Tỉ số P/F là gì?
Tỉ số P/F, còn được viết là PaO2/FiO2 hay tỉ số P/F, là một chỉ số lâm sàng nhanh cho biết phổi đang oxy hóa máu tốt đến mức nào. Chỉ số này được tính bằng cách lấy áp suất riêng phần của oxy trong máu động mạch (PaO2, đơn vị mmHg, lấy từ kết quả khí máu động mạch) chia cho phân suất oxy trong khí hít vào (FiO2, biểu diễn dưới dạng số thập phân từ 0,21 đến 1,0). Tỉ số càng thấp thì khả năng oxy hóa máu càng kém. Đây là một trụ cột trong định nghĩa Berlin dùng để chẩn đoán và phân độ Hội chứng nguy kịch hô hấp cấp (ARDS).
Cách sử dụng công cụ
Nhập PaO2 của bệnh nhân theo đơn vị mmHg và FiO2 theo tỉ lệ phần trăm (ví dụ 21 với khí trời, 40 với oxy 40%, 100 với oxy nguyên chất). Công cụ sẽ tự chuyển phần trăm thành số thập phân, lấy PaO2 chia cho giá trị đó và trả về tỉ số P/F kèm theo nhận định mức độ nặng theo định nghĩa Berlin.
Giải thích công thức
Công thức rất đơn giản:
$$\text{P/F} = \frac{\text{PaO}_2\ (\text{mmHg})}{\dfrac{\text{FiO}_2\ (\%)}{100}}$$Vì ở đây FiO2 được nhập dưới dạng phần trăm nên trước tiên sẽ được chia cho 100 để đổi thành phân suất. Đối với ARDS, khi PEEP ≥ 5 cmH2O, các ngưỡng phân độ là: nhẹ 200–300, trung bình 100–200 và nặng ≤ 100 mmHg.
Ví dụ minh họa
Giả sử PaO2 là 90 mmHg với FiO2 là 60% (0,60). Khi đó
$$\text{P/F} = \frac{90}{0{,}60} = 150\ \text{mmHg}$$Tỉ số 150 nằm trong khoảng 100–200, cho thấy ARDS mức độ trung bình.
Câu hỏi thường gặp
Tỉ số P/F bình thường là bao nhiêu? Người khỏe mạnh thường có tỉ số P/F trên 400 mmHg.
Vì sao nhập FiO2 theo phần trăm? Vì cách này trực quan hơn khi làm việc tại giường bệnh; công cụ sẽ tự chuyển sang số thập phân mà công thức cần dùng.
Độ cao có ảnh hưởng không? Có — ở vùng cao, PaO2 thấp hơn nên cần diễn giải tỉ số trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Công cụ này chỉ mang tính hỗ trợ học tập, không thể thay thế cho phán đoán lâm sàng của bác sĩ.
