Çemberin Yarıçapı Nedir?
Bir çemberin yarıçapı, merkezinden çember üzerindeki herhangi bir noktaya olan uzaklıktır. Çemberin en temel ölçüsüdür; yarıçapı bildiğinizde çapı, çevreyi ve alanı kolayca bulabilirsiniz. Bu hesaplama aracı tersine de çalışır: bu üç ölçüden herhangi birini girdiğinizde size hem yarıçapı hem de diğer tüm değerleri verir.
Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Önce elinizde hangi değerin bulunduğunu seçin (çap, çevre ya da alan), ardından sayıyı girin ve yarıçapı anında görün. Araç, çemberin geriye kalan tüm özelliklerini de gösterir; böylece tek adımda eksiksiz bir sonuç elde edersiniz. Tüm ölçüler aynı birimi kullanır (örneğin santimetre girerseniz yarıçap santimetre, alan ise santimetrekare cinsinden çıkar).
Formül Açıklaması
Yarıçap, çemberin her özelliğiyle \(\pi\) (≈ 3,14159) üzerinden ilişkilidir:
Çaptan: $$r = \frac{\text{Diameter}}{2}$$ çünkü çap yarıçapın tam iki katıdır.
Çevreden: $$r = \frac{\text{Circumference}}{2\pi}$$ çünkü \(C = 2\pi r\).
Alandan: $$r = \sqrt{\frac{\text{Area}}{\pi}}$$ çünkü \(A = \pi r^2\).
Örnek Çözüm
Diyelim ki bir çemberin çevresi 31,4159 birim olsun. Bu değeri \(2\pi\)'ye bölelim: $$31{,}4159 \div (2 \times 3{,}14159) \approx 31{,}4159 \div 6{,}28318 \approx 5$$ Buna göre yarıçap 5 birim, çap 10 birim, alan ise \(\pi \times 5^2 \approx 78{,}54\) birimkaredir.
Daha Fazla Çözümlü Örnek: Çaptan ve Alandan Yarıçap
Örnek 1: 50,27 kare birimlik alandan yarıçap
- Alan formülü \(A = \pi r^2\) ile başlayın ve yarıçapı çözün: \(r = \sqrt{\frac{A}{\pi}}\).
- Alanı yerine koyun: \(r = \sqrt{\frac{50.27}{3.14159}} = \sqrt{16.00} \approx 4\) birim.
- Çap: \(d = 2r = 2 \times 4 = 8\) birim.
- Çevre: \(C = 2\pi r = 2 \times 3.14159 \times 4 \approx 25.13\) birim.
Sonuç: yarıçap 4 birim, çap 8 birim ve çevre yaklaşık 25,13 birimdir.
Örnek 2: 14,6 cm çaptan yarıçap
- Çapı ikiye bölün: \(r = \frac{d}{2} = \frac{14.6}{2} = 7.3\) cm.
- Çevre: \(C = \pi d = 3.14159 \times 14.6 \approx 45.87\) cm.
- Alan: \(A = \pi r^2 = 3.14159 \times 7.3^2 = 3.14159 \times 53.29 \approx 167.42\) cm².
Sonuç: yarıçap 7,3 cm, çevre yaklaşık 45,87 cm ve alan yaklaşık 167,42 cm²'dir. Uzunluklar cm, alan ise kare cm (cm²) cinsindendir.
Yaygın Daire Boyutları için Yarıçap Karşılaştırması
Tabloda \(d = 2r\), \(C = 2\pi r\) ve \(A = \pi r^2\) kullanılmış olup değerler iki ondalık basamağa yuvarlanmıştır. Uzunluklar birim, alan ise kare birim cinsindendir.
| Yarıçap (r) | Çap (2r) | Çevre (2πr) | Alan (πr²) |
|---|---|---|---|
| 1 | 2.00 | 6.28 | 3.14 |
| 2 | 4.00 | 12.57 | 12.57 |
| 5 | 10.00 | 31.42 | 78.54 |
| 10 | 20.00 | 62.83 | 314.16 |
| 25 | 50.00 | 157.08 | 1963.50 |
Yarıçapı iki katına çıkarmak çapı ve çevreyi de iki katına çıkarır, çünkü ikisi de \(r\) ile orantılıdır. Alanı ise dört katına çıkarır, çünkü alan \(r^2\) ile orantılıdır. Örneğin r = 5'ten r = 10'a geçildiğinde çevre 31,42'den 62,83'e (×2) ve alan 78,54'ten 314,16'ya (×4) yükselir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sadece çapı biliyorsam ne yapmalıyım? "Çap" seçeneğini işaretlemeniz yeterli; yarıçap, çapın tam yarısıdır.
Yarıçap negatif olabilir mi? Hayır. Yarıçap bir uzaklık olduğundan her zaman sıfır ya da pozitiftir. Yalnızca negatif olmayan değerler girin.
Hangi \(\pi\) değeri kullanılıyor? Hesaplama aracı, doğru sonuçlar için matematik kütüphanesindeki tam hassasiyetli \(\pi\) değerini kullanır.