Công cụ tính Tỷ lệ Vàng cho Thiết kế là gì?
Tỷ lệ vàng (φ, phi ≈ 1,6180339887) là một tỷ lệ xuất hiện khắp nơi trong hội họa, kiến trúc và cả tự nhiên. Khi một đoạn thẳng được chia sao cho toàn bộ so với phần lớn đúng bằng phần lớn so với phần nhỏ, ta có được một bố cục cân đối và bắt mắt đến lạ thường. Công cụ này nhận vào một độ dài hoặc kích thước tổng bất kỳ rồi chia thành hai đoạn theo tỷ lệ vàng — cực kỳ hữu ích khi dàn trang, chọn cỡ chữ, lên lưới (grid) hay căn khung cho ảnh.
Cách sử dụng
Hãy nhập một giá trị tổng — có thể là pixel, centimet, inch hay bất kỳ đơn vị nào. Công cụ sẽ trả về đoạn lớn (a), đoạn nhỏ (b) và xác nhận lại giá trị của \(\varphi\). Đoạn lớn được tính bằng tổng chia cho phi; đoạn nhỏ là phần còn lại. Bạn hãy dùng phần lớn cho khu vực nội dung chính hoặc cỡ tiêu đề, còn phần nhỏ dành cho thanh bên (sidebar), chú thích hay các khoảng cách phụ.
Giải thích công thức
Cách chia dựa trên hai phương trình đơn giản:
$$\text{Larger} = \frac{\text{Total}}{\varphi} \qquad \text{Smaller} = \text{Total} - \text{Larger}$$với \(\varphi\) được cố định ở \(1{,}6180339887\). Nhờ tính chất đặc biệt của \(\varphi\) là \(1/\varphi = \varphi - 1 \approx 0{,}618\), đoạn lớn chiếm khoảng 61,8% tổng, còn đoạn nhỏ chiếm khoảng 38,2%. Tỷ lệ giữa hai phần \((a/b)\) một lần nữa lại đúng bằng \(\varphi\).
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn có một bố cục rộng 1000 pixel. Đoạn lớn sẽ là
$$1000 \div 1{,}6180339887 \approx 618{,}03 \text{ px}$$còn đoạn nhỏ là
$$1000 - 618{,}03 \approx 381{,}97 \text{ px}$$Như vậy, một cột nội dung khoảng ~618 px đặt cạnh thanh bên khoảng ~382 px sẽ tạo nên một bố cục theo tỷ lệ vàng.
Câu hỏi thường gặp
Tỷ lệ vàng có giống quy tắc một phần ba không? Không. Quy tắc một phần ba chia thành ba phần bằng nhau (33/33/33), trong khi tỷ lệ vàng dùng cách chia 61,8/38,2 — kiểu chia mà nhiều nhà thiết kế cảm thấy sinh động và lôi cuốn hơn.
Nên dùng đơn vị nào? Bất kỳ đơn vị nào, miễn là nhất quán — tỷ lệ này không có thứ nguyên, nên dù là pixel, mm hay inch thì cách tính đều như nhau.
Vì sao phần nhỏ lại là 38,2%? Bởi vì \(1 - 1/\varphi = 1 - 0{,}618 = 0{,}382\), đây chính là phần còn lại sau khi lấy ra đoạn vàng lớn hơn.
