Góc đối đỉnh là gì?
Khi hai đường thẳng cắt nhau, chúng tạo ra bốn góc tại giao điểm. Hai góc nằm đối diện nhau qua giao điểm được gọi là góc đối đỉnh, và chúng luôn bằng nhau. Hai góc nằm cạnh nhau trên cùng một đường thẳng là góc kề bù, và chúng bù nhau — tức tổng của chúng bằng 180°.
Cách sử dụng máy tính
Bạn chỉ cần nhập một trong bốn góc tạo bởi hai đường thẳng cắt nhau (theo độ, từ 0 đến 180). Máy tính sẽ ngay lập tức cho ra góc nằm đối diện (góc đối đỉnh, có giá trị bằng đúng góc đã nhập) và góc nằm kề bên (góc kề bù, tính bằng cách lấy 180° trừ đi góc đó).
Công thức giải thích
Có hai mối quan hệ then chốt chi phối các góc tạo bởi hai đường thẳng cắt nhau:
$$\begin{gathered} \theta_{\text{vertical}} = \text{Angle} \\[1em] \theta_{\text{adjacent}} = 180^{\circ} - \text{Angle} \end{gathered}$$Góc đối đỉnh = góc của bạn. Vì hai góc đối đỉnh luôn bằng nhau nên góc đối diện có số đo y hệt. Góc kề bù = 180° − góc của bạn. Vì góc bẹt trên một đường thẳng bằng 180° nên góc kề bên chính là góc bù của nó.
Ví dụ minh họa
Giả sử hai đường thẳng cắt nhau và một trong các góc có số đo 40°. Góc nằm đối diện cũng bằng 40° (vì hai góc đối đỉnh thì bằng nhau). Hai góc kề bên đều có số đo \(180^{\circ} - 40^{\circ} = 140^{\circ}\). Như vậy bốn góc quanh giao điểm lần lượt là 40°, 140°, 40° và 140° — và tổng của chúng bằng 360°.
Góc đối đỉnh và góc kề bù cho các giá trị thông dụng
Khi hai đường thẳng cắt nhau, chúng tạo thành bốn góc. Góc nằm đối diện với góc đã biết là góc đối đỉnh và có cùng số đo. Mỗi trong hai góc kề với nó là góc kề bù, bằng \(180^{\circ} - \theta\). Bảng dưới đây áp dụng hai quy tắc này cho các giá trị thông dụng.
| Góc đầu vào | Góc đối đỉnh | Góc kề bù | Loại góc (đầu vào) |
|---|---|---|---|
| 30° | 30° | 150° | Nhọn |
| 45° | 45° | 135° | Nhọn |
| 60° | 60° | 120° | Nhọn |
| 90° | 90° | 90° | Vuông |
| 120° | 120° | 60° | Tù |
| 150° | 150° | 30° | Tù |
Ví dụ: với góc đầu vào 60°, góc đối đỉnh là 60° và mỗi góc kề bù là \(180^{\circ} - 60^{\circ} = 120^{\circ}\).
Bốn góc tại một giao điểm luôn có tổng bằng 360°. Kiểm tra với 60°: \(60^{\circ} + 120^{\circ} + 60^{\circ} + 120^{\circ} = 360^{\circ}\). Tổng quát, \(\theta + (180^{\circ} - \theta) + \theta + (180^{\circ} - \theta) = 360^{\circ}\). Nếu góc đầu vào là 90°, cả bốn góc đều là góc vuông, nghĩa là hai đường thẳng vuông góc với nhau.
Thuật ngữ chính về các đường thẳng cắt nhau
- Điểm giao nhau: điểm duy nhất mà hai đường thẳng cắt nhau. Cả bốn góc đều dùng điểm này làm đỉnh chung.
- Góc đối đỉnh (góc đối nhau qua đỉnh): cặp góc nằm đối diện trực tiếp nhau tại điểm giao nhau. Chúng chỉ có chung đỉnh và luôn bằng nhau.
- Góc kề: hai góc có chung đỉnh và một cạnh, không chồng lên nhau. Tại một giao điểm, mỗi góc có hai góc kề.
- Cặp góc kề bù: hai góc kề nhau mà các cạnh không chung tạo thành một đường thẳng. Tổng của chúng bằng 180°.
- Góc bù nhau: hai góc bất kỳ có tổng bằng 180°. Chúng không nhất thiết phải kề nhau, nhưng một cặp góc kề bù luôn bù nhau.
- Góc bằng nhau: các góc có cùng số đo. Góc đối đỉnh là các góc bằng nhau.
Góc đối đỉnh so với góc phụ nhau: góc phụ nhau có tổng bằng 90°, trong khi góc đối đỉnh bằng nhau và có thể có số đo bất kỳ trong khoảng từ 0° đến 180° (không bao gồm hai đầu mút). Góc đối đỉnh không phải là góc phụ nhau trừ khi cả hai đều bằng 45°.
Góc đối đỉnh so với góc đồng vị: góc đồng vị xuất hiện khi một đường cắt ngang cắt hai đường thẳng khác nhau, ở các vị trí tương ứng tại mỗi giao điểm. Chúng bằng nhau chỉ khi hai đường thẳng đó song song. Góc đối đỉnh xuất hiện tại một giao điểm duy nhất và luôn bằng nhau, dù có hay không có đường thẳng nào song song.
Câu hỏi thường gặp
Hai góc đối đỉnh có luôn bằng nhau không? Có. Bất cứ khi nào hai đường thẳng cắt nhau, hai góc đối đỉnh luôn bằng nhau.
Góc đối đỉnh và góc kề bù khác nhau thế nào? Góc đối đỉnh nằm đối diện nhau và bằng nhau; còn góc kề bù có chung một cạnh, nằm trên cùng một đường thẳng và bù nhau (tổng bằng 180°).
Góc đối đỉnh có thể là góc vuông không? Có. Nếu một góc bằng 90° thì cả bốn góc đều bằng 90°, nghĩa là hai đường thẳng vuông góc với nhau.