Thang điểm ICH là gì?
Thang điểm ICH là một thang phân độ lâm sàng đơn giản, đã được kiểm chứng, do Hemphill và cộng sự xây dựng (năm 2001) nhằm đánh giá mức độ nặng của xuất huyết não tự phát (ICH) và ước tính tỷ lệ tử vong trong 30 ngày. Thang điểm gộp năm yếu tố dễ thu thập thành một con số duy nhất từ 0 đến 6, tạo nên một "ngôn ngữ chung" giúp các bác sĩ trao đổi về bệnh nhân đột quỵ và hỗ trợ các cuộc thảo luận về tiên lượng. Công cụ này chỉ nhằm mục đích giáo dục và hỗ trợ ra quyết định, không thay thế cho phán đoán lâm sàng.
Cách sử dụng
Nhập điểm Glasgow (GCS) của bệnh nhân lúc nhập viện, thể tích khối máu tụ tính bằng mililít (thường đo bằng phương pháp ABC/2 trên phim CT), có hay không có xuất huyết não thất (IVH), khối xuất huyết có nằm ở khoang dưới lều (thân não hoặc tiểu não) hay không, và tuổi của bệnh nhân. Công cụ sẽ cộng các điểm theo trọng số và trả về tổng điểm ICH cùng tỷ lệ tử vong 30 ngày ước tính dựa trên nhóm bệnh nhân trong nghiên cứu kiểm chứng gốc.
Giải thích công thức
Điểm được tính như sau:
$$\text{ICH Score} = G + V + I + F + A$$trong đó
$$\left\{ \begin{aligned} G &= \begin{cases} 2 & \text{GCS} \in [3,4] \\ 1 & \text{GCS} \in [5,12] \\ 0 & \text{GCS} \geq 13 \end{cases} \\ V &= \begin{cases} 1 & \text{Volume} \geq 30\,\text{mL} \\ 0 & \text{otherwise} \end{cases} \\ I &= \text{IVH present} \;?\; 1 : 0 \\ F &= \text{Infratentorial} \;?\; 1 : 0 \\ A &= \begin{cases} 1 & \text{Age} \geq 80 \\ 0 & \text{otherwise} \end{cases} \end{aligned} \right.$$GCS 3-4 được 2 điểm, GCS 5-12 được 1 điểm, GCS 13-15 được 0 điểm; thể tích khối máu tụ \(\geq 30\,\text{mL}\) cộng thêm 1 điểm; có IVH cộng thêm 1 điểm; xuất huyết ở khoang dưới lều cộng thêm 1 điểm; và tuổi \(\geq 80\) cộng thêm 1 điểm. Điểm tối đa là 6.
Ví dụ minh họa
Hãy xét một bệnh nhân 75 tuổi có GCS 10, thể tích khối máu tụ 35 mL, có IVH và xuất huyết ở khoang trên lều. GCS 10 nằm trong khoảng 5-12 = 1 điểm; thể tích \(\geq 30\,\text{mL}\) = 1 điểm; có IVH = 1 điểm; trên lều = 0; tuổi \(< 80\) = 0. Tổng điểm ICH:
$$\text{ICH Score} = 1 + 1 + 1 + 0 + 0 = 3$$tương ứng với tỷ lệ tử vong 30 ngày ước tính khoảng 72% trong nhóm bệnh nhân nghiên cứu gốc.
Câu hỏi thường gặp
Thể tích khối máu tụ được đo như thế nào? Phần lớn bác sĩ dùng công thức xấp xỉ hình elip ABC/2 trên lát cắt CT có khối máu tụ lớn nhất.
Các con số tỷ lệ tử vong được hiển thị có nguồn gốc từ đâu? Các ước tính (0, 13%, 26%, 72%, 97%, 100% tương ứng với điểm 0-5) lấy từ nghiên cứu đơn trung tâm gốc của Hemphill năm 2001 và cần được diễn giải một cách thận trọng.
Điểm cao có nghĩa là việc điều trị là vô ích không? Không. Thang điểm ICH là công cụ hỗ trợ tiên lượng, không phải chỉ định điều trị; kết cục phụ thuộc vào nhiều yếu tố và các quyết định chăm sóc cần được cá thể hóa cho từng bệnh nhân.
