Tahvil Eşdeğeri Getiri Nedir?
Tahvil eşdeğeri getiri (Bond Equivalent Yield, kısaca BEY); ABD Hazine bonoları, finansman bonoları ya da nominal değerinin altından alınan herhangi bir kuponsuz menkul kıymet gibi iskontolu araçların getirisini karşılaştırılabilir, yıllıklandırılmış bir yüzdeye dönüştürür. Bu tür kıymetler dönemsel kupon ödemesi yapmaz; sadece iskontolu alınır ve vade sonunda nominal değer üzerinden geri ödenir. BEY sayesinde bu araçları 365 gün esasıyla, kupon ödeyen klasik tahvillerle aynı zemine getirerek kıyaslayabilirsiniz. (Not: BEY ve "Hazine bonosu" kavramları ABD piyasası kökenlidir; Türkiye'deki DİBS ve bono getiri hesaplama yöntemleri farklı gün esasları kullanabilir.)
Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Üç değer girin: nominal değer (vade sonunda elinize geçecek tutar), alış fiyatı (bugün ödediğiniz tutar) ve vadeye kalan gün sayısı (geri ödeme tarihine kadarki takvim günü). Araç, yıllıklandırılmış tahvil eşdeğeri getiriyi yüzde olarak ve bunun yanında elde edilen net kazancı dolar cinsinden verir.
Formülün Açıklaması
$$\text{BEY} = \frac{\text{Nominal} - \text{Fiyat}}{\text{Fiyat}} \times \frac{365}{\text{Gün}} \times 100$$ İlk terim olan \(\frac{\text{Nominal} - \text{Fiyat}}{\text{Fiyat}}\), elde tutma dönemi getirisidir; yani yatırdığınız tutara göre kârınızı gösterir. Bunu \(\frac{365}{\text{Gün}}\) ile çarpmak, dönem getirisini bir tam yıla ölçeklendirir. 100 ile çarpmak ise sonucu yüzde olarak ifade eder. 365 gün kuralı, BEY'i; 360 günü ve baz olarak nominal değeri kullanan banka iskonto getirisinden ayıran temel noktadır.
Örnek Hesaplama
Nominal değeri 10.000 $ olan bir Hazine bonosunu, 180 gün sonra vadesi dolmak üzere 9.700 $'a satın aldığınızı varsayalım. Kazanç 300 $'dır. Dönem getirisi \(300 / 9.700 = 0{,}030928\) olur. Yıllıklandırınca: $$0{,}030928 \times \frac{365}{180} = 0{,}062716$$ Bunu 100 ile çarptığımızda tahvil eşdeğeri getiri yaklaşık %6,27 çıkar.
BEY Sonucunuzu Yorumlama
%5,20 gibi bir BEY, söz gelimi, enstrümanı indirimli fiyatından satın alıp vadeye kadar tutarsanız, kazandığınız gain, ödediğiniz fiyat üzerinden %5,20 basit yıllık getiriye eşdeğerdir ve 365 günlük bir yıla ölçeklenmiştir. Şu soruyu yanıtlar: "Yatırdığım para üzerinden gerçekte hangi yıllık oranı kazanıyorum?"
BEY, onu karşılaştırma için kullanışlı hale getiren iki kasıtlı seçim üzerine inşa edilmiştir:
- Face value değil, satın alma fiyatına göre böler. Yatırılan sermayeniz, gerçekte ödediğiniz fiyattır; dolayısıyla getiri bu temele karşı ölçülür. Bu, iskonto fiyatı face value'ye bölen ve bu nedenle gerçek getiriyi olduğundan az gösteren banka iskonto yield'ından temel farktır.
- 365 günlük bir yıl kullanır. Kupon bonolar ve çoğu tüketici yield'ları 365 günlük (fiili) temelde kote edilirken, geleneksel banka iskonto yield'ı 360 gün kullanır. BEY'i 365 güne koymak, onu doğrudan bir kupon bonosu yield'ı veya banka hesabı APY'si ile uyumlu hale getirir.
