Công cụ tính Chỉ số Năng lực Quá trình (Cp, Cpk)

Công cụ tính Chỉ số Năng lực Quá trình (Cp, Cpk)

Phổ biến AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

Cp=USL−LSL6σCpk=min⁡(USL−μ3σ,μ−LSL3σ)trong đó{μ=1n∑i=1nxiσ=1n∑i=1n(xi−μ)2\begin{gathered} C_p = \frac{\text{USL} - \text{LSL}}{6\,\sigma} \qquad C_{pk} = \min\!\left( \frac{\text{USL} - \mu}{3\,\sigma},\; \frac{\mu - \text{LSL}}{3\,\sigma} \right) \\[1.5em] \text{trong đó}\quad \left\{ \begin{aligned} \mu &= \frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n} {x_i} \\ \sigma &= \sqrt{\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}\left({x_i} - \mu\right)^2} \end{aligned} \right. \end{gathered}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Cp (Chỉ số năng lực quá trình)
0,705
Cpk = 0,6345
Cp (σ trong nhóm) 0,705
Cpk (σ trong nhóm) 0,6345
Pp (σ tổng) 1,0541
Ppk (σ tổng) 0,9487
Cỡ mẫu (n) 10
Trung bình (mu) 45,5
Độ lệch chuẩn trong nhóm 2,3641
Khoảng biến thiên trượt trung bình 2,6667
Độ lệch chuẩn tổng 1,5811
Phương sai 2,5
3 sigma 7,0922
6 sigma 14,1844
Cp và Cpk dùng độ lệch chuẩn trong nhóm: khoảng biến thiên trượt trung bình ÷ 1,128 với giá trị riêng lẻ, hoặc khoảng biến thiên trung bình của nhóm con ÷ d₂ với nhóm con (R̄/d₂). Pp và Ppk dùng độ lệch chuẩn mẫu của toàn bộ dữ liệu (n − 1). Hãy nhập dữ liệu theo thứ tự sản xuất.

Báo lỗi nội dung trang này

Chỉ số Năng lực Quá trình (Cp, Cpk) là gì?

Cp và Cpk là hai chỉ số cốt lõi trong Kiểm soát Quá trình bằng Thống kê (SPC) và kỹ thuật chất lượng. Chúng so sánh độ phân tán tự nhiên của một quá trình sản xuất (sáu lần độ lệch chuẩn của đầu ra) với cửa sổ quy cách kỹ thuật được xác định bởi giới hạn quy cách dưới (LSL) và giới hạn quy cách trên (USL). Đây là một công cụ thống kê mang tính phổ quát, không phụ thuộc vào quy định của bất kỳ quốc gia nào.

Cp phản ánh năng lực tiềm năng, với giả định quá trình được căn giữa hoàn hảo. Cpk phản ánh năng lực thực tế vì nó còn "trừ điểm" cho bất kỳ độ lệch nào của giá trị trung bình quá trình so với tâm của cửa sổ quy cách.

Đường cong hình chuông nằm giữa giới hạn quy cách dưới và trên, với độ phân tán của quá trình hẹp hơn dải dung sai
Cp so sánh độ rộng dung sai quy cách (USL trừ LSL) với độ phân tán của quá trình là 6 sigma.

Cách sử dụng công cụ

Dán hoặc nhập các giá trị đo được của bạn vào ô Dữ liệu, ngăn cách bằng dấu phẩy, khoảng trắng, tab hoặc xuống dòng. Nhập giới hạn quy cách dưới và trên theo cùng đơn vị với dữ liệu của bạn. Công cụ sẽ phân tích danh sách, tính giá trị trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn, 3 sigma và 6 sigma, rồi suy ra Cp và Cpk.

Giải thích công thức

Với dữ liệu \(x_1..x_n\), giá trị trung bình là \(\mu = \frac{\sum x_i}{n}\). Phương sai tổng thể là \(\frac{\sum (x_i - \mu)^2}{n}\) và \(\sigma\) là căn bậc hai của phương sai. Khi đó

$$C_p = \frac{\text{USL} - \text{LSL}}{6\,\sigma} \qquad C_{pk} = \min\!\left( \frac{\text{USL} - \mu}{3\,\sigma},\; \frac{\mu - \text{LSL}}{3\,\sigma} \right)$$

Lưu ý: công cụ này dùng độ lệch chuẩn tổng thể (chia cho n), nhờ vậy \(\sigma\) được đưa vào các công thức năng lực một cách nhất quán.

