Công cụ này dùng để làm gì
Công cụ này giúp bạn ước tính số calo (kilocalo) tiêu hao trong quá trình tập sức mạnh — còn gọi là tập kháng lực hay tập tạ. Nó áp dụng phương pháp MET (Metabolic Equivalent of Task — Đơn vị Chuyển hóa Tương đương) được công nhận rộng rãi trên thế giới, trong đó 1 MET tương đương với mức năng lượng cơ thể tiêu thụ khi nghỉ ngơi. Hai mức cường độ cùng giá trị MET tương ứng được lấy từ "Tiêu chuẩn Hoạt động Thể chất vì Sức khỏe 2013" của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản. Tuy nhiên, khái niệm MET và công thức tính mang tính phổ quát, nên công cụ này phù hợp với bất kỳ ai, ở bất kỳ đâu.
Cách sử dụng
Trước tiên, hãy chọn cường độ tập của bạn: tập nhẹ với trọng lượng cơ thể (3,5 METs) hoặc tập tạ cường độ cao như powerlifting hay bodybuilding (6 METs). Sau đó nhập thời gian bạn thực sự tập (đơn vị phút) và cân nặng cơ thể (đơn vị kg). Nhấn nút tính toán để xem lượng calo ước tính và mức cường độ MET được áp dụng. Lưu ý quan trọng: chỉ nhập thời gian tập thực tế. Thời gian nghỉ giữa các hiệp đốt rất ít calo (khoảng 1 MET) nên cần loại trừ hoặc tính riêng.
Giải thích công thức
Mức tiêu hao năng lượng được tính như sau:
$$\text{kcal} = \text{MET} \times \text{cân nặng (kg)} \times \text{thời gian (giờ)} \times 1{,}05$$
Thời gian được quy đổi từ phút sang giờ bằng cách chia cho 60. Hệ số 1,05 dùng để chuyển đổi đơn vị MET-kilogram-giờ thành kilocalo, theo quy ước tiêu chuẩn của Nhật Bản; còn công thức quốc tế giản lược đôi khi bỏ qua hệ số này. Cân nặng càng lớn, buổi tập càng dài và cường độ càng cao thì tổng calo tiêu hao càng nhiều.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn tập 90 phút với cường độ nhẹ bằng trọng lượng cơ thể (3,5 METs) và nặng 60 kg. Số giờ = \(90 / 60 = 1{,}5\). Calo = $$3{,}5 \times 60 \times 1{,}5 \times 1{,}05 = 330{,}75 \text{ kcal}.$$ Như vậy bạn sẽ đốt khoảng 331 kcal.
Lượng calo đốt cháy theo trọng lượng cơ thể và thời lượng
Mọi giá trị dưới đây đều dùng công thức \(\text{kcal} = \text{MET} \times \text{kg} \times \frac{\text{phút}}{60} \times 1.05\), làm tròn thành kcal nguyên (khi phần thập phân bằng một nửa thì làm tròn lên). Đây là ước tính năng lượng tiêu hao chỉ trong thời gian tập luyện tích cực.
| Trọng lượng cơ thể | Thời lượng | 3.5 MET (nhẹ, kiểu dùng trọng lượng cơ thể) | 6 MET (cường độ cao) |
|---|---|---|---|
| 50 kg | 30 phút | 92 kcal | 158 kcal |
| 50 kg | 45 phút | 138 kcal | 236 kcal |
| 50 kg | 60 phút | 184 kcal | 315 kcal |
| 60 kg | 30 phút | 110 kcal | 189 kcal |
| 60 kg | 45 phút | 165 kcal | 284 kcal |
| 60 kg | 60 phút | 221 kcal | 378 kcal |
| 70 kg | 30 phút | 129 kcal | 221 kcal |
| 70 kg | 45 phút | 193 kcal | 331 kcal |
| 70 kg | 60 phút | 257 kcal | Kết quả: 441 kcal |
| 80 kg | 30 phút | 147 kcal | 252 kcal |
| 80 kg | 45 phút | 221 kcal | 378 kcal |
| 80 kg | 60 phút | 294 kcal | 504 kcal |
Ví dụ về phép tính: với 70 kg, 60 phút ở 6 MET, \(6 \times 70 \times \frac{60}{60} \times 1.05 = 441\) kcal. Với 80 kg, 60 phút ở 3.5 MET, \(3.5 \times 80 \times 1 \times 1.05 = 294\) kcal.
