İçi boş silindir nedir?
İçi boş silindir — silindirik tüp, boru ya da halkasal silindir olarak da bilinir — dış yarıçapı R olan ve içine eş merkezli olarak iç yarıçapı r olan silindirik bir delik açılmış, yüksekliği (uzunluğu) h olan bir silindirdir. İki uç yüzeyi, halka (annulus / pul) biçiminde düz şekillerdir. Bu hesap makinesi hacmi, yan yüzey alanını ve toplam yüzey alanını verir.
Nasıl kullanılır?
Dış yarıçap R, iç yarıçap r ve yükseklik h değerlerini girin. Üç değerin de aynı uzunluk biriminde olması gerekir (hepsi mm, hepsi cm, hepsi inç vb.). Hacim bu birimin küpü, alanlar ise birimin karesi cinsinden verilir. Araç \(R > r \ge 0\) ve \(h > 0\) koşulunu ister; \(r = 0\) olduğunda şekil sadece dolu bir silindir olur ve formüller yine geçerlidir.
Formüllerin açıklaması
Kesit, alanı \(\pi(R^2 - r^2)\) olan bir halkadır; dolayısıyla hacim $$V = \pi \left( \text{R}^{2} - \text{r}^{2} \right) \text{h}$$ olur. Yan yüzey alanı iki silindirik duvarı birden sayar: dıştaki \(2\pi Rh\) ile içteki \(2\pi rh\) toplandığında $$A_{L} = 2\pi \, \text{h} \left( \text{R} + \text{r} \right)$$ elde edilir. Toplam yüzey alanı ise her biri \(\pi(R^2 - r^2)\) alanına sahip iki düz halka uç yüzeyini de ekler: $$A = 2\pi \, \text{h} \left( \text{R} + \text{r} \right) + 2\pi \left( \text{R}^{2} - \text{r}^{2} \right)$$
Örnek çözüm
\(R = 5\), \(r = 3\), \(h = 10\) için: $$R^2 - r^2 = 25 - 9 = 16$$ Hacim \(= \pi \times 16 \times 10 = 160\pi \approx 502{,}65\). Yan alan \(= 2\pi \times 10 \times 8 = 160\pi \approx 502{,}65\). İki uç halkası \(= 2\pi \times 16 = 32\pi \approx 100{,}53\). Toplam yüzey alanı \(= 160\pi + 32\pi = 192\pi \approx 603{,}19\).
Farklı Duvar Kalınlıklarının Karşılaştırılması
Tabloda dış yarıçap R = 5 ve yükseklik h = 10 olarak sabit tutulmuş (herhangi bir tutarlı uzunluk birimi) ve iç yarıçap r değiştirilmiştir. Değerler \(V = \pi(R^2 - r^2)h\) hacim, \(2\pi(R+r)h\) yanal alan ve toplam alan = yanal alan + \(2\pi(R^2 - r^2)\) formülleriyle hesaplanmıştır. Değerler 2 ondalık basamağa yuvarlanmıştır. r = 0 olduğunda şekil katı bir silindirdir.
| r | Duvar kalınlığı R − r | Hacim | Yanal alan | Toplam alan |
|---|---|---|---|---|
| 0 | 5 | 785.40 | 314.16 | 471.24 |
| 1 | 4 | 753.98 | 376.99 | 527.79 |
| 2 | 3 | 659.73 | 439.82 | 571.77 |
| 3 | 2 | 502.65 | 502.65 | 603.19 |
| 4 | 1 | 282.74 | 565.49 | 622.04 |
| 4.5 | 0.5 | 149.23 | 596.90 | 626.75 |
r arttıkça duvar incelir ve hacim 785.40'tan 149.23'e kadar düşer. Yanal alan 314.16'dan 596.90'a kadar yükselir, çünkü iç eğrisel yüzey büyürken dış yüzey sabit kalır. Toplam alan da artar, ancak bir noktada sabitlenir. Uç yüzeyler duvar incelirken küçülür ve bu nedenle yanal alandaki kazancın bir kısmını dengeler.
Sıkça sorulan sorular
İç yarıçap sıfırsa ne olur? O zaman delik yoktur ve şekil dolu bir silindire dönüşür: \(V = \pi R^2 h\), \(A_{L} = 2\pi Rh\), \(A = 2\pi Rh + 2\pi R^2\). Genel formüller tam olarak bunlara indirgenir.
Dış yarıçap neden iç yarıçaptan büyük olmalı? \(R \le r\) olursa duvar kalınlığı sıfır ya da negatif olur ki bu fiziksel bir boru değildir; bu nedenle böyle bir girdi reddedilir.
Sonuçlar hangi birimde çıkar? Hangi uzunluk birimini girerseniz onda. Santimetre girerseniz hacim cm³, alanlar cm² cinsinden olur. Üç girdiyi de tek bir birimde tutun.