Máy Tính Phân Số Ai Cập

Máy Tính Phân Số Ai Cập

Phổ biến AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

Tử số aMẫu số b=1d1+1d2+⋯+1dktrong đó{di=⌈ba⌉ab→adi−bbdi(rút gọn, sau đó lặp lại)\begin{gathered} \frac{{{\text{Tử số } a}}}{{{\text{Mẫu số } b}}} = \frac{1}{d_1} + \frac{1}{d_2} + \cdots + \frac{1}{d_k} \\[1.5em] \text{trong đó}\quad \left\{ \begin{aligned} d_i &= \left\lceil \frac{b}{a} \right\rceil \\ \frac{a}{b} &\to \frac{a\,d_i - b}{b\,d_i} \quad (\text{rút gọn, sau đó lặp lại}) \end{aligned} \right. \end{gathered}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Khai triển phân số Ai Cập
1/2 + 1/3
tổng các phân số đơn vị khác nhau
Số lượng phân số đơn vị 2

Báo lỗi nội dung trang này

Phân số Ai Cập là gì?

Phân số Ai Cập là cách biểu diễn một số hữu tỉ dương dưới dạng tổng của các phân số đơn vị khác nhau — tức là những phân số có tử số bằng 1, chẳng hạn \(\frac{1}{2}\), \(\frac{1}{3}\) hay \(\frac{1}{7}\). Người Ai Cập cổ đại viết mọi phân số theo cách này (ngoại trừ một ký hiệu đặc biệt dành cho \(\frac{2}{3}\)). Máy tính này sẽ tự động chuyển bất kỳ phân số thực sự nào bạn nhập vào thành tổng như vậy.

Một phân số được khai triển thành tổng các phân số đơn vị khác nhau
Phân số Ai Cập biểu diễn một giá trị dưới dạng tổng các phân số đơn vị khác nhau.

Cách sử dụng máy tính

Hãy nhập tử số và mẫu số của một phân số thực sự (tử số nhỏ hơn mẫu số). Máy tính trước tiên sẽ rút gọn phân số về dạng tối giản, sau đó áp dụng thuật toán tham lam và hiển thị khai triển đầy đủ cùng với số lượng phân số đơn vị có trong kết quả.

Giải thích công thức

Phương pháp tham lam, được cho là của Fibonacci và Sylvester, liên tục tách ra phân số đơn vị lớn nhất có thể.

$$\frac{\text{Numerator } a}{\text{Denominator } b} = \frac{1}{d_1} + \frac{1}{d_2} + \cdots + \frac{1}{d_k}, \qquad d_i = \left\lceil \frac{b}{a} \right\rceil$$

Với phần còn lại \(\frac{a}{b}\), mẫu số tiếp theo là \(d = \left\lceil \frac{b}{a} \right\rceil\). Khi trừ đi \(\frac{1}{d}\), ta thu được phân số mới \(\frac{a\cdot d - b}{b\cdot d}\); phân số này lại được rút gọn rồi tiếp tục xử lý. Vì tử số luôn giảm nghiêm ngặt sau mỗi bước, nên quá trình này chắc chắn sẽ dừng lại.

Quảng cáo
Thuật toán tham lam trừ dần phân số đơn vị lớn nhất qua từng bước
Phương pháp tham lam liên tục trừ đi phân số đơn vị lớn nhất có thể.

Ví dụ minh họa

Xét phân số \(\frac{5}{6}\). Ở đây \(d = \left\lceil \frac{6}{5} \right\rceil = 2\), nên ta lấy \(\frac{1}{2}\). Phần còn lại là

$$\frac{5}{6} - \frac{1}{2} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$$

Đây đã là một phân số đơn vị, vậy nên khai triển sẽ là \(\frac{1}{2} + \frac{1}{3}\), gồm 2 phân số đơn vị. Bạn có thể kiểm chứng:

$$\frac{1}{2} + \frac{1}{3} = \frac{3}{6} + \frac{2}{6} = \frac{5}{6} \;\checkmark$$

Thêm các ví dụ minh họa

Mỗi bước dùng quy tắc tham lam: với phân số hiện tại \(\frac{a}{b}\), lấy \(d=\lceil b/a\rceil\), trừ đi \(\frac{1}{d}\), rút gọn phần còn lại về dạng tối giản, rồi lặp lại cho đến khi tử số bằng 1.

