Dik Olmayan Üçgen Nedir?
Dik olmayan üçgen, içinde 90°'lik bir açı bulunmayan her tür üçgendir. Dik üçgenlerde kullandığımız temel trigonometri kuralları (sin-cos-tan ilişkileri, yani SOH-CAH-TOA) burada işe yaramadığı için bu üçgenler iki genel kuralla çözülür: sinüs teoremi ve kosinüs teoremi. Bu hesaplama aracı, en az bir kenar içeren geçerli herhangi bir üç değerlik kombinasyonu kabul eder ve kalan kenarları, üç açının tamamını, çevreyi ve alanı hesaplar.
Nasıl Kullanılır?
Tam olarak üç değer girin — örneğin iki kenar ile aralarındaki açı (KAK), iki açı ile bir kenar (AKA/AAK) ya da üç kenarın tamamı (KKK). Bilinmeyen kutucukları boş bırakın. Açıları derece cinsinden girmelisiniz. Araç eksik parçaları otomatik olarak tamamlar ve alanı Heron formülüyle hesaplar.
Formüllerin Açıklaması
Sinüs teoremi, bir kenarın karşısındaki açının sinüsüne oranının her üç kenar–açı çifti için sabit olduğunu söyler: $$\frac{a}{\sin A} = \frac{b}{\sin B} = \frac{c}{\sin C}$$ Elinizde bir kenar–açı çifti ve bir parça daha varsa idealdir. Kosinüs teoremi ise \(c^2 = a^2 + b^2 - 2ab\cdot\cos C\) şeklindedir; Pisagor teoreminin genel halidir ve sinüs teoreminin başlatılamadığı durumlarda kullanılır — yani KAK durumunda (üçüncü kenarı bulmak için) ve KKK durumunda (bir açıyı bulmak için). Yeterince parça bilindiğinde, açıların toplamı kuralı \(A + B + C = 180°\) üçgeni tamamlar.
Çözümlü Örnek
Diyelim ki a = 5, b = 7 kenarları ve aralarındaki açı C = 60° veriliyor. Kosinüs teoremine göre $$c^2 = 25 + 49 - 2\cdot5\cdot7\cdot\cos 60° = 74 - 35 = 39$$ olur, yani \(c \approx 6{,}245\). Kalan açılar sinüs teoreminden bulunur ve alan $$\tfrac{1}{2}\cdot a\cdot b\cdot\sin C = \tfrac{1}{2}\cdot5\cdot7\cdot\sin 60° \approx 15{,}155$$ birim karedir.
Her Durum İçin Hangi Formül Kullanılır (SAS, SSS, ASA, AAS, SSA)
Her eğik (dik olmayan) üçgen, bilinen üç parçadan çözülür ve elinizdeki kombinasyon, önce hangi yasanın kullanılacağını belirler. Açılar derece cinsindendir ve üç açının toplamı her zaman 180°'dir.
| Durum | Bilinen parçalar | İlk adım ve yasa | Sonra bulunan | Olası çözümler |
|---|---|---|---|---|
| SAS | İki kenar ve aralarındaki açı | Üçüncü kenar için kosinüs yasası: \(a^2 = b^2 + c^2 - 2bc\cos A\) | Sinüs yasasıyla (ya da kosinüs yasasıyla) başka bir açı, ardından son açı 180° eksi diğer iki açı | Tam olarak 1 |
| SSS | Üç kenar | Bir açı için kosinüs yasası: \(\cos A = \frac{b^2 + c^2 - a^2}{2bc}\) | Kosinüs yasasıyla ikinci bir açı, ardından üçüncü açı çıkarma yoluyla | Üçgen eşitsizliği sağlanıyorsa 1, aksi halde 0 |
| ASA | İki açı ve aralarındaki kenar | Üçüncü açı: \(C = 180^\circ - A - B\) | Sinüs yasasıyla eksik iki kenar | Tam olarak 1 (iki açının toplamı 180°'den küçükse) |
| AAS | İki açı ve aralarında olmayan bir kenar | Üçüncü açı: \(C = 180^\circ - A - B\) | Sinüs yasasıyla eksik iki kenar | Tam olarak 1 (iki açının toplamı 180°'den küçükse) |
| SSA | İki kenar ve bunlardan birine karşı gelen bir açı | Sinüs yasası: \(\sin B = \frac{b\sin A}{a}\) | B açısı (ve muhtemelen 180° − B), ardından C ve üçüncü kenar | 0, 1 veya 2 |
| AAA | Yalnızca üç açı | Çözülemez: veriler şekli belirler ama boyutu belirlemez | Her benzer üçgen uyar, bu yüzden yalnızca kenar oranları bulunabilir | Sonsuz çoklukta (tek bir çözüm yok) |
SSA pratik kuralı (A açısı verilmiş, A'nın karşısında a kenarı ve bitişik b kenarı ile): \(h = b\sin A\) olsun. A dar açıysa: a < h ise 0 üçgen; a = h ise 1 (dik üçgen); h < a < b ise 2; a ≥ b ise 1. A geniş veya dik açıysa: a > b ise 1, aksi halde 0.
Tanımlar ve Sözlük
- Eğik üçgen: 90° açısı olmayan herhangi bir üçgen. Dar açılı ya da geniş açılı olabilir.
- Dar açılı üçgen: üç açısının tümü 90°'den küçüktür.
- Geniş açılı üçgen: bir açısı 90°'den büyük (ve 180°'den küçük) olan üçgen.
- Aralarındaki açı: verilen iki kenar arasında, bu kenarların buluştuğu köşede oluşan açı.
- Karşı kenar: bir açının karşısındaki kenar. a kenarı A açısının, b kenarı B açısının, c kenarı C açısının karşısındadır.
- SAS: kenar, aralarındaki açı, kenar bilinir.
- SSS: üç kenarın tümü bilinir.
- ASA: iki açı ve aralarındaki kenar bilinir.
- AAS: iki açı ve aralarında olmayan bir kenar bilinir.
- SSA: iki kenar ve bunlardan birinin karşısındaki açı bilinir. Bu durum belirsiz olabilir.
- Belirsiz durum: B ve 180° − B aynı sinüse sahip olabildiğinden, verilerin 0, 1 veya 2 farklı üçgene izin verdiği SSA durumu.
- Heron formülü: üç kenardan alan, \(\text{Alan} = \sqrt{s(s-a)(s-b)(s-c)}\), burada yarı çevre \(s = \frac{a + b + c}{2}\).
- Üçgen eşitsizliği: herhangi iki kenarın toplamı üçüncü kenardan büyük olmalıdır (a + b > c, a + c > b, b + c > a). Bu sağlanmazsa üçgen yoktur.
Sıkça Sorulan Sorular
Üç açıdan bir üçgeni çözebilir miyim? Hayır — üç açı (AAA) yalnızca üçgenin biçimini belirler, boyutunu değil. En az bir kenar girmeniz gerekir.
Belirsiz KKA durumu ne olacak? İki kenar ile bunların arasında olmayan bir açı verdiğinizde iki farklı geçerli üçgen ortaya çıkabilir. Bu araç sinüs teoreminden elde edilen dar açılı çözümü döndürür; ikinci (geniş açılı) bir yanıt da mümkünse geometriyi kontrol edin.
Hangi birimler kullanılır? Kenarlar birimsiz uzunluklardır ve açılar derece cinsindendir; alan da buna karşılık gelen birim kare cinsinden verilir.