Quảng cáo
Đường cong hình chuông lệch tâm, gần giới hạn quy cách trên hơn, cho thấy khoảng cách nhỏ hơn trong hai khoảng cách quyết định Cpk
Cpk tính đến mức độ định tâm của quá trình: chỉ số này dùng giới hạn quy cách gần hơn, nên giá trị trung bình lệch tâm sẽ làm chỉ số giảm.

Hướng dẫn: Cp = Cpk = 1 nghĩa là độ phân tán +/-3 sigma đúng bằng độ rộng quy cách. Mục tiêu thường được khuyến nghị là 1,33 (+/-4 sigma). Giá trị càng cao càng tốt; giá trị dưới 1,0 cho thấy quá trình chưa đủ năng lực. Kết quả Cp/Cpk bằng 0 ở đây nghĩa là sigma = 0 (không có biến động) hoặc khoảng quy cách không hợp lệ.

Ví dụ minh họa

Dữ liệu = 45, 46, 44, 47, 43, 48, 45, 46, 44, 47 (\(n = 10\)), LSL = 40, USL = 50. Tổng = 455, nên \(\mu = 45{,}5\). Tổng bình phương độ lệch là 22,5, suy ra phương sai = 2,25 và \(\sigma = 1{,}5\). Khi đó \(3\sigma = 4{,}5\), \(6\sigma = 9{,}0\).

$$C_p = \frac{10}{9} \approx 1{,}1111$$$$C_{pk} = \min\!\left[\frac{50 - 45{,}5}{4{,}5},\; \frac{45{,}5 - 40}{4{,}5}\right] = \min[1{,}0,\; 1{,}2222] = 1{,}0$$
Quảng cáo

