Phương pháp D'Hondt là gì?
Phương pháp D'Hondt (còn gọi là phương pháp Jefferson hay phương pháp trung bình cao nhất) là một quy trình toán học dùng để phân bổ một số ghế nghị viện cố định cho các đảng phái chính trị theo tỷ lệ số phiếu mà mỗi đảng nhận được. Phương pháp này được áp dụng rộng rãi trong các cuộc bầu cử theo nguyên tắc đại diện tỷ lệ trên khắp thế giới, bao gồm Bỉ, Tây Ban Nha, Nghị viện Châu Âu ở nhiều quốc gia thành viên, và các ghế đại diện tỷ lệ tại Thượng viện Nhật Bản (áp dụng từ cuộc bầu cử năm 1983). Thuật toán này hoàn toàn giống nhau ở mọi nơi, vì vậy công cụ tính này mang tính phổ quát và không gắn liền với quy định riêng của bất kỳ quốc gia nào.
Cách sử dụng công cụ này
Nhập tổng số phiếu của từng đảng dưới dạng danh sách phân cách bằng dấu phẩy (ví dụ 12000, 9000, 6000, 3000). Bạn có thể nhập kèm tên các đảng theo đúng thứ tự tương ứng; nếu để trống, hệ thống sẽ tự đặt là "Đảng 1", "Đảng 2", v.v. Thiết lập tổng số ghế cần phân bổ rồi nhấn tính toán. Bảng kết quả sẽ hiển thị số ghế mà mỗi đảng giành được, và dòng tổng cộng xác nhận con số này đúng bằng số ghế có sẵn.
Giải thích công thức
Với mỗi đảng \(i\) có số phiếu \(V_i\), phương pháp này tính một dãy thương \(V_i/1\), \(V_i/2\), \(V_i/3\), v.v. Tất cả các thương của mọi đảng được gộp chung lại, và \(S\) thương lớn nhất trong số đó sẽ giành ghế — mỗi đảng nhận số ghế tương ứng với số lượng thương của mình nằm trong nhóm \(S\) cao nhất đó. Công thức chung là:
$$\text{quotient}_{i,s} = \frac{\text{Votes}_i}{s+1}, \qquad s = 0,1,2,\dots$$Theo cách hiểu tương đương, các ghế được trao lần lượt từng ghế một: ở mỗi bước, ghế sẽ thuộc về đảng có giá trị \(V_i/(s_i+1)\) lớn nhất, trong đó \(s_i\) là số ghế đảng đó đã được trao. Nếu có sự ngang bằng, ưu tiên sẽ thuộc về đảng có tổng số phiếu cao hơn, sau đó là đảng có chỉ số thứ tự thấp hơn.
Ví dụ minh họa
Số phiếu A=12000, B=9000, C=6000, D=3000 với 4 ghế. Ghế 1 thuộc về A (\(12000/1\)). Ghế 2 thuộc về B (\(9000/1\)). Ghế 3 là trường hợp ngang bằng giữa \(A/2=6000\) và \(C/1=6000\); A thắng nhờ có nhiều phiếu hơn. Ghế 4 thuộc về C (\(6000/1\)). Kết quả phân bổ cuối cùng: A=2, B=1, C=1, D=0, tổng cộng là 4.
Câu hỏi thường gặp
Phương pháp D'Hondt có lợi cho đảng lớn hay đảng nhỏ? Phương pháp này thường có lợi cho các đảng lớn hơn so với phương pháp Sainte-Laguë, vì các số chia 1, 2, 3 tăng chậm hơn.
Số ghế có luôn cộng đúng tổng không? Có — đúng \(S\) ghế được trao, mỗi bước một ghế, nên tổng cộng luôn bằng số ghế bạn đã nhập.
Còn đảng có 0 phiếu thì sao? Tất cả các thương của đảng đó đều bằng 0, nên thông thường đảng này không giành được ghế nào, trừ khi số ghế vượt quá số đảng có phiếu dương.