Giá trị MET và hằng số đã dùng
| Mục | Giá trị | Ý nghĩa / đơn vị |
|---|---|---|
| Tập sức mạnh nhẹ (ví dụ: kiểu dùng trọng lượng cơ thể) | 3.5 MET | Bội số của năng lượng tiêu hao khi nghỉ |
| Tập sức mạnh cường độ cao (ví dụ: powerlifting, thể hình) | 6 MET | Bội số của năng lượng tiêu hao khi nghỉ |
| Giá trị khi nghỉ | ≈ 1 MET | Năng lượng tiêu hao khi ngồi yên, khoảng 1 kcal mỗi kg mỗi giờ |
| Hệ số năng lượng | 1.05 | kcal mỗi kg mỗi giờ trên mỗi MET |
| Phút mỗi giờ | 60 | Quy đổi phút sang giờ |
Hai mức MET này theo các giá trị được dùng trong Tiêu chuẩn hoạt động thể chất để nâng cao sức khỏe 2013 của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản (hướng dẫn dành riêng cho Nhật Bản). MET là đại lượng không có đơn vị, là tỷ số giữa cường độ công việc và năng lượng tiêu hao khi nghỉ. Trọng lượng cơ thể được nhập theo kilogram và thời gian theo phút.
Diễn giải kết quả
Kết quả là ước tính tổng năng lượng tiêu hao trong thời gian tập bạn nhập. Vì 1 MET đại diện cho chuyển hóa khi nghỉ, con số này bao gồm cả năng lượng cơ thể lẽ ra đã dùng khi nghỉ trong những phút đó. Đây không phải là năng lượng thêm (ròng) vượt trên mức nghỉ, và không bao gồm thời gian nghỉ giữa các hiệp trừ khi bạn tính chúng vào thời gian tập.
Giá trị MET là trung bình được rút ra từ các nhóm người thực hiện một loại hoạt động. Năng lượng thực tế thay đổi theo mức tạ nâng, các bài tập được chọn (động tác nhiều khớp lớn so với bài tập cô lập), thời gian nghỉ, kinh nghiệm tập luyện, thành phần cơ thể và các khác biệt cá nhân khác. Hãy xem con số này là ước tính hợp lý, không phải phép đo chính xác.
Hệ số 1.05 đến từ việc quy đổi lượng oxy tiêu thụ thành năng lượng: lượng oxy hấp thụ khi nghỉ khoảng 3.5 mL mỗi kg mỗi phút tương ứng với khoảng 1.05 kcal mỗi kg mỗi giờ. Vì vậy, quy ước của Nhật Bản nhân MET × kg × giờ với 1.05. Công thức đơn giản không có hệ số này (MET × kg × giờ, coi 1 MET là 1 kcal/kg/giờ) cho giá trị thấp hơn khoảng 5%. Ví dụ, 6 MET, 70 kg, 1 giờ cho 420 kcal khi không có hệ số, so với 441 kcal khi có hệ số.
Đây là thông tin chung về cách tính ước tính, không phải lời khuyên y tế hay cá nhân.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao chỉ có hai lựa chọn cường độ? Tiêu chuẩn gốc chỉ định nghĩa hai mức cường độ cho tập sức mạnh. Mức tập máy với cường độ trung bình không được liệt kê riêng, vì vậy bạn hãy chọn mức gần nhất với thực tế của mình.
Tôi có nên tính cả thời gian nghỉ giữa các hiệp không? Không. Chỉ tính thời gian tập thực sự. Thời gian nghỉ chỉ tiêu hao khoảng 1 MET nên cần loại trừ để kết quả chính xác hơn.
Kết quả chính xác đến đâu? Đây chỉ là con số ước tính. Lượng calo thực tế còn thay đổi tùy theo bài tập, mức tạ, nhóm cơ tham gia và quá trình trao đổi chất của từng người.