Các Thuật Ngữ và Biến Chính

Thuật ngữ / ký hiệu Ý nghĩa
LSL — giới hạn đặc tả dưới Giá trị chấp nhận được nhỏ nhất của đặc tính, theo đơn vị đo (mm, g, MPa, °C, …). Được xác định bởi bộ phận kỹ thuật trên bản vẽ hoặc đặc tả.
USL — giới hạn đặc tả trên Giá trị chấp nhận được lớn nhất, cùng đơn vị với phép đo.
Độ rộng dung sai \(\text{USL} - \text{LSL}\), độ rộng toàn bộ của cửa sổ chấp nhận được, theo đơn vị đo. Đôi khi được viết dưới dạng \(2T\) xung quanh giá trị danh nghĩa.
\(\mu\) — trung bình quy trình Trung bình của các giá trị đo được, \(\mu = \frac{1}{n}\sum x_i\); cùng đơn vị với dữ liệu. Được ước tính từ mẫu là \(\bar{x}\).
\(\sigma\) — độ lệch chuẩn Độ lan truyền của đặc tính, cùng đơn vị với dữ liệu. Công cụ này sử dụng dạng quần thể \(\sigma = \sqrt{\frac{1}{n}\sum (x_i - \mu)^2}\) (chia cho \(n\)); dạng mẫu chia cho \(n-1\).
\(3\sigma\) và \(6\sigma\) độ lan truyền \(3\sigma\) là nửa độ rộng của độ lan truyền quy trình tự nhiên (một bên của trung bình); \(6\sigma\), từ \(\mu - 3\sigma\) đến \(\mu + 3\sigma\), là độ lan truyền tự nhiên toàn bộ, chứa khoảng 99.73% của phân phối chuẩn. Khả năng so sánh độ lan truyền này với độ rộng dung sai.
\(C_p\) — khả năng tiềm năng \(C_p = (\text{USL} - \text{LSL})/(6\sigma)\). Tỷ số không có thứ nguyên của độ rộng dung sai so với độ lan truyền tự nhiên; bỏ qua nơi trung bình nằm, vì vậy nó là khả năng tốt nhất có thể đạt được nếu quy trình được căn chỉnh hoàn hảo.
\(C_{pu}\), \(C_{pl}\) — chỉ số một phía \(C_{pu} = (\text{USL} - \mu)/(3\sigma)\) đo khoảng cách đến giới hạn trên; \(C_{pl} = (\mu - \text{LSL})/(3\sigma)\) đo khoảng cách đến giới hạn dưới. Có thể báo cáo riêng lẻ cho một đặc tả một phía.
\(C_{pk}\) — khả năng thực tế \(C_{pk} = \min(C_{pu}, C_{pl})\) — khả năng ở giới hạn gần hơn, vì vậy nó phản ánh cả độ lan truyền và căn chỉnh. Luôn luôn \(C_{pk} \le C_p\); âm nếu \(\mu\) nằm ngoài giới hạn.
\(k\) — độ lệch căn chỉnh Phần vô thứ nguyên của nửa dung sai mà theo đó trung bình bỏ qua điểm giữa: \(k = \lvert m - \mu \rvert / \big((\text{USL} - \text{LSL})/2\big)\) với điểm giữa \(m\). Sau đó \(C_{pk} = (1-k)\,C_p\); \(k = 0\) có nghĩa là căn chỉnh hoàn hảo.
\(P_p\), \(P_{pk}\) — chỉ số hiệu suất Công thức giống như \(C_p\) và \(C_{pk}\) nhưng được tính toán với độ lệch chuẩn tổng thể (dài hạn) của tất cả dữ liệu, bao gồm sự dịch chuyển giữa các nhóm con. \(C_p\)/\(C_{pk}\) theo nghĩa SPC nghiêm ngặt sử dụng ước tính trong nhóm con như \(\bar{R}/d_2\). Khoảng cách giữa hai cặp là một chỉ báo sự không ổn định của quy trình.
Kiểm soát thống kê Một trạng thái trong đó quy trình chỉ thể hiện biến thiên nguyên nhân chung (ngẫu nhiên) — trung bình ổn định và độ lan truyền ổn định theo thời gian — vì vậy kết quả đầu ra trong tương lai có thể dự đoán được. Được xác nhận bằng biểu đồ kiểm soát (ví dụ: X̄–R hoặc cá nhân–trung bình động), không phải bằng chỉ số khả năng.
DPMO / PPM Khiếm khuyết trên một triệu cơ hội / bộ phận không phù hợp trên một triệu: phần được ước tính ngoài đặc tả nhân với 1.000.000. Đối với quy trình chuẩn được căn chỉnh, nó bắt nguồn từ các khu vực đuôi chuẩn, vì vậy nó là ước tính dựa trên mô hình chứ không phải là đếm.
Giới hạn đặc tả so với giới hạn kiểm soát Giới hạn đặc tả (LSL, USL) là yêu cầu được xác định bởi bộ phận kỹ thuật, khách hàng hoặc tiêu chuẩn — chúng đến từ ý định thiết kế và không bao giờ từ dữ liệu. Giới hạn kiểm soát (LCL, UCL) được tính toán từ dữ liệu quy trình ở ±3 sai số tiêu chuẩn của thống kê được vẽ và mô tả những gì quy trình thực sự làm. Chúng trả lời các câu hỏi khác nhau và không bao giờ được trộn lẫn hoặc vẽ có thể hoán đổi: một điểm ngoài giới hạn kiểm soát báo hiệu sự không ổn định; một giá trị ngoài giới hạn đặc tả là một bộ phận không phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Giá trị Cpk bao nhiêu là tốt? Mức 1,33 (tương ứng \(\pm 4\sigma\)) là mục tiêu phổ biến. Giá trị dưới 1,0 cho thấy quá trình không thể đáp ứng quy cách một cách ổn định.

Vì sao Cp và Cpk khác nhau? Cp bỏ qua yếu tố căn giữa, trong khi Cpk giảm dần khi giá trị trung bình của quá trình lệch khỏi điểm giữa cửa sổ quy cách. Cpk luôn nhỏ hơn hoặc bằng Cp.

Nếu tất cả giá trị đều giống nhau thì sao? Khi đó \(\sigma = 0\) và về mặt toán học năng lực là vô hạn (không có biến động), nên công cụ này trả về 0 để tránh phép chia cho 0.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Toán học và Thống kê

Xem tất cả máy tính Toán học và Thống kê