạnh đối và cạnh huyền, cos là tỉ số giữa cạnh kề và cạnh huyền, còn tan là tỉ số giữa cạnh đối và cạnh kề. Các định nghĩa này được mở rộng cho mọi góc thông qua đường tròn đơn vị, trong đó điểm ứng với góc θ có tọa độ \((\cos\theta, \sin\theta)\). Tang là thương của hai giá trị đó:
$$\tan(\theta) = \frac{\sin(\theta)}{\cos(\theta)}$$Bên trong, góc nhập theo độ sẽ được đổi sang radian theo công thức
$$\theta_{\text{rad}} = \theta_{\text{độ}} \times \frac{\pi}{180}$$trước khi tính toán.
Ví dụ minh họa
Lấy θ = 30°. Đổi sang radian:
$$30 \times \frac{\pi}{180} = 0{,}5236 \text{ rad}$$Khi đó \(\sin(30°) = 0{,}5\), \(\cos(30°) \approx 0{,}866025\), và
$$\tan(30°) = \frac{0{,}5}{0{,}866025} \approx 0{,}577350$$Máy tính sẽ trả về đúng những giá trị này.
Các góc đặc biệt thường gặp: Sin, Cos và Tan
Đây là các "góc đặc biệt" chuẩn mà giá trị sin, cos và tan có dạng đóng chính xác. Các số thập phân được làm tròn đến sáu chữ số thập phân. Tan θ bằng sin θ ÷ cos θ, nên nó không xác định ở mọi nơi cos θ = 0 (tại 90° và 270°).
| Góc (độ) | Góc (radian) | sin θ (chính xác) | sin θ (thập phân) | cos θ (chính xác) | cos θ (thập phân) | tan θ (chính xác) | tan θ (thập phân) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0° | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 |
| 30° | π/6 | 1/2 | 0.500000 | √3/2 | 0.866025 | √3/3 | 0.577350 |
| 45° | π/4 | √2/2 | 0.707107 | √2/2 | 0.707107 | 1 | 1 |
| 60° | π/3 | √3/2 | 0.866025 | 1/2 | 0.500000 | √3 | 1.732051 |
| 90° | π/2 | 1 | 1 | 0 | 0 | không xác định | không xác định |
| 120° | 2π/3 | √3/2 | 0.866025 | −1/2 | −0.500000 | −√3 | −1.732051 |
| 135° | 3π/4 | √2/2 | 0.707107 | −√2/2 | −0.707107 | −1 | −1 |
| 150° | 5π/6 | 1/2 | 0.500000 | −√3/2 | −0.866025 | −√3/3 | −0.577350 |
| 180° | π | 0 | 0 | −1 | −1 | 0 | 0 |
| 270° | 3π/2 | −1 | −1 | 0 | 0 | không xác định | không xác định |
| 360° | 2π | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 |
Để đổi độ sang radian, nhân với \(\pi/180\). Ví dụ, \(120^\circ \times \pi/180 = 2\pi/3\).
Diễn giải kết quả: Các góc phần tư và dấu
Khoảng giá trị
- sin θ và cos θ luôn nằm trong khoảng đóng [−1, 1].
- tan θ = sin θ / cos θ có thể nhận bất kỳ số thực nào, âm hoặc dương.
- Gần 90° và 270° (π/2 và 3π/2), cos θ tiến về 0, nên tan θ tăng không giới hạn (về +∞ hoặc −∞) và không xác định đúng tại các góc này. Máy tính có thể hiển thị một số rất lớn với các góc cực kỳ gần các góc này do làm tròn.
Dấu theo góc phần tư (mẫu ASTC)
| Góc phần tư | Khoảng góc | sin | cos | tan | Hàm dương |
|---|---|---|---|---|---|
| I | 0° đến 90° | + | + | + | Tất cả |
| II | 90° đến 180° | + | − | − | Sin |
| III | 180° đến 270° | − | − | + | Tan |
| IV | 270° đến 360° | − | + | − | Cos |
Câu ghi nhớ "All Students Take Calculus" (A-S-T-C) liệt kê các hàm nào mang giá trị dương khi đi ngược chiều kim đồng hồ từ góc phần tư I.
Tính tuần hoàn
- sin và cos lặp lại sau mỗi 360° (2π radian): \(\sin(\theta + 360^\circ) = \sin\theta\).
- tan lặp lại sau mỗi 180° (π radian): \(\tan(\theta + 180^\circ) = \tan\theta\).
- Góc âm và góc lớn hơn 360° được xử lý bằng cách cộng hoặc trừ các vòng quay đầy đủ. Ví dụ, 450° tương đương với 90°, và −30° tương đương với 330°.
Góc quy chiếu
Với góc lớn hơn 90°, hãy tìm góc quy chiếu, tức là góc nhọn giữa cạnh đầu của nó và trục x. Tính giá trị hàm tại góc nhọn đó, rồi áp dụng dấu của góc phần tư.
- 150° nằm ở góc phần tư II, góc quy chiếu 180° − 150° = 30°. Vậy sin 150° = +sin 30° = 0.5 và cos 150° = −cos 30° ≈ −0.866025.
- 225° nằm ở góc phần tư III, góc quy chiếu 225° − 180° = 45°. Vậy sin 225° = −0.707107, cos 225° = −0.707107, và tan 225° = +1.
- 300° nằm ở góc phần tư IV, góc quy chiếu 360° − 300° = 60°. Vậy cos 300° = +0.5 và sin 300° ≈ −0.866025.
Luôn kiểm tra đơn vị góc có đúng không: nhập 90 dưới dạng radian cho kết quả rất khác so với 90 độ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tan(90°) không xác định? Vì \(\cos(90°) = 0\) và tang là phép chia cho cosine; phép chia cho 0 là không xác định.
Tôi có thể dùng góc âm không? Có. Góc âm chỉ đơn giản là quay theo chiều kim đồng hồ, và các hàm số sẽ hoạt động tương ứng (chẳng hạn sin là hàm lẻ, cos là hàm chẵn).
Một radian bằng bao nhiêu độ? Một radian \(\approx 57{,}2958°\), vì \(180° = \pi\) radian.