Bu hesaplama aracı ne işe yarar?
Bu araç, hilesiz altı yüzlü bir zarı n kez attığınızda (ya da n zarı bir kez attığınızda) en az bir altı gelme olasılığını bulur. Tam olarak bir, iki, üç... altı gelme ihtimallerini tek tek toplamak yerine, çok daha pratik olan tümleyen kuralını kullanır: "en az bir altı"nın tersi, "hiç altı gelmemesi"dir.
Nasıl kullanılır?
Atış (veya zar) sayısı n değerini girin; olasılığı hem yüzde hem de ondalık biçimde okuyun. Sonuçta ayrıca hiç altı gelmeme olasılığı da gösterilir; bu iki olasılık her zaman toplamda 1 eder.
Formülün açıklaması
Tek bir hilesiz zarda altı gelmeme olasılığı \(\frac{5}{6}\)'dır. Atışlar birbirinden bağımsız olduğu için, n atışın hepsinde altıdan kaçınma olasılığı \(\left(\frac{5}{6}\right)^{n}\) olur. Dolayısıyla en az bir altı gelme olasılığı bunun tümleyenidir:
$$P = 1 - \left(\frac{5}{6}\right)^{n}$$
Örnek hesaplama
n = 4 atış için: $$\left(\frac{5}{6}\right)^{4} = \frac{625}{1296} \approx 0{,}482253.$$ Yani hiç altı gelmeme olasılığı yaklaşık %48,23, en az bir altı gelme olasılığı ise \(1 - 0{,}482253 = 0{,}517747\), yani kabaca %51,77'dir. Bu, kumarbaz Chevalier de Méré'nin üzerine bahis oynadığı meşhur problemdir; %50'nin biraz üzerinde küçük bir avantaj sağlar.
Farklı Zar Sayılarında En Az Bir Altı Olasılığı
n adet adil altı yüzlü zar (veya bir zarın n kez atılması) için hiç altı gelmeme olasılığı \((5/6)^n\)'dir, dolayısıyla en az bir altı gelme olasılığı \(1-(5/6)^n\)'dir. Her zarın adil ve diğerlerinden bağımsız olduğu varsayılmaktadır.
| n (zar veya atış sayısı) | P(hiç altı yok) = (5/6)^n | P(en az bir altı) = 1 − (5/6)^n |
|---|---|---|
| 1 | 0.8333 | 16.67% |
| 2 | 0.6944 | 30.56% |
| 3 | 0.5787 | 42.13% |
| 4 | 0.4823 | 51.77% |
| 5 | 0.4019 | 59.81% |
| 6 | 0.3349 | 66.51% |
| 7 | 0.2791 | 72.09% |
| 8 | 0.2326 | 76.74% |
| 9 | 0.1938 | 80.62% |
| 10 | 0.1615 | 83.85% |
| 12 | 0.1122 | 88.78% |
| 15 | 0.0649 | 93.51% |
| 20 | 0.0261 | 97.39% |
| 25 | 0.0105 | 98.95% |
Hedef bir olasılığa ulaşmak için gereken en az zar sayısı:
- En az %50: n = 4 (%51.77; 3 zarla yalnızca %42.13'tür).
- En az %90: n = 13 (%90.65; 12 zarla %88.78'dir).
- En az %99: n = 26 (%99.13; 25 zarla %98.95'tir).
Altı zarın bir altı gelmesini garanti etmediğini unutmayın: olasılık yalnızca yaklaşık %66.51'dir. Olasılık başlangıçta hızla artar, sonra yavaşlar ve %100'e yaklaşır ama asla ulaşmaz.
Sıkça sorulan sorular
Kaç atışta altı gelme şansı %50'nin üzerine çıkar? Dört atış yaklaşık %51,8 verirken, üç atış yalnızca yaklaşık %42,1 verir. Yani %50'yi aşan en küçük n değeri dörttür.
Bir zarı n kez atmakla, n zarı bir kez atmak arasında fark var mı? Hayır. Zarlar hilesiz ve bağımsız olduğu sürece olasılık tamamen aynıdır.
Bunu yalnızca altı için değil, herhangi bir yüz için kullanabilir miyim? Evet; standart bir zarda belirli her tek yüzün gelme şansı aynıdır, dolayısıyla \(P = 1 - \left(\frac{5}{6}\right)^{n}\) formülü, seçtiğiniz herhangi bir sayıdan en az bir tane gelmesi için de geçerlidir.