Máy Tính Decile (Thập Phân Vị)

Máy Tính Decile (Thập Phân Vị)

Đang tăng trưởng AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

Dk=x(L)+f(x(L+1)−x(L))trong đó{P=k(n+1)10L=⌊P⌋,f=P−Ln=số lượng của Tập dữ liệu\begin{gathered} D_k = x_{(L)} + f\,\bigl(x_{(L+1)} - x_{(L)}\bigr) \\[1.5em] \text{trong đó}\quad \left\{ \begin{aligned} P &= \frac{\text{k}\,(n+1)}{10} \\ L &= \lfloor P \rfloor,\quad f = P - L \\ n &= \text{số lượng của } \text{Tập dữ liệu} \end{aligned} \right. \end{gathered}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Thập phân vị D3
6,6
Giá trị tại phân vị: 30
Số lượng điểm dữ liệu (n) 10
Vị trí xếp hạng 3,3

Báo lỗi nội dung trang này

Decile (thập phân vị) là gì?

Decile chia một tập dữ liệu đã sắp xếp thành mười phần bằng nhau. Có chín thập phân vị, ký hiệu từ D1 đến D9. Thập phân vị thứ nhất (D1) là giá trị mà dưới nó có 10% dữ liệu, D5 chính là trung vị (50%), còn D9 đánh dấu mốc 90%. Decile được dùng rộng rãi trong thống kê, giáo dục (phân nhóm điểm thi), kinh tế học (phân phối thu nhập) và tài chính để mô tả vị trí xếp hạng của một giá trị trong tổng thể.

Một trục số nằm ngang được chia thành mười phần bằng nhau bởi chín vạch ghi từ D1 đến D9
Thập phân vị chia dữ liệu đã sắp xếp thành mười nhóm bằng nhau bằng chín điểm cắt D1–D9.

Cách dùng máy tính này

Nhập các số của bạn, phân tách bằng dấu phẩy hoặc khoảng trắng, rồi chọn thập phân vị muốn tính (k từ 1 đến 9). Máy tính sẽ sắp xếp các giá trị, tính vị trí xếp hạng theo công thức \(L = k(n+1)/10\), và trả về giá trị thập phân vị — có nội suy giữa hai điểm dữ liệu khi vị trí không phải là số nguyên.

Giải thích công thức

Với \(n\) giá trị đã sắp xếp, vị trí của thập phân vị thứ \(k\) là \(L = k(n+1)/10\). Nếu \(L\) là số nguyên, thập phân vị đơn giản là giá trị tại vị trí đó. Nếu \(L\) nằm giữa hai vị trí (ví dụ 3,4), thì thập phân vị nằm cách 40% từ giá trị thứ 3 về phía giá trị thứ 4:

$$D = x_3 + 0{,}4\,(x_4 - x_3)$$

Vị trí bằng hoặc nhỏ hơn 1 lấy giá trị nhỏ nhất; vị trí bằng hoặc lớn hơn \(n\) lấy giá trị lớn nhất.

Quảng cáo
Sơ đồ thể hiện vị trí thứ hạng thập phân vị rơi giữa hai điểm dữ liệu đã sắp xếp với nội suy tuyến tính
Khi vị trí thứ hạng rơi vào giữa hai giá trị, thập phân vị được tính bằng nội suy tuyến tính giữa chúng.

Ví dụ minh họa

Lấy dữ liệu 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20 (\(n = 10\)) và tìm D3. Vị trí là

$$L = \frac{3 \times (10 + 1)}{10} = 3{,}3$$

Vậy D3 nằm cách 30% từ giá trị thứ 3 (6) về phía giá trị thứ 4 (8):

$$D_3 = 6 + 0{,}3 \times (8 - 6) = 6{,}6$$

Thêm các ví dụ được giải

Mỗi ví dụ dưới đây tuân theo ba bước giống nhau: sắp xếp dữ liệu, tính toán vị trí xếp hạng \(P = \dfrac{k\,(n+1)}{10}\), sau đó chia nó thành phần nguyên \(L = \lfloor P \rfloor\) và phần phân số \(f = P - L\) và nội suy giữa các giá trị được sắp xếp thứ \(L\) và \((L+1)\).

