Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Kesir Bölme Hesaplayıcı, bir kesri başka bir kesre böler ve sonucu hem tamamen sadeleştirilmiş kesir hem de ondalık karşılığı olarak verir. Kesir bölme işlemi pek çok öğrenciyi zorlar; çünkü adımlar ilk bakışta mantıksız görünür: payları ve paydaları doğrudan bölmezsiniz. Bunun yerine ikinci kesri ters çevirip çarparsınız. Bu araç bu işlemi otomatik olarak yapar ve sonucu en sade hâline indirir.
Nasıl kullanılır?
Birinci kesri, pay a ve payda b olacak şekilde girin; ikinci kesri ise pay c ve payda d olarak yazın. Hesapla düğmesine bastığınızda sadeleştirilmiş kesri, sadeleştirilmemiş çarpımı ve ondalık değeri görürsünüz.
Formülün açıklaması
Kesirleri bölmek için aynen al, değiştir, ters çevir kuralını kullanın: birinci kesri olduğu gibi bırakın, bölme işaretini çarpma yapın ve ikinci kesri ters çevirin (tersini, yani çarpmaya göre tersini alın):
$$\frac{a}{b} \div \frac{c}{d} = \frac{a}{b} \times \frac{d}{c} = \frac{a \cdot d}{b \cdot c}$$
Payları ve paydaları çarptıktan sonra, her ikisini de en büyük ortak bölenlerine (EBOB) bölerek sonucu sadeleştirin.
Çözümlü örnek
1/2 kesrini 3/4'e bölelim. İkinci kesri ters çevirip 4/3 yapın ve çarpın: \(\frac{1 \cdot 4}{2 \cdot 3} = \frac{4}{6}\). 4 ile 6'nın EBOB'u 2 olduğundan 4/6 sadeleşerek 2/3 olur; bu da ondalık olarak yaklaşık 0,6667 eder.
Sık sorulan sorular
İkinci kesri neden ters çeviriyoruz? Bir sayıya bölmek, o sayının tersiyle çarpmakla aynı şeydir. c/d'nin tersi d/c olduğundan, bölme işlemi çarpmaya dönüşür.
Tam sayıları bölebilir miyim? Evet — bir \(n\) tam sayısını \(n/1\) olarak yazın. Örneğin 6, 6/1 olur.
Payda sıfır olursa ne olur? Paydası sıfır olan kesirler tanımsızdır ve payı sıfır olan bir kesre bölemezsiniz. Bu tanımsız durumlarda hesaplayıcı 0 sonucunu döndürür.
Kesirlerle Bölmenin Daha Fazla Çözümlü Örneği
Her örnek çevir-değiştir-ters çevir yöntemini kullanır: ilk kesri koru, ÷ işaretini × ile değiştir ve ikinci kesrin çarpmaya göre tersini al (ters çevir). Ardından pay ve paydayı en büyük ortak bölenlerine (EBOB) bölerek sadeleştir. Bölen kesir sıfır olamaz, çünkü tersi tanımsız olur.
Örnek 1: Bir tam sayıyı kesre bölmek
\(6 \div \frac{2}{3}\) işleminin sonucunu bul. 6 sayısını \(\frac{6}{1}\) olarak yaz.
- Koru, değiştir, ters çevir: \(\frac{6}{1} \times \frac{3}{2}\)
- Çapraz çarp: \(\frac{6 \times 3}{1 \times 2} = \frac{18}{2}\)
- EBOB(18, 2) = 2, dolayısıyla \(\frac{18 \div 2}{2 \div 2} = \frac{9}{1}\)
- Ondalık değer: 9
Örnek 2: Negatif kesirle bölme
\(-\frac{3}{5} \div \frac{9}{10}\) işleminin sonucunu bul.
- Koru, değiştir, ters çevir: \(-\frac{3}{5} \times \frac{10}{9}\)
- Çapraz çarp: \(\frac{-3 \times 10}{5 \times 9} = \frac{-30}{45}\)
- EBOB(30, 45) = 15, dolayısıyla \(\frac{-30 \div 15}{45 \div 15} = -\frac{2}{3}\)
- Ondalık değer: \(-2 \div 3 \approx -0.6667\). Negatif bir sayının pozitif bir sayıya bölümü negatiftir.
Örnek 3: Karma sayıyı bölmek
\(1\tfrac{1}{2} \div \frac{3}{8}\) işleminin sonucunu bul. Önce karma sayıyı bileşik olmayan kesre çevir: \(1\tfrac{1}{2} = \frac{1 \times 2 + 1}{2} = \frac{3}{2}\).
- Koru, değiştir, ters çevir: \(\frac{3}{2} \times \frac{8}{3}\)
- Çapraz çarp: \(\frac{3 \times 8}{2 \times 3} = \frac{24}{6}\)
- EBOB(24, 6) = 6, dolayısıyla \(\frac{24 \div 6}{6 \div 6} = \frac{4}{1}\)
- Ondalık değer: 4
Farklı Girdilerin Sonuçlarının Karşılaştırılması
Bölenin büyüklüğü, cevabın ilk kesre göre büyüyüp büyümeyeceğini ya da küçülüp küçülmeyeceğini belirler. Aşağıdaki tabloda beş durum gösterilmektedir.
| Girdi (a/b ÷ c/d) | Ters çevrilmiş çarpma | Sadeleştirilmiş sonuç | Ondalık | Not |
|---|---|---|---|---|
| 1/2 ÷ 1/4 | 1/2 × 4/1 = 4/2 | 2 | 2 | 1'den küçük bölen daha büyük bir sonuç verir |
| 3/4 ÷ 3/4 | 3/4 × 4/3 = 12/12 | 1 | 1 | Sıfır olmayan herhangi bir kesrin kendisine bölümü 1'dir |
| 1/2 ÷ 3/2 | 1/2 × 2/3 = 2/6 | 1/3 | 0.3333 | 1'den büyük bölen daha küçük bir sonuç verir |
| 2/3 ÷ 1/1 | 2/3 × 1/1 = 2/3 | 2/3 | 0.6667 | 1'e bölmek değeri değiştirmez |
| 0/5 ÷ 2/7 | 0/5 × 7/2 = 0/10 | 0 | 0 | Sıfırın sıfır olmayan herhangi bir kesre bölümü 0'dır |
Not: \(\frac{c}{d}\) bölenі sıfıra eşit olamaz (yani \(c \neq 0\)), ayrıca \(b\) ve \(d\) paydalarının hiçbiri sıfır olamaz.