Máy tính độ dốc địa hình là gì?
Máy tính độ dốc địa hình giúp chuyển đổi độ cao (chênh lệch theo phương thẳng đứng) và khoảng cách ngang thành mức độ dốc của địa hình, thể hiện theo nhiều cách: phần trăm độ dốc, góc nghiêng tính bằng độ, chiều dài thực của mặt dốc (cạnh huyền) và tỷ lệ giữa khoảng cách ngang với độ cao. Độ dốc được dùng phổ biến cho đường bộ, đường sắt, lối lên xe, đường dốc, đường mòn leo núi và thiết kế thoát nước. Công cụ này không phụ thuộc vào đơn vị—bạn có thể dùng mét, feet hay bất kỳ đơn vị nào, miễn là độ cao và khoảng cách ngang dùng chung một đơn vị.
Cách sử dụng
Nhập độ cao (mức chênh lệch độ cao) và khoảng cách ngang (quãng đường theo phương ngang). Nhấn tính toán để xem ngay độ dốc theo phần trăm, góc nghiêng, chiều dài mặt dốc theo đường chéo và tỷ lệ. Ví dụ, một con đường lên cao 10 feet trên quãng đường ngang 100 feet sẽ có độ dốc 10%.
Giải thích công thức
Phần trăm độ dốc đơn giản là (độ cao / khoảng cách ngang) × 100. Góc nghiêng được tính bằng hàm tang ngược: góc = arctan(độ cao / khoảng cách ngang) × 180/π, chuyển từ radian sang độ. Chiều dài mặt dốc—quãng đường thực mà bạn di chuyển dọc theo dốc—được tính theo định lý Pythagore: √(độ cao² + khoảng cách ngang²).
$$\text{Grade} = \frac{\text{Rise}}{\text{Run}} \times 100\%$$
$$\text{Angle} = \tan^{-1}\!\left(\frac{\text{Rise}}{\text{Run}}\right) \times \frac{180}{\pi}$$
$$\text{Slope} = \sqrt{\text{Rise}^{2} + \text{Run}^{2}}$$
$$\text{Ratio} = \frac{\text{Run}}{\text{Rise}}$$
Ví dụ minh họa
Giả sử một đường mòn lên cao 30 mét trên quãng đường ngang 40 mét. Độ dốc = \((30 / 40) \times 100 =\) 75%. Góc nghiêng = \(\arctan(30/40) = \arctan(0{,}75) \approx\) 36,87°. Chiều dài mặt dốc = \(\sqrt{30^{2} + 40^{2}} = \sqrt{900 + 1600} = \sqrt{2500} =\) 50 m. Tỷ lệ = \(40 / 30 \approx\) 1,33 : 1.
Câu hỏi thường gặp
Độ dốc và góc nghiêng khác nhau thế nào? Độ dốc là phần trăm (độ cao ÷ khoảng cách ngang × 100), còn góc nghiêng được đo bằng độ. Độ dốc 100% tương đương 45°, chứ không phải 90°.
Độ dốc có thể vượt quá 100% không? Có. Độ dốc trên 100% đơn giản nghĩa là độ cao lớn hơn khoảng cách ngang, tức là góc nghiêng dốc hơn 45°.
Tôi nên dùng đơn vị nào? Đơn vị nào cũng được, miễn là độ cao và khoảng cách ngang dùng cùng một đơn vị, vì độ dốc là một tỷ lệ.