Ví dụ 1 — xếp hạng toàn số (n = 19, k = 5)

Dữ liệu đầu vào thô: 2, 4, 5, 7, 8, 10, 11, 13, 14, 16, 18, 19, 21, 23, 25, 26, 28, 30, 32

Danh sách được sắp xếp (đã tăng dần), với xếp hạng 1–19:

2, 4, 5, 7, 8, 10, 11, 13, 14, 16, 18, 19, 21, 23, 25, 26, 28, 30, 32  →  \(n = 19\)

Vị trí xếp hạng:

$$P = \frac{5\,(19+1)}{10} = \frac{5 \times 20}{10} = \frac{100}{10} = 10$$

Nội suy: \(L = \lfloor 10 \rfloor = 10\) và \(f = 10 - 10 = 0\), nên số hạng phân số biến mất:

$$D_5 = x_{(10)} + 0 \times \bigl(x_{(11)} - x_{(10)}\bigr) = 16 + 0 \times (18 - 16) = 16$$

Giá trị cuối cùng: \(D_5 = \) 16. Vì P rơi chính xác trên một số nguyên, không cần nội suy và D5 chỉ đơn giản là quan sát được sắp xếp thứ 10 — mà với n = 19 cũng là trung vị.

Ví dụ 2 — n nhỏ, chưa được sắp xếp với các giá trị lặp lại (n = 7)

Dữ liệu đầu vào thô: 12, 5, 9, 5, 20, 9, 14

Bước sắp xếp: 5, 5, 9, 9, 12, 14, 20  →  \(n = 7\), nên xếp hạng chạy từ 1 đến 7 và \(n + 1 = 8\). Các 5 được lặp lại chiếm xếp hạng 1 và 2; các 9 được lặp lại chiếm xếp hạng 3 và 4. Các hòa được giữ dưới dạng các quan sát riêng biệt — chúng không được hợp nhất.

D1:

$$P = \frac{1 \times 8}{10} = 0.8, \qquad L = \lfloor 0.8 \rfloor = 0, \qquad f = 0.8$$

Xếp hạng 0 không tồn tại (không có \(x_{(0)}\) dưới giá trị nhỏ nhất), nên vị trí đích nằm bên ngoài dữ liệu và kết quả được giới hạn ở mức tối thiểu:

$$D_1 = x_{(1)} = 5$$

D9:

$$P = \frac{9 \times 8}{10} = 7.2, \qquad L = \lfloor 7.2 \rfloor = 7, \qquad f = 0.2$$

Nội suy sẽ yêu cầu \(x_{(8)}\), nhưng danh sách dừng ở xếp hạng 7, nên kết quả được giới hạn ở mức tối đa:

$$D_9 = x_{(7)} = 20$$

D5 cho cùng dữ liệu rơi vào đúng bên trong danh sách:

$$P = \frac{5 \times 8}{10} = 4, \qquad L = 4,\; f = 0 \quad\Rightarrow\quad D_5 = x_{(4)} = 9$$

Giá trị cuối cùng: \(D_1 = 5\), \(D_5 = \) 9, \(D_9 = 20\). Chỉ với 7 quan sát, D1 và D9 suy giảm thành các giá trị nhỏ nhất và lớn nhất; một tập dữ liệu cần \(n \ge 9\) để P rơi ở hoặc bên trong xếp hạng 1 cho k = 1, và n ≥ 9 tương tự cho k = 9.

Ví dụ 3 — 25 điểm kiểm tra, tìm D8

Dữ liệu đầu vào thô (điểm tính theo thứ tự được ghi lại):

72, 85, 58, 90, 66, 41, 78, 93, 62, 70, 99, 55, 80, 68, 48, 96, 74, 60, 82, 52, 91, 63, 76, 65, 71

Danh sách được sắp xếp (xếp hạng 1–25):

41, 48, 52, 55, 58, 60, 62, 63, 65, 66, 68, 70, 71, 72, 74, 76, 78, 80, 82, 85, 90, 91, 93, 96, 99  →  \(n = 25\)

Vị trí xếp hạng cho thập phân thứ 8:

$$P = \frac{8\,(25+1)}{10} = \frac{8 \times 26}{10} = \frac{208}{10} = 20.8$$

Nên \(L = \lfloor 20.8 \rfloor = 20\) và \(f = 20.8 - 20 = 0.8\). Điểm được sắp xếp thứ 20 là \(x_{(20)} = 85\) và điểm thứ 21 là \(x_{(21)} = 90\).

Nội suy:

$$D_8 = x_{(20)} + 0.8\,\bigl(x_{(21)} - x_{(20)}\bigr) = 85 + 0.8\,(90 - 85) = 85 + 0.8 \times 5 = 85 + 4 = 89$$

Giá trị cuối cùng: \(D_8 = \) 89 điểm. Theo quy ước của công cụ này, điểm 89 đánh dấu ngưỡng cắt ở đó khoảng 80% trong số 25 điểm được ghi lại rơi ở hoặc dưới nó. Lưu ý rằng 89 không phải là một trong những điểm được quan sát — nội suy tạo ra một giá trị giữa quan sát thứ 20 và thứ 21, đây là điều bình thường và dự kiến bất cứ khi nào \(f \neq 0\).

