Bağıl Frekans Nedir?
Bağıl frekans, belirli bir değerin ya da kategorinin bir veri kümesindeki tüm gözlemler içinde kaç kez tekrarlandığının oranıdır. Ham sayıyı (mutlak frekansı) doğrudan bildirmek yerine bağıl frekans, bu sayıyı bütünün bir kesri veya yüzdesi olarak ifade eder. Bu sayede farklı büyüklükteki veri kümelerindeki kategorileri kolayca karşılaştırabilirsiniz.
Bu Aracı Nasıl Kullanırsınız?
İlgilendiğiniz sınıfın kaç kez göründüğünü gösteren frekansı ve tüm gözlemlerin toplam sayısını girin. Hesap aracı bu iki değeri böler ve bağıl frekansı hem ondalık hem de yüzde olarak verir. Tam bir frekans dağılımı için işlemi her sınıf için tekrarlayın; tüm bağıl frekanslar toplandığında 1 (yani %100) etmelidir.
Formülün Açıklaması
Formül oldukça basittir:
$$\text{Bağıl Frekans} = \frac{f}{N}$$
Burada \(f\) sınıfın frekansını, \(N\) ise toplam gözlem sayısını gösterir. Sonucu yüzdeye çevirmek için 100 ile çarpmanız yeterlidir. Bir parçanın bütüne oranı olduğu için değer her zaman 0 ile 1 arasında kalır.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki 50 kişiyle yapılan bir ankette 12 kişi çayı tercih ediyor. "Çay" seçeneğinin bağıl frekansı $$12 \div 50 = 0{,}24$$ yani %24'tür. 38 kişi kahveyi tercih ediyorsa, kahvenin bağıl frekansı $$38 \div 50 = 0{,}76 \ (\%76)$$ olur. \(0{,}24 + 0{,}76 = 1{,}00\) olması, dağılımın eksiksiz olduğunu doğrular.
Göreli Sıklığı Yorumlamak
Göreli sıklık, verilerdeki gözlemlerin belirli bir sınıfa veya kategoriye düşen oranıdır. \(\text{Göreli Sıklık} = \frac{f}{N}\) ile hesaplanır; burada \(f\) sınıf sıklığı, \(N\) ise toplam sayıdır. Sonuç her zaman 0 ile 1 arasında (veya %0 ile %100 arasında) yer alır.
Değerlerin ne anlama geldiği
- 0'a yakın: Kategori verilerde nadirdir. Tam olarak 0 değeri, bu kategorinin hiç gözlemlenmediği anlamına gelir.
- 0,5'e yakın: Gözlemlerin yaklaşık yarısı bu kategoriye aittir. Örneğin, 100 gözlemin 48'i için değer 0,48'dir.
- 1'e yakın: Gözlemlerin neredeyse tamamı bu kategoriye aittir. Tam olarak 1 değeri, her gözlemin bu kategoriye düştüğü anlamına gelir.
Deneysel olasılıkla bağlantı
Göreli sıklık, olasılığın deneysel bir tahminidir: Bir sonucun gözlenen verilerde gerçekte ne sıklıkla ortaya çıktığını gösterir. Az sayıda gözlemle çok fazla değişebilir. Örneklem büyüdükçe göreli sıklık, gerçek temel olasılık etrafında kararlılaşma eğilimindedir; büyük sayılar yasasının arkasındaki fikir budur. Örneğin, 10 yazı tura atışında tura'nın göreli sıklığı 0,7 olabilir, ancak binlerce atışta adil bir para için genellikle 0,5'e yakın bir değere yerleşir.
Sınıflar üzerinden toplam
Sınıflar birbirini dışlıyorsa ve tüm gözlemleri kapsıyorsa, göreli sıklıkları toplamı 1 (veya %100) eder:
$$\sum_{i} \frac{f_i}{N} = \frac{f_1 + f_2 + \dots + f_k}{N} = \frac{N}{N} = 1$$
Bireysel değerler yuvarlandığında 0,999 veya 1,001 gibi küçük sapmalar görülebilir.
Göreli ve kümülatif göreli sıklık
Göreli sıklık tek bir sınıfı kendi başına tanımlar. Kümülatif göreli sıklık ise verilen bir sınıfa kadar (o sınıf dahil) göreli sıklıkların çalışan toplamıdır; dolayısıyla o sınıfa eşit veya daha düşük olan gözlemlerin oranını gösterir. Azalmaz ve son sınıfta 1'e ulaşır. Örneğin, ilk üç sınıfın göreli sıklıkları 0,10, 0,25 ve 0,30 ise üçüncü sınıftaki kümülatif göreli sıklık 0,10 + 0,25 + 0,30 = 0,65'tir.
Temel Terimler: Sıklık, Göreli Sıklık ve İlgili Ölçüler
- Mutlak sıklık (\(f\))
- Bir veri kümesinde bir değerin veya kategorinin kaç kez ortaya çıktığı ya da bir sınıftaki gözlem sayısı. Bu bir saymadır; bu nedenle 0 veya daha büyük bir tam sayıdır.
- Göreli sıklık
- Mutlak sıklığın toplam sayıya bölümü, \(f / N\). 0 ile 1 arasında bir orandır.
- Yüzde sıklık
- Göreli sıklığın 100 ile çarpılıp yüzde olarak ifade edilmesi: \(\frac{f}{N} \times 100\%\).
- Kümülatif sıklık
- İlk sınıftan mevcut sınıfa kadar (o sınıf dahil) mutlak sıklıkların çalışan toplamı. Son sınıf için \(N\) değerine eşittir.
- Kümülatif göreli sıklık
- Mevcut sınıfa kadar (o sınıf dahil) göreli sıklıkların çalışan toplamı veya eşdeğer olarak kümülatif sıklığın \(N\)'ye bölünmesi. 1 (%100) değerinde biter.
- Sınıf
- Gözlemlerin gruplandığı bir kategori veya aralık; örneğin bir renk, bir anket cevabı ya da 10–19 gibi sayısal bir aralık. Sınıflar birbiriyle örtüşmemeli ve birlikte tüm verileri kapsamalıdır.
- Toplam sayı (\(N\))
- Veri kümesindeki toplam gözlem sayısı; tüm sınıf sıklıklarının toplamına eşittir: \(N = f_1 + f_2 + \dots + f_k\). Göreli sıklık için payda olarak kullanılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Frekans ile bağıl frekans arasındaki fark nedir? Frekans, bir olayın ham tekrar sayısıdır; bağıl frekans ise bu sayının toplama bölünmesiyle elde edilen orandır.
Bağıl frekans 1'den büyük olabilir mi? Hayır. Frekans hiçbir zaman toplam sayıyı aşamayacağı için sonuç daima 0 ile 1 (yani %0 ile %100) arasındadır.
Yüzdeye nasıl çeviririm? Bağıl frekansı 100 ile çarpın. \(0{,}24\) değerindeki bir bağıl frekans %24'e karşılık gelir.