Tiết kiệm tư nhân là gì?
Tiết kiệm tư nhân là phần thu nhập sau thuế mà hộ gia đình và doanh nghiệp không dùng để tiêu dùng. Trong kinh tế vĩ mô, đây là một trong hai cấu phần của tiết kiệm quốc gia (cấu phần còn lại là tiết kiệm của khu vực công). Công thức chuẩn là Tiết kiệm tư nhân = Y − T + TR − C, trong đó Y là thu nhập, T là thuế phải nộp, TR là các khoản chuyển nhượng/trợ cấp nhận được từ chính phủ, và C là chi tiêu tiêu dùng.
Cách dùng công cụ này
Bạn nhập bốn giá trị: thu nhập của bạn (Y), số thuế bạn nộp (T), các khoản trợ cấp hay hỗ trợ nhận từ chính phủ như trợ cấp, phúc lợi (TR), và tổng chi tiêu tiêu dùng (C). Công cụ sẽ trả về số tiền tiết kiệm tư nhân, thu nhập khả dụng \((\text{Y} - \text{T} + \text{TR})\) và tỷ lệ tiết kiệm tính theo phần trăm của thu nhập khả dụng.
Giải thích công thức
Trước tiên, thu nhập khả dụng được tính bằng cách lấy thu nhập, trừ đi thuế và cộng thêm các khoản trợ cấp: \(\text{Y} - \text{T} + \text{TR}\). Phần thu nhập khả dụng nào không được tiêu dùng sẽ trở thành tiết kiệm. Vì vậy, tiết kiệm tư nhân = thu nhập khả dụng − C. Con số dương nghĩa là bạn đang tích lũy tài sản; con số âm nghĩa là bạn đang giảm tiết kiệm (chi nhiều hơn số tiền thực nhận).
$$S = \text{Y} - \text{T} + \text{TR} - \text{C}$$
Ví dụ minh họa
Giả sử thu nhập \(\text{Y} = 50.000\), thuế \(\text{T} = 10.000\), trợ cấp \(\text{TR} = 2.000\) và tiêu dùng \(\text{C} = 35.000\). Thu nhập khả dụng:
$$50.000 - 10.000 + 2.000 = 42.000$$Tiết kiệm tư nhân:
$$42.000 - 35.000 = 7.000$$Tỷ lệ tiết kiệm:
$$7.000 \div 42.000 \times 100 \approx 16{,}67\%$$
Câu hỏi thường gặp
Trợ cấp có giống thuế không? Không. Thuế là dòng tiền đi từ bạn nộp cho chính phủ và làm giảm thu nhập khả dụng; còn trợ cấp (phúc lợi, hỗ trợ) là dòng tiền từ chính phủ chuyển đến bạn và làm tăng thu nhập khả dụng.
Tiết kiệm có thể âm không? Có. Nếu chi tiêu vượt quá thu nhập khả dụng thì tiết kiệm sẽ âm, nghĩa là bạn đang vay mượn hoặc rút bớt tài sản tích lũy.
Công thức này có áp dụng cho cả nền kinh tế không? Có. Cùng công thức đó vẫn đúng ở cấp độ tổng thể, khi Y là thu nhập quốc dân, T là thuế ròng, TR là các khoản chuyển nhượng và C là tổng tiêu dùng.