Máy tính Tích phân số Gauss-Kronrod

Máy tính Tích phân số Gauss-Kronrod

Mới nổi AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

∫abf(x)dx≈b−a2∑i=1nwif(b−a2xi+a+b2)\int_{\text{a}}^{\text{b}} {f(x)}\,dx \;\approx\; \frac{b-a}{2}\sum_{i=1}^{\text{n}} w_i\, f\!\left(\frac{b-a}{2}x_i + \frac{a+b}{2}\right)
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Giá trị tích phân
3,1415926536
giá trị xấp xỉ của tích phân xác định
Sai số ước lượng 0,000000002664
Phương pháp Gauss-Kronrod (so sánh với Gauss-Legendre lồng nhau)

Báo lỗi nội dung trang này

Máy tính Tích phân số Gauss-Kronrod là gì?

Công cụ này tính tích phân xác định của hàm số \(f(x)\) trên một khoảng hữu hạn \([a, b]\) bằng phương pháp cầu phương kiểu Gauss. Hàm số được tính giá trị tại các điểm nút được chọn lọc kỹ lưỡng, sau đó nhân với các trọng số đã tính sẵn rồi cộng lại. Một ước lượng bậc cao \(K\) được so sánh với ước lượng Gauss-Legendre bậc thấp hơn \(G\) để tạo ra cận sai số \(|K - G|\), giúp bạn tin tưởng hơn vào kết quả thu được.

Tích phân xác định hiển thị dưới dạng vùng tô bóng dưới đường cong giữa hai cận thẳng đứng
Tích phân xác định bằng diện tích có dấu dưới f(x) giữa hai cận a và b.

Cách sử dụng

Nhập một biểu thức toán học theo biến x (ví dụ 4/(1+x^2) hoặc sin(x)), thiết lập cận dưới a và cận trên b, rồi chọn số điểm n cho quy tắc cầu phương (số lẻ, từ 3 đến 99). Càng nhiều điểm thì độ chính xác càng cao đối với những hàm trơn. Cú pháp được hỗ trợ gồm + - * / ^, dấu ngoặc, cùng các hàm sin, cos, tan, asin, acos, atan, exp, ln, log, sqrt, abs, sinh, cosh, tanh, và hai hằng số pi cùng e.

Công thức

Các quy tắc cầu phương được định nghĩa trên \([-1, 1]\) dưới dạng tổng có trọng số của các giá trị hàm số. Để tích phân trên \([a, b]\), ta áp dụng phép đổi biến affine: \(x(t) = \frac{b-a}{2} \cdot t + \frac{a+b}{2}\) với \(dx = \frac{b-a}{2} \cdot dt\). Do đó tích phân bằng \(\frac{b-a}{2}\) nhân với tổng của các trọng số \(w_i\) nhân với giá trị f tại các nút đã ánh xạ.

$$\int_{a}^{b} f(x)\,dx \;\approx\; \frac{b-a}{2}\sum_{i=1}^{n} w_i\, f\!\left(\frac{b-a}{2}x_i + \frac{a+b}{2}\right)$$

Các nút Gauss-Legendre chính là nghiệm của đa thức Legendre, ở đây được tìm bằng phương pháp Newton, với trọng số \(w_i = \dfrac{2}{(1 - t_i^2) \cdot P'_m(t_i)^2}\).

Quảng cáo
Đường cong được lấy mẫu tại nhiều điểm cách nhau không đều với các chấm và mũi tên trọng số
Gauss-Kronrod tính f(x) tại các nút được đặt tối ưu, mỗi nút nhân với một trọng số.

Ví dụ minh họa

Với \(f(x) = \sin(x)\) trên \([0, \pi]\), tích phân chính xác là

$$\left[-\cos(x)\right]_{0}^{\pi} = -\cos(\pi) + \cos(0) = 1 + 1 = 2.$$

Máy tính trả về xấp xỉ 2 với sai số ước lượng rất nhỏ. Tương tự, \(f(x) = \frac{4}{1+x^2}\) trên \([0, 1]\) trả về \(\pi = 3.14159265\), vì \(4\cdot\arctan(1) = \pi\).

