Birikimli Frekans Nedir?
Birikimli frekans, frekansların kümülatif (yığılmalı) toplamıdır. Sıralı bir sınıf kümesinde herhangi bir sınıfın birikimli frekansı, o sınıfın frekansı ile kendisinden önceki tüm frekansların toplamına eşittir. "Bu noktada veya bu noktanın altında kaç gözlem var?" gibi soruları yanıtlar ve birikimli frekans grafiklerinin (ogiv eğrileri), medyanın, çeyrekliklerin (kartillerin) ve yüzdeliklerin temelini oluşturur.
Bu Aracı Nasıl Kullanırsınız?
Sınıf frekanslarınızı sıralı bir şekilde, virgül veya boşlukla ayırarak kutuya yazın (örneğin 5, 8, 12, 4, 6). Hesaplama aracı her frekansı kümülatif toplama ekler ve her sınıfı, frekansını ve birikimli frekansını gösteren eksiksiz bir tablo sunar. Son satır, en büyük birikimli değere eşit olan genel toplamı verir.
Formülün Açıklaması
k'ıncı sınıfın birikimli frekansı şöyle yazılır: $$CF_k = \sum_{i=1}^{k} f_i \quad \text{where } f_i \in \text{Frequencies}$$ Basitçe söylemek gerekirse, ilk frekansla başlayın, ardından her bir sonraki frekansı bir önceki toplamın üzerine ekleyin. Son birikimli frekans olan \(CF_n\), her zaman veri kümesindeki tüm frekansların toplamına eşittir.
Çözümlü Örnek
Frekanslarımızın 5, 8, 12, 4, 6 olduğunu varsayalım. Birikimli değerler şöyle hesaplanır: önce 5, sonra \(5+8=13\), ardından \(13+12=25\), sonra \(25+4=29\) ve son olarak \(29+6=35\). Yani birikimli frekans sütunu 5, 13, 25, 29, 35 şeklinde olur ve toplam gözlem sayısı 35'tir.
Kümülatif Frekans Sonuçlarınızın Yorumlanması
Kümülatif frekans (CF) sütunu, sınıf frekanslarının çalışan toplamıdır. Son CF değeri her zaman gözlem sayısı N'ye eşittir. Bu değer veri sayınızla uyuşmuyorsa, bir frekans yanlış girilmiş demektir.
Frekansları 5, 8, 12, 4, 6 olan bir örneği ele alalım. Çalışan toplamlar 5, 13, 25, 29 ve 35 olur, dolayısıyla N = 35'tir.
| Sınıf | Frekans | CF | Göreli CF |
|---|---|---|---|
| 1 | 5 | 5 | 14.29% |
| 2 | 8 | 13 | 37.14% |
| 3 | 12 | 25 | 71.43% |
| 4 | 4 | 29 | 82.86% |
| 5 | 6 | 35 | 100% |
Medyanın, çeyrekliklerin ve yüzdeliklerin bulunması
- Medyan sınıfı: CF'nin N/2 değerine ulaştığı veya bu değeri aştığı ilk sınıf. Burada \(N/2 = 35/2 = 17.5\). 2. sınıfta CF 13'tür (çok düşük), 3. sınıfta ise CF 25'tir (en az 17.5), dolayısıyla medyan 3. sınıftadır.
- Çeyreklikler: Q1 için \(N/4\), Q3 için \(3N/4\) kullanılır. Burada \(N/4 = 8.75\) 2. sınıfa (CF 13) düşer ve \(3N/4 = 26.25\) 4. sınıfa (CF 29) düşer.
- Yüzdelikler: k-inci yüzdelik için \(kN/100\) kullanılır. 90. yüzdelik için \(90 \times 35 / 100 = 31.5\) değeri 5. sınıfa (CF 35) düşer.
Gruplanmış veriler için, sınıf içindeki tam konumu doğrusal interpolasyonla tahmin edebilirsiniz:
$$\text{Medyan} \approx L + \left(\frac{N/2 - CF_{\text{önceki}}}{f}\right) \times w$$
Burada \(L\) medyan sınıfının alt sınırı, \(CF_{\text{önceki}}\) bir önceki sınıfın CF değeri, \(f\) medyan sınıfının frekansı ve \(w\) sınıf genişliğidir. Örnekte \(CF_{\text{önceki}} = 13\) ve \(f = 12\) olduğundan, kesir \((17.5 - 13)/12 = 0.375\) olup sınıfın 0.375'i kadar ilerisindedir.