Ví dụ 1: 2/3

  1. \(\lceil 3/2\rceil = 2\), nên số hạng đầu tiên là \(\frac{1}{2}\).
  2. Phần còn lại: \(\frac{2}{3}-\frac{1}{2}=\frac{4-3}{6}=\frac{1}{6}\). Tử số bằng 1, nên ta dừng lại.

Kết quả: \(\frac{2}{3}=\frac{1}{2}+\frac{1}{6}\).

Ví dụ 2: 4/13

  1. \(\lceil 13/4\rceil=\lceil 3.25\rceil=4\), nên số hạng đầu tiên là \(\frac{1}{4}\). Phần còn lại: \(\frac{4}{13}-\frac{1}{4}=\frac{16-13}{52}=\frac{3}{52}\).
  2. \(\lceil 52/3\rceil=\lceil 17.33\rceil=18\), nên số hạng thứ hai là \(\frac{1}{18}\). Phần còn lại: \(\frac{3}{52}-\frac{1}{18}=\frac{54-52}{936}=\frac{2}{936}=\frac{1}{468}\) sau khi rút gọn cho 2.
  3. Tử số bằng 1, nên số hạng thứ ba là \(\frac{1}{468}\).

Kết quả: \(\frac{4}{13}=\frac{1}{4}+\frac{1}{18}+\frac{1}{468}\).

Kiểm tra với mẫu số chung 468: \(\frac{117}{468}+\frac{26}{468}+\frac{1}{468}=\frac{144}{468}=\frac{4}{13}\), vì \(468=13\times 36\) và \(4\times 36=144\).

Ví dụ 3: 7/15

  1. \(\lceil 15/7\rceil=\lceil 2.14\rceil=3\), nên số hạng đầu tiên là \(\frac{1}{3}\). Phần còn lại: \(\frac{7}{15}-\frac{1}{3}=\frac{7-5}{15}=\frac{2}{15}\).
  2. \(\lceil 15/2\rceil=8\), nên số hạng thứ hai là \(\frac{1}{8}\). Phần còn lại: \(\frac{2}{15}-\frac{1}{8}=\frac{16-15}{120}=\frac{1}{120}\).
  3. Tử số bằng 1, nên số hạng thứ ba là \(\frac{1}{120}\).

Kết quả: \(\frac{7}{15}=\frac{1}{3}+\frac{1}{8}+\frac{1}{120}\). Lưu ý rằng \(\frac{1}{3}+\frac{1}{5}=\frac{8}{15}\), không phải \(\frac{7}{15}\), nên hai số hạng là không đủ trong trường hợp này.

Kiểm tra với mẫu số 120: \(\frac{40}{120}+\frac{15}{120}+\frac{1}{120}=\frac{56}{120}=\frac{7}{15}\) (chia cả tử và mẫu cho 8).

So sánh khai triển tham lam của các phân số thường gặp

Phân số Khai triển tham lam Số số hạng Mẫu số lớn nhất
2/3 1/2 + 1/6 2 6
3/4 1/2 + 1/4 2 4
5/6 1/2 + 1/3 2 3
7/15 1/3 + 1/8 + 1/120 3 120
4/13 1/4 + 1/18 + 1/468 3 468
4/17 1/5 + 1/29 + 1/1233 + 1/3039345 4 3,039,345
5/121 1/25 + 1/757 + 1/763309 + 1/873960180913 + số hạng cuối cùng khoảng 1,5×1024 5 khoảng 1,5×1024 (25 chữ số)