Quảng cáo

Diễn giải tích phân và ước lượng sai số

Giá trị tích phân là một diện tích có dấu. Phần nằm phía trên trục x của f(x) được cộng vào tổng, còn phần nằm phía dưới trục x thì bị trừ đi. Ví dụ, \(\int_{-1}^{1} x\,dx = 0\) vì hai nửa dương và âm triệt tiêu nhau, mặc dù vùng giữa đường cong và trục rõ ràng không rỗng. Nếu bạn cần tổng diện tích (không dấu), hãy tích phân |f(x)| thay thế, hoặc chia khoảng tại mỗi nghiệm của f rồi cộng giá trị tuyệt đối của các phần.

Quy tắc Gauss-Kronrod tính giá trị hàm dưới đây bằng hai quy tắc liên quan có chung các nút: quy tắc Gauss G bậc thấp hơn và quy tắc Kronrod K bậc cao hơn. Giá trị tích phân được báo cáo thường là giá trị Kronrod K, còn chỉ số sai số dựa trên hiệu:

$$E \approx |K - G|$$

Đây là một chỉ số thận trọng. Nó đo sai số của quy tắc G bậc thấp hơn, vì vậy với hàm trơn nó thường đánh giá quá cao sai số thực của K, thường nhỏ hơn nhiều. Hãy xem nó như một gợi ý về quy mô trên chứ không phải sai số chính xác.

Đọc ước lượng sai số

  • Sai số nhỏ (so với độ lớn của kết quả): G và K khớp nhau, cho thấy phép cầu phương đã hội tụ và hàm được xấp xỉ tốt bằng một đa thức trên khoảng này.
  • Sai số lớn: G và K không khớp nhau, thường chỉ ra một điểm kỳ dị (ví dụ \(1/\sqrt{x}\) tại một đầu mút), dao động nhanh (ví dụ \(\sin(100x)\)), hoặc một điểm gián đoạn nhảy hay góc gấp bên trong [a, b].

Cần làm gì khi sai số lớn

  1. Chia khoảng tại điểm gây rắc rối (điểm gián đoạn, góc gấp hoặc điểm kỳ dị) rồi tích phân riêng từng phần, sau đó cộng các kết quả. Phương pháp chia thích nghi áp dụng ý tưởng này lặp đi lặp lại.
  2. Tăng n bằng cách chọn một tùy chọn Kronrod bậc cao hơn. Cách này hữu ích với hàm trơn nhưng biến thiên mạnh hoặc dao động vừa phải.
  3. Với các điểm kỳ dị tại đầu mút, hãy cân nhắc đổi biến số hoặc tách phần kỳ dị ra, vì chỉ tăng n thì hội tụ rất chậm.
  4. Kiểm tra xem biểu thức hàm đã được nhập đúng và xác định ở mọi điểm trên [a, b] hay chưa.

Quan trọng: ước lượng sai số là một phép heuristic, không phải là một bảo đảm chặt chẽ. Một giá trị |K − G| nhỏ đôi khi có thể xảy ra do trùng hợp ngẫu nhiên, chẳng hạn khi một đỉnh nhọn hẹp nằm giữa các nút và cả hai quy tắc đều bỏ sót nó. Nếu kết quả có ý nghĩa quan trọng, hãy xác nhận bằng cách chạy lại với n khác hoặc với các khoảng con đã chia và kiểm tra xem các đáp số có khớp nhau không.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao n phải là số lẻ? Cặp Gauss-Kronrod lồng nhau tái sử dụng \(m = \frac{n-1}{2}\) nút Gauss, điều này đòi hỏi tổng số nút phải là số lẻ.

Ước lượng sai số có ý nghĩa gì? Đó là độ chênh lệch tuyệt đối giữa ước lượng bậc cao và bậc thấp; giá trị càng nhỏ cho thấy kết quả càng hội tụ.

Còn các điểm kỳ dị thì sao? Các điểm kỳ dị khả tích ở đầu mút sẽ làm giảm độ chính xác. Những giá trị không hữu hạn sẽ bị bỏ qua, và khi \(a = b\) thì kết quả trả về đúng bằng 0.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Toán học và Thống kê

Xem tất cả máy tính Toán học và Thống kê