Công cụ này làm gì
Công cụ này tính độ lớn của từ trường B tại khoảng cách vuông góc r so với một dây dẫn thẳng, dài mang dòng điện không đổi I. Đường sức từ tạo thành những vòng tròn đồng tâm bao quanh dây dẫn, và độ lớn của nó được suy ra trực tiếp từ định luật Ampère. Đây là một phép tính vật lý phổ quát — kết quả được biểu diễn theo đơn vị SI (tesla).
Cách sử dụng
Nhập cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn theo ampe (A) và khoảng cách vuông góc tính từ tâm dây dẫn theo mét (m). Công cụ sẽ trả về độ lớn từ trường theo tesla (T) và theo đơn vị thực tế hơn là micrôtesla (µT). Công thức giả định dây dẫn mảnh, dài vô hạn và điểm khảo sát nằm trong chân không hoặc không khí.
Giải thích công thức
Từ trường được xác định bằng công thức:
$$B = \frac{\mu_0 \, \text{Current (A)}}{2\pi \, \text{Distance (m)}}$$
Trong đó \(\mu_0 = 4\pi \times 10^{-7} \approx 1{,}25664 \times 10^{-6}\ \text{T}\cdot\text{m/A}\) là độ từ thẩm của chân không. Từ trường tỉ lệ thuận với cường độ dòng điện và tỉ lệ nghịch với khoảng cách — nếu dòng điện tăng gấp đôi thì từ trường cũng tăng gấp đôi, còn khoảng cách tăng gấp đôi thì từ trường giảm một nửa.
Ví dụ minh họa
Một dây dẫn mang dòng điện \(I = 10\ \text{A}\) và ta đo tại khoảng cách \(r = 0{,}05\ \text{m}\) (5 cm). Khi đó $$B = \frac{1{,}25664 \times 10^{-6} \times 10}{2\pi \times 0{,}05} = \frac{1{,}25664 \times 10^{-5}}{0{,}31416} = 4{,}0 \times 10^{-5}\ \text{T} = 40\ \text{µT}.$$ Giá trị này xấp xỉ độ lớn từ trường của chính Trái Đất.
Câu hỏi thường gặp
Từ trường có hướng như thế nào? Đường sức từ bao quanh dây dẫn; hãy dùng quy tắc bàn tay phải — ngón cái chỉ theo chiều dòng điện, các ngón còn lại khum lại theo chiều của từ trường.
Công thức này có áp dụng được bên trong dây dẫn không? Không. Công thức này chỉ áp dụng cho vùng bên ngoài dây dẫn. Bên trong một dây dẫn đồng nhất, từ trường tăng tuyến tính theo bán kính.
Tại sao lại dùng tesla và micrôtesla? Từ trường thực tế gần các dây dẫn chỉ là những phần rất nhỏ của một tesla, vì vậy micrôtesla (\(1\ \text{µT} = 10^{-6}\ \text{T}\)) sẽ dễ đọc hơn.