Tham lam không phải lúc nào cũng là tốt nhất. Thuật toán luôn kết thúc với các phân số đơn vị phân biệt, nhưng nó có thể tạo ra mẫu số rất lớn và không đảm bảo số số hạng ít nhất. Hai ví dụ:

  • \(\frac{4}{17}=\frac{1}{5}+\frac{1}{34}+\frac{1}{170}\) có ba số hạng và mẫu số lớn nhất là 170, so với bốn số hạng và 3,039,345 của cách tham lam. Kiểm tra: \(\frac{34}{170}+\frac{5}{170}+\frac{1}{170}\) không áp dụng trực tiếp; hãy dùng \(\frac{1}{5}+\frac{6}{170}=\frac{34}{170}+\frac{6}{170}=\frac{40}{170}=\frac{4}{17}\).
  • \(\frac{5}{121}=\frac{1}{33}+\frac{1}{121}+\frac{1}{363}\) có ba số hạng và mẫu số lớn nhất là 363. Kiểm tra: \(\frac{11}{363}+\frac{3}{363}+\frac{1}{363}=\frac{15}{363}=\frac{5}{121}\).

Biểu diễn phân số Ai Cập không phải là duy nhất, vì vậy kết quả tham lam của máy tính chỉ là một đáp án hợp lệ, không phải đáp án duy nhất.

Quảng cáo

Thuật ngữ chính

Phân số đơn vị
Phân số có tử số bằng 1, ví dụ \(\frac{1}{7}\).
Phân số thực sự
Phân số có tử số nhỏ hơn mẫu số, nên giá trị của nó nằm giữa 0 và 1. Khai triển phân số Ai Cập thường được áp dụng cho loại này.
Dạng tối giản (rút gọn bằng ƯCLN)
Một phân số ở dạng tối giản khi tử số và mẫu số không có ước chung nào khác 1. Chia cả hai cho ước chung lớn nhất (ƯCLN) để rút gọn, ví dụ \(\frac{2}{936}=\frac{1}{468}\).
Hàm trần
\(\lceil x\rceil\) là số nguyên nhỏ nhất lớn hơn hoặc bằng \(x\). Ví dụ, \(\lceil 3.25\rceil=4\) và \(\lceil 5\rceil=5\).
Thuật toán tham lam (Fibonacci-Sylvester)
Phương pháp lặp lại việc trừ đi phân số đơn vị lớn nhất không vượt quá phân số hiện tại, tức là \(\frac{1}{\lceil b/a\rceil}\), cho đến khi phần còn lại chính là một phân số đơn vị. Thuật toán luôn kết thúc.
Mẫu số phân biệt
Trong phân số Ai Cập, không có phân số đơn vị nào được lặp lại, nên mọi mẫu số đều khác nhau. Đây là lý do \(\frac{2}{5}\) không được viết thành \(\frac{1}{5}+\frac{1}{5}\).

Câu hỏi thường gặp

Khai triển phân số Ai Cập có duy nhất không? Không. Một phân số có thể được viết thành tổng các phân số đơn vị theo nhiều cách khác nhau; thuật toán tham lam chỉ tạo ra một trong số những cách biểu diễn hợp lệ đó.

Vì sao các phân số phải khác nhau? Theo định nghĩa, phân số Ai Cập dùng các mẫu số khác nhau. Chính điều này khiến phương pháp tham lam trở nên thú vị, thay vì chỉ đơn giản viết lặp lại \(\frac{1}{b}\) nhiều lần.

Mẫu số có thể trở nên rất lớn không? Có. Phương pháp tham lam có thể tạo ra những mẫu số lớn đến bất ngờ ngay cả với các phân số đơn giản — đây là một trong những nhược điểm đã được biết đến của nó.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Toán học và Thống kê

Xem tất cả máy tính Toán học và Thống kê