Phần trăm thể tích (%v/v) là gì?
Phần trăm thể tích, ký hiệu là %v/v hoặc % (v/v), thể hiện nồng độ của một chất tan dạng lỏng trong dung dịch tính theo phần trăm so với tổng thể tích. Đây là một trong những cách phổ biến nhất để mô tả độ mạnh của các hỗn hợp lỏng-trong-lỏng như đồ uống có cồn, dung dịch tẩy rửa và thuốc thử trong phòng thí nghiệm. Ví dụ, một chai rượu vang ghi "12% v/v" nghĩa là cứ mỗi 100 mL rượu thì chứa 12 mL ethanol nguyên chất.
Cách sử dụng máy tính
Bạn chỉ cần nhập hai giá trị: thể tích chất tan (chất được hòa tan) và thể tích dung dịch (tổng thể tích sau cùng). Máy tính sẽ lấy thể tích chất tan chia cho thể tích dung dịch rồi nhân với 100 để cho ra phần trăm thể tích. Lưu ý: hãy dùng cùng một đơn vị cho cả hai giá trị — mililít, lít hay gallon — vì kết quả là một tỉ lệ nên đơn vị sẽ tự triệt tiêu.
Giải thích công thức
Công thức tính như sau:
$$\%\,v/v = \frac{\text{thể tích chất tan}}{\text{thể tích dung dịch}} \times 100$$
Cần nhớ rằng thể tích dung dịch là tổng thể tích của hỗn hợp đã hoàn thành, chứ không phải chỉ là thể tích dung môi ban đầu. Vì khi pha trộn các chất lỏng có thể xảy ra hiện tượng co lại hoặc giãn nở thể tích nhẹ, nên để đạt độ chính xác cao nhất, bạn nên đo thể tích dung dịch sau khi đã pha trộn xong.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn hòa tan 25 mL axit axetic vào nước cho đến khi thu được 200 mL dung dịch. Phần trăm thể tích sẽ là $$(25 \div 200) \times 100 = 12{,}5\% \text{ v/v}.$$ Như vậy, dung dịch chứa 12,5% axit axetic theo thể tích.
Câu hỏi thường gặp
%v/v có giống với %w/v không? Không. %v/v so sánh thể tích với thể tích, trong khi %w/v (khối lượng/thể tích) so sánh khối lượng chất tan tính bằng gam với thể tích dung dịch tính bằng mililít.
Nên dùng đơn vị nào? Đơn vị thể tích nào cũng được, miễn là cả hai giá trị nhập vào dùng chung một đơn vị, vì tỉ lệ này không có thứ nguyên.
%v/v có thể vượt quá 100% không? Với một dung dịch thực tế thì không — thể tích chất tan không thể lớn hơn tổng thể tích dung dịch. Nếu kết quả lớn hơn 100%, nghĩa là bạn đã nhập nhầm hai giá trị hoặc đo sai.
