2 Sayının Oranı Hesaplama Aracı nedir?
Bu araç, A ve B olarak girdiğiniz iki sayıyı alır ve aralarındaki ilişkiyi en sade haline indirgenmiş bir oran olarak gösterir. Oran, iki niceliği karşılaştırır; örneğin 18:24 oranı 3:4'e sadeleşir, yani A'nın her 3 birimine karşılık B'nin 4 birimi vardır. Oranı sadeleştirmek; okumayı, karşılaştırmayı ve ölçeklendirmeyi çok daha kolay hale getirir.
Nasıl kullanılır?
İlk sayıyı A alanına, ikinci sayıyı B alanına girin ve sonucu görün. Araç; sadeleştirilmiş oranı (en sade haliyle A:B), sadeleştirmede kullanılan en büyük ortak böleni (OBEB) ve oranı tek bir ondalık sayı olarak (A ÷ B) gösterir. Ondalıklı değerler de desteklenir; bu sayılar sadeleştirmeden önce tam sayıya ölçeklenir, böylece 1,5:2 oranı 3:4'e dönüşür.
Formül açıklaması
Bir oranı sadeleştirmek için, iki sayının en büyük ortak böleni olan g değerini Öklid algoritmasıyla bulun. Ardından her sayıyı g'ye bölün:
$$\text{Ratio} = \frac{\text{A}}{\gcd(\text{A},\text{B})} : \frac{\text{B}}{\gcd(\text{A},\text{B})}$$
Öklid algoritması, biri sıfır olana kadar büyük sayıyı iki değerin bölümünden kalan ile değiştirir; geriye kalan diğer sayı OBEB'dir.
Çözümlü örnek
\(A = 18\) ve \(B = 24\) olsun. 18'in bölenleri 1, 2, 3, 6, 9, 18; 24'ün bölenleri ise 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24'tür. En büyük ortak bölen 6'dır. Her iki sayıyı bölersek $$18 \div 6 = 3 \quad \text{ve} \quad 24 \div 6 = 4$$ elde edilir; dolayısıyla sadeleştirilmiş oran 3:4 olur. Ondalık olarak \(3 \div 4 = 0{,}75\)'tir.
Oran Sonucunu Yorumlama
Sadeleştirilmiş A:B oranı, özgün sayılarınızla aynı karşılaştırmadır; yalnızca mümkün olan en küçük tam sayılarla yazılmıştır. Sonuç \(a':b'\) ise, her \(a'\) birim A için \(b'\) birim B vardır. Örneğin 18 ve 24, 3:4'e sadeleşir; yani her 3 birim A için 4 birim B vardır.
Hesap makinesi, iki sayıyı da en büyük ortak bölenlerine (EBOB) böler:
$$a' = \frac{A}{\gcd(A,B)}, \quad b' = \frac{B}{\gcd(A,B)}$$
EBOB 1 ise, iki sayının 1'den başka ortak bölenleri yoktur ve oran zaten en sade haldedir (örneğin 7:13). EBOB 1'den büyükse oran sadeleştirilebilir. 18 ve 24 için EBOB 6'dır.
Ondalık sayıyı okumak
Ondalık değer \(A \div B\), \(a'/b'\) değerine eşittir; çünkü iki sayıyı aynı EBOB'a bölmek bölümü değiştirmez.
- 1'den büyük bir ondalık, A'nın B'den büyük olduğu anlamına gelir (örneğin 12:8 = 3:2 = 1.5).
- 1'den küçük bir ondalık, A'nın B'den küçük olduğu anlamına gelir (örneğin 3:4 = 0.75).
- Tam olarak 1 olan bir ondalık, A ile B'nin eşit olduğu anlamına gelir (1:1).
Kesire veya yüzdeye dönüştürme
\(a':b'\) oranı, \(\frac{a'}{b'}\) kesri olarak okunabilir; bu, A'nın B'nin bir parçası olarak ifadesidir. 3:4 için:
$$\frac{3}{4} = 0.75 = 75\%$$
Yani A, B'nin %75'idir. A'yı toplamın bir payı olarak ifade etmek için, parçaların toplamına bölün:
$$\frac{3}{3+4} = \frac{3}{7} \approx 42.9\%$$
Bu durumda B, toplamın \(\frac{4}{7} \approx 57.1\%\)'idir.
Miktarları ölçeklendirme
Eşdeğer oranlar elde etmek için sadeleştirilmiş oranın iki parçasını da aynı sayıyla çarpın. 3:4'ten başlayarak 2 ile çarpmak 6:8, 3 ile çarpmak 9:12 verir. Bunların hepsi aynı orantıyı tanımlar; bu, bir tarifi, bir karışımı veya bir çizimi büyütürken ya da küçültürken kullanışlıdır.
Oran Örneklerinin Karşılaştırması
Tablo, farklı sayı çiftlerinin nasıl sadeleştiğini gösterir. Ondalık sayı A ÷ B'dir.
| A | B | EBOB | Sadeleştirilmiş oran | Ondalık A÷B |
|---|---|---|---|---|
| 18 | 24 | 6 | 3:4 | 0.75 |
| 12 | 8 | 4 | 3:2 | 1.5 |
| 7 | 13 | 1 | 7:13 | ≈ 0.5385 |
| 10 | 10 | 10 | 1:1 | 1 |
| 5 | 100 | 5 | 1:20 | 0.05 |
| 1.5 | 2 | 5 (15:20'ye ölçeklendikten sonra) | 3:4 | 0.75 |
Satırlar hakkında notlar
- 18 ve 24: ikisi de 6'ya bölünür ve 3 ile 4 elde edilir.
- 12 ve 8: ikisi de 4'e bölünür ve 3 ile 2 elde edilir. A, B'den büyük olduğu için ondalık sayı 1'in üzerindedir.
- 7 ve 13: ikisi de asal olduğundan EBOB 1'dir ve oran sadeleştirilemez. Ondalık \(7 \div 13 \approx 0.5385\)'tir.
- 10 ve 10: eşit sayılar her zaman 1:1'e sadeleşir.
- 5 ve 100: 5'e bölmek 1:20 verir; yani B, A'nın 20 katıdır.
- 1.5 ve 2: ondalık sayılar önce ikisi de 10 ile çarpılarak tam sayılara çevrilir ve 15:20 elde edilir. 15 ve 20'nin EBOB'u 5'tir, dolayısıyla sonuç 18:24 ile aynı olan 3:4'tür.
Sıkça Sorulan Sorular
Ondalıklı sayı kullanabilir miyim? Evet. Hesaplayıcı, her iki girdiyi ondalıktan kurtulup tam sayı yapana kadar onun bir kuvvetiyle ölçekler, ardından sadeleştirir. Örneğin 0,5:0,2 oranı 5:2'ye dönüşür.
Sayılardan biri sıfır olursa ne olur? B değeri 0 ise ondalık değer tanımsızdır ve 0 olarak gösterilir; oran ise sıfırdan farklı değer kullanılarak yine de sadeleşir.
Sıralama önemli mi? Evet — A:B ile B:A aynı şey değildir. 3:4, 4:3'ten farklı bir ilişkiyi anlatır.