Quảng cáo

Tương đương Thập phân, Phần trăm và Tứ phân vị

Thập phân, phần trăm và phân số lượng tử là ba ký hiệu cho cùng một điểm cắt: \(D_k\) là phần trăm thứ 10k, tức là lượng tử ở phân số \(k/10\). Cột cuối cùng đánh giá công thức xếp hạng \(L = \dfrac{k(n+1)}{10}\) của công cụ này cho một mẫu \(n = 20\) (nên \(n + 1 = 21\)) để hiển thị vị trí cụ thể trong danh sách được sắp xếp.

Thập phân Phần trăm tương đương Phân số lượng tử Tương đương tứ phân vị Xếp hạng \(P = k(n+1)/10\) cho \(n = 20\) Cần nội suy?
D1 Phần trăm thứ 10 0.1 — \(1 \times 21/10 = 2.1\) Có: \(x_{(2)} + 0.1\,(x_{(3)} - x_{(2)})\)
D2 Phần trăm thứ 20 0.2 — \(2 \times 21/10 = 4.2\) Có: \(x_{(4)} + 0.2\,(x_{(5)} - x_{(4)})\)
D3 Phần trăm thứ 30 0.3 — \(3 \times 21/10 = 6.3\) Có: \(x_{(6)} + 0.3\,(x_{(7)} - x_{(6)})\)
D4 Phần trăm thứ 40 0.4 — \(4 \times 21/10 = 8.4\) Có: \(x_{(8)} + 0.4\,(x_{(9)} - x_{(8)})\)
D5 Phần trăm thứ 50 0.5 \(Q_2\) = trung vị (chính xác, cho bất kỳ \(n\) nào) \(5 \times 21/10 = 10.5\) Có: \(x_{(10)} + 0.5\,(x_{(11)} - x_{(10)})\) — trung vị chẵn-n thông thường
D6 Phần trăm thứ 60 0.6 — \(6 \times 21/10 = 12.6\) Có: \(x_{(12)} + 0.6\,(x_{(13)} - x_{(12)})\)
D7 Phần trăm thứ 70 0.7 — \(7 \times 21/10 = 14.7\) Có: \(x_{(14)} + 0.7\,(x_{(15)} - x_{(14)})\)
D8 Phần trăm thứ 80 0.8 — \(8 \times 21/10 = 16.8\) Có: \(x_{(16)} + 0.8\,(x_{(17)} - x_{(16)})\)
D9 Phần trăm thứ 90 0.9 — \(9 \times 21/10 = 18.9\) Có: \(x_{(18)} + 0.9\,(x_{(19)} - x_{(18)})\)

Ghi chú về tứ phân vị: chỉ có điểm cắt giữa được chia sẻ giữa hai hệ thống — \(D_5 = P_{50} = Q_2\) = trung vị. Không có thập phân nào trùng với \(Q_1\) hoặc \(Q_3\). Tứ phân vị thứ nhất nằm ở phần trăm thứ 25, sẽ là "\(D_{2.5}\)", và tứ phân vị thứ ba ở phần trăm thứ 75, tức là "\(D_{7.5}\)" — và \(k = 2.5\) và \(k = 7.5\) không phải là thập phân, vì \(k\) chỉ lấy các giá trị nguyên từ 1 đến 9. Do đó \(Q_1\) rơi giữa \(D_2\) và \(D_3\), và \(Q_3\) giữa \(D_7\) và \(D_8\). Để lấy \(Q_1\) hoặc \(Q_3\) với quy ước \((n+1)\) tương tự, sử dụng xếp hạng \(P = \dfrac{j(n+1)}{4}\) cho \(j = 1, 3\) thay thế.

Ghi chú về các ranh giới: \(k = 0\) và \(k = 10\) cũng không phải là thập phân — chúng sẽ tương ứng với phần trăm thứ 0 và thứ 100, tức là mức tối thiểu và tối đa của tập dữ liệu. Chín thập phân tạo ra mười khoảng, nên với \(n\) quan sát mỗi khoảng giữa thập phân chứa khoảng \(n/10\) trong số chúng.

Câu hỏi thường gặp

Decile và percentile (phân vị phần trăm) khác nhau thế nào? Decile chia dữ liệu thành 10 phần; percentile chia thành 100 phần. Dk bằng percentile thứ (10k), nên D3 chính là percentile thứ 30.

Vì sao tôi nhận được số thập phân không có trong dữ liệu? Khi vị trí xếp hạng tính ra không phải số nguyên, máy tính sẽ nội suy giữa hai giá trị gần nhất, nên kết quả có thể là một con số không xuất hiện trong danh sách ban đầu của bạn.

Thứ tự nhập số liệu có quan trọng không? Không — máy tính sẽ tự sắp xếp dữ liệu cho bạn, nên bạn có thể dán các số theo bất kỳ thứ tự nào.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Toán học và Thống kê

Xem tất cả máy tính Toán học và Thống kê