Công cụ này dùng để làm gì
Công cụ ước tính số lần bạn cần quay gacha, mua gachapon, mở thẻ bài hay gói sticker trước khi sưu tập được ít nhất một mỗi vật phẩm trong một bộ hoàn chỉnh. Đây chính là "Bài toán Sưu tập phiếu" (Coupon Collector's Problem) kinh điển trong lý thuyết xác suất. Kết quả là con số trung bình qua nhiều lần thử: một lượt chơi cụ thể có thể may mắn hơn hoặc xui xẻo hơn rất nhiều. Đây là toán học phổ quát, áp dụng được cho mọi quốc gia và nền tảng.
Cách sử dụng
Nhập tổng số loại vật phẩm khác nhau trong bộ mà bạn muốn sưu tập đủ (ví dụ: một dãy gachapon 6 món, hay một series 66 thẻ bài) rồi xem ngay số lần quay kỳ vọng. Công cụ giả định mỗi vật phẩm đều có khả năng xuất hiện như nhau trong mỗi lần quay.
Giải thích công thức
Nếu có n loại vật phẩm với xác suất ra như nhau, số lần quay kỳ vọng để hoàn thành bộ là
$$E(n) = n \times H(n)$$trong đó \(H(n)\) là số điều hòa thứ n:
$$H(n) = 1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \cdots + \frac{1}{n}$$Cách hiểu trực quan: khi bạn đã có \(i-1\) vật phẩm khác nhau, xác suất lần quay tiếp theo ra một món mới là \((n-(i-1))/n\), nên trung bình cần \(n/(n-(i-1))\) lần quay để tìm ra vật phẩm mới thứ i. Cộng tất cả từ \(i=1\) đến \(n\) ta được n nhân với tổng của \(1/k\).
Ví dụ minh họa
Với bộ 6 vật phẩm:
$$H(6) = 1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{4} + \frac{1}{5} + \frac{1}{6} = 2{,}45$$nên
$$E = 6 \times 2{,}45 = \mathbf{14{,}7 \text{ lần quay}}$$Vật phẩm đầu tiên chắc chắn có chỉ sau 1 lần quay, nhưng riêng vật phẩm cuối cùng — món khó kiếm nhất — trung bình ngốn tới khoảng 6 lần quay.
Diễn giải kết quả của bạn
- Đây là giá trị trung bình, không phải điều được đảm bảo. \(E(n)\) là giá trị trung bình trên nhiều người sưu tập giả định. Một số người hoàn thành sớm hơn nhiều so với con số này, và một số người cần nhiều lượt hơn rất nhiều.
- Độ phân tán. Phương sai xấp xỉ \(\frac{n^2\pi^2}{6}\), nên độ lệch chuẩn khoảng \(n\sqrt{\pi^2/6}\approx 1.28\,n\) khi n lớn. Với n = 100, số lượt quay trung bình khoảng 519 và độ lệch chuẩn khoảng 128 lượt, vì vậy phân bố bị lệch, với một đuôi dài về phía các giá trị lớn.
- Số lượt quay cần thiết với độ tin cậy 90% hoặc 95%. Với n lớn, xác suất hoàn thành trong khoảng \(n\ln n + c\,n\) lượt quay xấp xỉ \(e^{-e^{-c}}\). Giải phương trình cho \(c\approx 2.25\) với 90% và \(c\approx 3.0\) với 95%. Vì vậy số lượt quay cần thiết khoảng \(n(\ln n + 2.25)\) với 90% và \(n(\ln n + 3.0)\) với 95%. Với n = 100, \(\ln 100\approx 4.605\), cho ra khoảng 100 × (4.605 + 2.25) ≈ 686 lượt quay với 90% và khoảng 100 × (4.605 + 3.0) ≈ 760 lượt quay với 95%. Đây là một xấp xỉ tiệm cận và kém chính xác hơn đối với các bộ sưu tập nhỏ.
- Vật phẩm cuối cùng là phần tốn kém nhất. Khi chỉ còn thiếu một vật phẩm, mỗi lượt quay có xác suất 1/n trúng vật phẩm đó, nên riêng vật phẩm cuối cùng cần trung bình khoảng n lượt quay. Đây là một phần lớn trong tổng số: với n = 100, khoảng 100 trên tổng số khoảng 519 lượt quay kỳ vọng.
- Các giả định. Công thức chỉ áp dụng khi tất cả vật phẩm có xác suất xuất hiện như nhau và mỗi lượt quay độc lập. Công thức không đúng với tỷ lệ rơi không đồng đều (ví dụ hiếm và phổ biến), với hệ thống bảo đảm hoặc tích lũy để nhận vật phẩm, với bảo vệ trùng lặp, hoặc với hộp kín nơi vật phẩm được rút không hoàn lại. Trong những trường hợp đó, số lượt quay thực tế khác đi, thường cao hơn khi tỷ lệ không đều và thấp hơn khi có hệ thống bảo đảm hoặc hộp.
Đây là thông tin chung về xác suất, không phải lời khuyên mua hàng.
Câu hỏi thường gặp
Công cụ có dùng được cho các bậc độ hiếm hay tỷ lệ rơi không đồng đều không? Không. Công thức giả định mọi vật phẩm đều có xác suất ra như nhau. Nếu gacha của bạn có vật phẩm hiếm và phổ thông với tỷ lệ khác nhau, bạn cần mô hình sưu tập phiếu có trọng số tổng quát hơn, và kết quả sẽ lớn hơn.
Kết quả có phải là con số chắc chắn không? Không, đó là mức trung bình trong dài hạn. Bạn có thể hoàn thành nhanh hơn hoặc chậm hơn rất nhiều; phân phối có phần đuôi kéo dài.
Làm sao để ước tính chi phí? Hãy nhân số lần quay kỳ vọng với giá mỗi lần quay để ra khoản ngân sách dự kiến.