Binom Dağılımı Hesaplama Aracı nedir?
Bu araç, sabit sayıda bağımsız deneme için binom dağılımını hesaplar. Başarı sayısı x, deneme sayısı n ve tek bir denemedeki başarı olasılığı p verildiğinde; tam olarak x başarı elde etme olasılığını (olasılık kütlesi), alt kümülatif olasılığı, üst kümülatif olasılığı ve ortalamayı döndürür. Binom modeli, aynı evet/hayır deneyini sabit bir başarı olasılığıyla belirli bir sayıda tekrarladığınız her durumda geçerlidir: yazı-tura atışları, bir partideki kusurlu parçalar veya rastgele tahminle doğru cevaplanan test soruları gibi.
Nasıl kullanılır?
Üç saf sayı girin. Başarı sayısı x ile deneme sayısı n, 0 ≤ x ≤ n ve n ≥ 1 koşulunu sağlayan tam sayılar olmalıdır. Olasılık p ise 0 ile 1 arasında bir değer almalıdır. Hesapla düğmesine basarak dört sonucu tek seferde elde edin. Bunun kesikli (ayrık) bir dağılım olduğunu unutmayın; dolayısıyla öne çıkan değer bir olasılık kütlesidir (gerçek bir olasılıktır), olasılık yoğunluğu değildir.
Formülün açıklaması
Olasılık kütlesi
$$f(x,n,p) = \binom{n}{x} \cdot p^{x} \cdot (1-p)^{n-x}$$şeklindedir; burada \(\binom{n}{x} = \frac{n!}{x!(n-x)!}\) ifadesi, n deneme içinde x başarının kaç farklı şekilde oluşabileceğini sayan binom katsayısıdır. Alt kümülatif olasılık \(P(X \le x)\), t = 0'dan x'e kadar \(f(t)\) değerlerinin toplamıdır; üst kümülatif \(Q(X \ge x)\) ise t = x'ten n'e kadar \(f(t)\) değerlerinin toplamıdır. t = x noktası her iki toplama da dahil edildiğinden \(P + Q - f(x) = 1\) olur. Ortalama ise basitçe \(\mu = n \cdot p\)'dir. Katsayılar, büyük n değerlerinde sayısal kararlılığı korumak için logaritmik faktöriyellerle hesaplanır.
Çözümlü örnek
x = 9, n = 20, p = 0.4 için: \(\binom{20}{9} = 167960\), \(p^{9} = 0.000262144\) ve \(0.6^{11} \approx 0.0036279706\). Buradan
$$f = 167960 \times 0.000262144 \times 0.0036279706 \approx 0.15974$$bulunur. Ortalama \(20 \times 0.4 = 8\)'dir. Toplamlar \(P(X \le 9) \approx 0.75534\) ve \(Q(X \ge 9) \approx 0.40440\) verir; bunlar \(0.75534 + 0.40440 - 0.15974 \approx 1\) eşitliğini sağlar.
Tanımlar & Sözlük
Binom dağılımı, sabit sayıda bağımsız evet/hayır deneylerde başarı sayısını modeller. Aşağıdaki terimler bu hesaplayıcı boyunca görünür.
- Deneme: iki olası sonuçtan birini veren deneyin tek bir tekrarı (örn. bir yazı tura atışı).
- Başarı: sayılan sonuç, neyi başarı olarak tanımlıyor olursanız (yazı, kusurlu bir parça, doğru bir tahmin). Tamamlayıcısı "başarısızlık"tır.
- n (deneme sayısı): gerçekleştirilen toplam bağımsız deneme sayısı. Sabit bir pozitif tam sayı olmalıdır.
- x (başarı sayısı): olasılığını istediğiniz başarıların belirli sayısı, burada \(0 \le x \le n\).
- p (başarı olasılığı): herhangi bir denemenin başarı olması olasılığı, 0 ile 1 arasında bir ondalık sayı.
- q = 1 − p (başarısızlık olasılığı): tek bir denemenin başarısız olması olasılığı.
- Binom katsayısı \(\binom{n}{x}\): \(n\) denemenin hangilerinin \(x\) tanesinin başarı olacağını seçmenin farklı yollarının sayısı, \(\binom{n}{x}=\dfrac{n!}{x!\,(n-x)!}\) olarak hesaplanır.
