Định đề cộng đoạn thẳng là gì?
Định đề cộng đoạn thẳng là một quy tắc nền tảng trong hình học. Nó phát biểu rằng nếu điểm B nằm giữa hai đầu mút A và C trên một đoạn thẳng, thì độ dài cả đoạn bằng tổng độ dài hai phần của nó: \(\text{AC} = \text{AB} + \text{BC}\). Máy tính này cho phép bạn nhập hai trong ba giá trị và lập tức tìm ra giá trị còn lại.
Cách sử dụng máy tính
Hãy điền hai trong ba ô — AB, BC hoặc AC — và để trống ô bạn cần tìm. Máy tính sẽ tự nhận biết giá trị nào còn thiếu rồi áp dụng định đề để giải. Nếu bạn điền cả ba giá trị, công cụ sẽ tính lại AC theo công thức AB + BC để bạn kiểm tra xem điểm B có thật sự nằm giữa A và C hay không.
Giải thích công thức
Định đề cho ta một phương trình với ba đại lượng. Biết bất kỳ hai giá trị nào là xác định được giá trị thứ ba:
- Tìm cả đoạn: \(\text{AC} = \text{AB} + \text{BC}\)
- Tìm một phần: \(\text{BC} = \text{AC} - \text{AB}\) hoặc \(\text{AB} = \text{AC} - \text{BC}\)
Vì phải dùng phép trừ để tìm một phần, nên cả đoạn (AC) luôn phải lớn hơn hoặc bằng mỗi phần thì cấu hình mới hợp lệ về mặt hình học.
Ví dụ minh họa
Giả sử AB = 12 và BC = 8, với B nằm giữa A và C. Khi đó $$\text{AC} = \text{AB} + \text{BC} = 12 + 8 = 20$$ Ngược lại, nếu AC = 20 và AB = 12, thì $$\text{BC} = 20 - 12 = 8$$
Thêm các ví dụ minh họa
Trong mỗi ví dụ, AB, BC và AC là độ dài của các đoạn thẳng, và điểm B nằm trên đoạn AC giữa A và C. Tiên đề phát biểu \(AC = AB + BC\).
Ví dụ 1: Biểu thức đại số
Giả sử \(AB = 2x + 3\), \(BC = x + 5\) và \(AC = 20\). Tìm x, AB và BC.
- Áp dụng tiên đề: \(2x + 3 + x + 5 = 20\).
- Rút gọn các số hạng đồng dạng: \(3x + 8 = 20\).
- Trừ 8 ở cả hai vế: \(3x = 12\).
- Chia cho 3: \(x = 4\).
- Thay ngược lại: \(AB = 2(4) + 3 = 11\) và \(BC = 4 + 5 = 9\).
- Kiểm tra: \(11 + 9 = 20\), khớp với AC. ✓ Máy tính xác nhận tổng này: 20.
Ví dụ 2: Độ dài số thập phân
Giả sử \(AB = 7.5\) cm và \(AC = 12.2\) cm. Tìm BC.
- Biến đổi tiên đề: \(BC = AC - AB\).
- Thay số: \(BC = 12.2 - 7.5\).
- Trừ: \(BC = \) 4.7 cm.
Giữ cùng một đơn vị cho mọi độ dài; không được trộn lẫn cm và mm mà chưa quy đổi trước.
Ví dụ 3: Nhiều điểm nằm giữa (chuỗi)
Các điểm A, B, C và D thẳng hàng theo thứ tự đó, với \(AB = 3\), \(BC = 4\) và \(CD = 5\). Tìm AD.
- Xét đoạn từ A đến C trước: \(AC = AB + BC = 3 + 4 = 7\).
- Áp dụng lại tiên đề với C nằm giữa A và D: \(AD = AC + CD = 7 + 5 = 12\).
- Kết hợp: \(AD = AB + BC + CD = 3 + 4 + 5 = 12\).
Do đó, tiên đề mở rộng được cho bất kỳ số điểm nằm giữa nào, miễn là chúng thẳng hàng và theo đúng thứ tự.
Thuật ngữ và định nghĩa chính
- Điểm: một vị trí chính xác trong không gian. Nó không có kích thước, độ dài hay chiều rộng, và thường được đặt tên bằng một chữ cái in hoa như A.
- Đoạn thẳng: phần của một đường thẳng nằm giữa hai đầu mút, bao gồm cả hai đầu mút. Nó có độ dài đo được.
- Đầu mút: điểm đánh dấu một đầu của đoạn thẳng. Đoạn AC có hai đầu mút là A và C.
- Các điểm thẳng hàng: các điểm cùng nằm trên một đường thẳng.
- Quan hệ nằm giữa (betweenness): điểm B nằm giữa A và C khi A, B và C thẳng hàng và B nằm trên đoạn AC. Chỉ khi đó \(AC = AB + BC\) mới đúng.
- Đoạn thẳng bằng nhau (đồng dạng): các đoạn thẳng có độ dài bằng nhau. Nếu \(AB = CD\), thì đoạn AB bằng đoạn CD.
- Trung điểm: điểm trên đoạn thẳng chia nó thành hai đoạn bằng nhau. Nếu M là trung điểm của AC, thì \(AM = MC = \tfrac{1}{2}AC\).
- Tiên đề so với định lý: tiên đề (hay公理) là một mệnh đề được chấp nhận là đúng mà không cần chứng minh. Định lý là một mệnh đề đã được chứng minh từ các tiên đề và các định lý trước đó. Tiên đề Cộng đoạn thẳng được chấp nhận như một tính chất cơ bản của việc đo khoảng cách dọc theo một đường thẳng.
Ghi chú về ký hiệu: trong máy tính này, AB, BC và AC biểu thị độ dài của các đoạn thẳng, là các số. B phải thẳng hàng với A và C và nằm giữa chúng. Nếu B nằm ngoài đường thẳng, bất đẳng thức tam giác sẽ được áp dụng thay thế và \(AB + BC\) sẽ lớn hơn AC.
Câu hỏi thường gặp
B có bắt buộc phải nằm giữa A và C không? Có. Định đề chỉ áp dụng khi B là một điểm thuộc đoạn AC. Nếu B nằm ngoài đoạn thì mối quan hệ này không còn đúng.
Nếu tôi nhận được kết quả âm thì sao? Một phần có giá trị âm nghĩa là tổng (AC) của bạn nhỏ hơn một trong các phần — điều này không thể xảy ra với một điểm nằm giữa hai đầu mút. Hãy kiểm tra lại số liệu đã nhập.
Tôi có thể dùng đơn vị nào cũng được không? Có. Định đề không phụ thuộc vào đơn vị; chỉ cần giữ cả ba độ dài cùng một đơn vị (cm, inch, v.v.).