Temel özellikler
CF asla azalmaz, çünkü her adım sıfır veya daha fazla olan bir frekans ekler. Frekansı 0 olan bir sınıf, bir önceki CF değerini tekrarlar. Bir azalma, negatif bir frekansı ya da bir yazım hatasını gösterir.
Bir ogiv okumak
Ogivde (kümülatif frekans grafiği), her nokta bir sınıfın üst sınır değerine yerleştirilir ve dikey eksende CF gösterilir; çünkü çalışan toplam ancak tüm sınıf sayıldıktan sonra tamamlanır. Eğri, ilk sınıfın alt sınırında CF = 0 ile başlar ve son sınıfın üst sınırında N'ye kadar yükselir. Medyanı bulmak için dikey eksende N/2 değerine çıkın, oradan eğriye yatay gidin, sonra aşağı inerek değeri okuyun.
Göreli kümülatif frekans
Her CF değerini N'ye bölüp 100 ile çarparak yüzde elde edin: \(\text{Göreli CF} = \dfrac{CF}{N} \times 100\%\). Örneğin 3. sınıf \(25/35 \approx 71.43\%\) verir; bu, gözlemlerin yaklaşık %71'inin o sınıfın üst sınırına eşit veya altında kaldığı anlamına gelir. Son değer her zaman %100'dür. Bu, farklı büyüklükteki veri kümelerini karşılaştırmak için kullanışlıdır.
Temel Terimler: Frekans, Sınıf ve Kümülatif Frekans
- Frekans (f)
- Belirli bir sınıfa düşen veya belirli bir değeri alan gözlemlerin sayısı.
- Sınıf / sınıf aralığı
- Sürekli veya büyük veri kümelerini gruplamak için kullanılan değer aralığı, örneğin 10–19 veya 20–29. Her gözlem tam olarak bir sınıfa aittir.
- Sınıf sınırları
- Komşu sınıflar arasındaki kesin ayırma noktaları. Tam sayılı 10–19 ve 20–29 sınıfları için sınır 19.5'tir, dolayısıyla 20–29 sınıfı 19.5 ile 29.5 arasında uzanır. Ogiv noktaları üst sınırlara yerleştirilir.
- Kümülatif frekans (CF)
- Belirli bir sınıfa kadar (bu sınıf dahil) frekansların çalışan toplamı: \(CF_k = f_1 + f_2 + \dots + f_k\).
- Göreli frekans
- Bir sınıf frekansının toplama bölünmesi, \(f/N\); genellikle yüzde olarak gösterilir. Göreli frekansların toplamı 1'dir (%100).
- Göreli kümülatif frekans
- Kümülatif frekansın toplama bölünmesi, \(CF/N\). Bir sınıfın üst sınırına eşit veya altında kalan gözlemlerin oranını verir.
- Ogiv
- Kümülatif frekansın (dikey eksen) üst sınıf sınırlarına (yatay eksen) karşı çizildiği çizgi grafiği. Medyanı, çeyreklikleri ve yüzdelikleri tahmin etmek için kullanılır.
- Daha küçük-tür ve daha büyük-tür kümülatif frekans
- Bir daha küçük CF, her üst sınırın altındaki gözlemleri sayar ve en düşük sınıftan yukarıya doğru biriktirir; bu hesaplayıcının oluşturduğu türdür. Bir daha büyük CF, her alt sınırda veya üstündeki gözlemleri sayar ve en yüksek sınıftan aşağıya doğru biriktirir. N'den başlar ve azalır.
- Toplam (N)
- Tüm frekansların toplamı, son kümülatif frekansa eşittir. Veri kümesindeki gözlem sayısıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ondalıklı frekans girebilir miyim? Evet — ondalık değerler içeren ağırlıklı veya bağıl frekanslar desteklenir; ancak ham sayımlar genellikle tam sayı şeklindedir.
Sıralama önemli mi? Evet. Birikimli frekans, sınıfların sırasına bağlıdır; bu nedenle değerleri en küçük sınıftan en büyüğüne doğru girin.
Son birikimli frekans neyi gösterir? Her zaman tüm frekansların toplamına, yani veri kümenizin büyüklüğüne eşittir.