- Olasılık kütle fonksiyonu (pmf), \(f(x)\): tam olarak \(x\) başarı olasılığı, \(f(x)=\binom{n}{x}p^{x}(1-p)^{n-x}\).
- Alt kümülatif olasılık, \(P(X \le x)\): en fazla \(x\) başarı olasılığı, 0'dan \(x\)'e kadar pmf değerlerinin toplamı.
- Üst kümülatif olasılık, \(P(X \ge x)\): en az \(x\) başarı olasılığı, \(x\)'ten \(n\)'ye kadar pmf değerlerinin toplamı.
- Ortalama (beklenen değer), \(\mu = np\): birçok tekrarlama üzerinde beklenen ortalama başarı sayısı.
- Varyans, \(\sigma^{2}=np(1-p)\): dağılımın ortalamasının etrafındaki yayılması.
- Standart sapma, \(\sigma=\sqrt{np(1-p)}\): başarı sayısının ortalamasından tipik sapması, \(x\) ile aynı birimlerde.
Sonucunuzu Yorumlama
Bu hesaplayıcı üç olasılık ve ortalama döndürür. Sorunuzun ifadesine uyan olanı seçin:
- pmf, \(f(x)=P(X=x)\) — tam olarak \(x\) başarı şansı istediğinizde kullanın, örn. "10 atışta tam olarak 5 yazı."
- Alt kümülatif, \(P(X \le x)\) — en fazla \(x\) ("\(x\) veya daha az") için kullanın, örn. "5 veya daha az doğru cevap."
- Üst kümülatif, \(P(X \ge x)\) — en az \(x\) ("\(x\) veya daha fazla") için kullanın, örn. "en az 1 kusurlu parça."
Kümülatif parçaların \(x\) değerinde örtüştüğüne dikkat edin: \(P(X \le x)+P(X \ge x)=1+f(x)\), çünkü her iki aralık da \(x\) değerini içerir. \(x\)'ten kesinlikle daha az almak için \(P(X \le x-1)\) kullanın; \(x\)'ten kesinlikle daha fazla almak için \(P(X \ge x+1)\) kullanın.
Ortalama \(np\) beklenen başarı sayısıdır — tüm \(n\) denemeli deneyi birçok kez tekrarlasanız uzun vadede ortalama. Tam sayı olmak zorunda değildir; 4,5'lik bir beklenen değer basitçe bir ortalamayı tanımlar.
Tüm olasılıklar 0 ile 1 arasında ondalık olarak rapor edilir (yüzde için 100 ile çarpın). 0'a yakın bir değer olayın nadir olduğu anlamına gelir; 1'e yakın, neredeyse kesin.
Bu sonuçlar yalnızca dört binom varsayımı geçerli olduğunda geçerlidir:
- Deneme sayısı sabit \(n\), sonuçlar gözlemlenmeden önce belirlenmiştir.
- Deneme başına iki sonuç — her deneme bir başarı veya başarısızlıktır.
- Her denemede başarının sabit olasılığı \(p\).
- Bağımsızlık — bir denemenin sonucu başka herhangi birini etkilemez.
Denemeler bağımsız değilse veya \(p\) denemeler arasında değişirse (örneğin, küçük bir popülasyondan yerine koyulmadan örnekleme), binom modeli yalnızca bir yaklaşımdır.
Sıkça sorulan sorular
Üst kümülatif olasılık x değerini içerir mi? Evet. Burada \(Q(X \ge x)\), t = x noktasını da kapsar; yani bu değer \(P(X \ge x)\)'tir, \(P(X > x)\) değildir.
p = 0 veya p = 1 olduğunda ne olur? \(0^{0} = 1\) kabulü kullanıldığında, p = 0 için \(f(0) = 1\) ve diğer tüm olasılıklar 0 olur; p = 1 için ise \(f(n) = 1\) olur.
Neden "yoğunluk" değil de "olasılık kütlesi"? Yoğunluk sürekli dağılımlar için geçerlidir; kesikli bir değişkende her sonuç gerçek bir olasılık taşır, bu yüzden doğru terim "kütle"dir.