Bu kurallar nedeniyle, T-faturası üzerindeki BEY, benzer vadeli kupon içeren Hazine bonosu veya kurumsal bonosu yield'ı ile eşit koşullarda karşılaştırma yapabilme standardıdır. Kısa vadeli bir T-faturası %5,20 BEY gösteriyor ve bir yıllık kupon notu %5,00 yield veriyor ise, fatura bu ufuk için daha yüksek yıllıklandırılmış getiri sunmaktadır. Buna karşılık, aynı faturanın banka iskonto yield'ı her zaman aynı enstrüman için BEY'den daha düşük bir sayı olacaktır, bu nedenle ilk olarak dönüştürmeden bir iskonto yield'ını kupon yield'ı ile asla karşılaştırmayın.
Çok kısa vadeli enstrümanları yorumlarken dikkat edilmesi gereken husus: 30 günlük bir faturada yüksek BEY, küçük mutlak kazancın güçlü yıllıklandırmasını yansıtır. O yıllık oranı gerçekte yakalarabilirsiniz ancak ve ancak fatura vadesi dolduğunda gelirleri karşılaştırılabilir bir oranla yeniden yatırabilirseniz — BEY'in kendisi yeniden yatırım hakkında hiçbir şey varsaymaz. Bu, verim kuralları hakkında genel eğitim bilgisidir, kişiselleştirilmiş finansal tavsiye değildir.
Temel Terimler & Tanımlar
- Face value (nominal değer)
- İhraççının vade tarihinde hamiline ödediği tutar — birçok bond için 1.000 $, Hazine faturaları için 10.000 $ veya daha fazla. Bir iskonto enstrümanı için bu, peşin ödediğiniz tutar değil, geri ödeme tutarıdır.
- Satın alma fiyatı
- Enstrümanı bugün satın almak için gerçekten ödediğiniz tutar. Bir iskonto bond veya fatura için bu, face value'nün altındadır; fiyat ile face arasındaki fark tamamen sizin getirinizdir.
- Vadeye kadar geçecek günler
- Takas (satın alma) tarihinden ihraççının enstrümanı face value'de geri aldığı tarihe kadar geçen takvim günü sayısı. BEY, bu dönemi 365 günlük bir yıl kullanarak, elde tutma süresi kazancını yıllıklandırır.
- İskonto enstrümanı
- Periyodik kupon ödemeyenleri ve face value'nün altında satılan ve yatırımcının tüm getirisinin vadeye kadar nominal değere fiyat artışından gelen bir menkul kıymet. Hazine faturaları, ticari kağıt ve sıfır kuponlu bonolar yaygın örneklerdir.
- Elde tutma süresi getirisi
- Enstrümanın tutulduğu fiili zaman boyunca toplam getiri, burada \((\text{Face} - \text{Satın Alma Fiyatı})/\text{Satın Alma Fiyatı}\), herhangi bir yıllıklandırmadan önce. BEY basitçe bu rakamı yıllık orana ölçeklendirir.
- Bond eşdeğer yield (BEY)
- Elde tutma süresi kazancını satın alma fiyatına bölüp \(365/\text{Günler}\) ile çarpılarak hesaplanan bir iskonto enstrümanı üzerinde yıllıklandırılmış getiri. Amacı, bir iskonto menkul kıymetinin yield'ını bir kupon bonosuyla aynı 365 günlük, fiyat temelli esasa koymaktır.
- Banka iskonto yield'ı
- Iskontosunu face value (fiyat değil) ile bölen ve 360 günlük bir yılda yıllıklandıran daha eski bir kote etme kuralı. Daha büyük paydası ve kısa yılı nedeniyle, aynı enstrüman için her zaman BEY'den daha düşüktür ve kupon yield'ları ile doğrudan karşılaştırılmaz.
Sıkça Sorulan Sorular
BEY ile iskonto getirisi arasındaki fark nedir? İskonto getirisi paydada nominal değeri ve 360 günlük yıl kullanır; BEY ise ödenen fiyatı ve 365 günlük yıl kullanır ve genellikle biraz daha yüksek bir sonuç verir.
BEY negatif olabilir mi? Evet. Nominal değerin üzerinde (primli) bir fiyat öderseniz kazanç negatif olur, dolayısıyla getiri de negatif çıkar.
Vade için hangi günler sayılır? İş günlerini değil, geri ödeme tarihine kalan fiili takvim günlerini kullanın.
