Vektör Skaler Çarpım ve Vektörel Çarpım Hesaplama Aracı

Vektör Skaler Çarpım ve Vektörel Çarpım Hesaplama Aracı

Büyüyen AI Skill PRO

Hesaplamaya Girin

Formül

a·b=∑i=1naibi\mathbf{a} \cdot \mathbf{b} = \sum_{i=1}^{n} {a_i}\,{b_i}
Hesaplama adımlarını göster (2)
  1. Vektörel çarpım (3B)

    a×b=(a2b3−a3b2a3b1−a1b3a1b2−a2b1)\mathbf{a} \times \mathbf{b} = \begin{pmatrix} {a_2}\,{b_3} - {a_3}\,{b_2} \\ {a_3}\,{b_1} - {a_1}\,{b_3} \\ {a_1}\,{b_2} - {a_2}\,{b_1} \end{pmatrix}

    İki 3B vektör a ve b için vektörel çarpım

  2. Vektörler arasındaki açı

    θ=arccos⁡(a·b‖a‖‖b‖)\theta = \arccos\!\left( \frac{\mathbf{a} \cdot \mathbf{b}}{\lVert \mathbf{a} \rVert \, \lVert \mathbf{b} \rVert} \right)

    Skaler çarpımın büyüklüklerin çarpımına bölünmesiyle bulunan açı

Kullanım istatistikleri

Reklam

Sonuç

Skaler çarpım a·b
32
skaler
Vektörel çarpım a×b ( -3, 6, -3 )
Büyüklük |a×b| 7,34846922834953
a ile b arasındaki açı (derece) 12,93315449189913°
a ile b arasındaki açı (radyan) 0,22572612855273

Bu sayfadaki bir hatayı bildir

Bu hesaplayıcı ne işe yarar?

Bu araç, a ve b vektörleri için iki temel vektör işlemini hesaplar: skaler (nokta) çarpım ve vektörel (çapraz) çarpım. Skaler çarpım tek bir sayı (skaler) verirken, vektörel çarpım her iki vektöre de dik olan yeni bir 3 boyutlu vektör üretir. Hesaplayıcı ayrıca vektörel çarpımın büyüklüğünü ve iki vektör arasındaki açıyı da gösterir.

Nasıl kullanılır?

a ve b vektörlerinin bileşenlerini virgülle ayrılmış sayılar olarak girin (örneğin 1, 2, 3). Skaler çarpım için a ve b vektörleri \(n\) boyutlu olabilir; yeter ki boyutları aynı olsun. Vektörel çarpım içinse her iki vektörün de tam olarak üç bileşeni olmalıdır. Açılır menüden kaç anlamlı basamak görmek istediğinizi seçin; bu yalnızca gösterilen sonucu etkiler, asıl hesabı değiştirmez.

İki 3B vektör ve sağ el kuralıyla dik bir ok olarak gösterilen vektörel çarpımları
Vektörel çarpım, sağ el kuralına göre her iki vektöre de dik bir vektör verir.

Formüllerin açıklaması

Skaler çarpım, karşılıklı bileşenleri çarpıp toplar:

$$\mathbf{a} \cdot \mathbf{b} = a_1 b_1 + a_2 b_2 + \dots + a_n b_n$$

Sonucun sıfır çıkması, vektörlerin birbirine dik (ortogonal) olduğu anlamına gelir. Vektörel çarpım ise şu vektörü verir:

$$\mathbf{a} \times \mathbf{b} = \begin{pmatrix} a_2\,b_3 - a_3\,b_2 \\ a_3\,b_1 - a_1\,b_3 \\ a_1\,b_2 - a_2\,b_1 \end{pmatrix}$$

Açı,

$$\cos\theta = \frac{\mathbf{a} \cdot \mathbf{b}}{\lVert \mathbf{a} \rVert \, \lVert \mathbf{b} \rVert}$$

formülünden bulunur; bunun için her iki vektörün de sıfırdan farklı olması gerekir.

Reklam

Çözümlü örnek

\(\mathbf{a} = (1, 2, 3)\) ve \(\mathbf{b} = (4, 5, 6)\) olsun. Skaler çarpım:

$$1\times 4 + 2\times 5 + 3\times 6 = 4 + 10 + 18 = \mathbf{32}$$

Vektörel çarpımın bileşenleri ise \(c_1 = 2\times 6 - 3\times 5 = -3\), \(c_2 = 3\times 4 - 1\times 6 = 6\), \(c_3 = 1\times 5 - 2\times 4 = -3\) olup \(\mathbf{a}\times\mathbf{b} = (-3, 6, -3)\) sonucunu verir. Bu vektörün büyüklüğü

$$\sqrt{9+36+9} = \sqrt{54} \approx 7{,}3485$$

olur.

Ortak başlangıç noktasına sahip iki vektör ve aralarındaki işaretli açı, skaler çarpımı izdüşüm olarak gösteriyor
Skaler çarpım, iki vektör arasındaki açıyla ve birinin diğerine izdüşümüyle ilişkilidir.

Nokta Çarpımın, Vektör Çarpımın ve Açının Yorumlanması

Açı \(\theta\) ile ayrılmış iki \(\mathbf{a}\) ve \(\mathbf{b}\) vektörü için nokta çarpım \(\mathbf{a}\cdot\mathbf{b} = |\mathbf{a}|\,|\mathbf{b}|\cos\theta\) biçiminde yazılabilir. Hesaplayıcı açıyı ayrıca \(\theta = \arccos\left(\frac{\mathbf{a}\cdot\mathbf{b}}{|\mathbf{a}|\,|\mathbf{b}|}\right)\) olarak verir; bu açı her zaman 0° ile 180° arasındadır.

Nokta çarpımı okumak

  • Pozitif: açı 90°'den küçüktür (vektörler genel olarak aynı yöne bakar).
  • Negatif: açı 90°'den büyüktür (vektörler genel olarak zıt yönlere bakar).
  • Sıfır: vektörler diktir (ortogonaldir) ya da vektörlerden biri sıfır vektördür.
  • Paralel: nokta çarpım, büyüklüklerin çarpımının +1 katına eşittir, çünkü \(\cos 0^\circ = 1\).
  • Ters paralel: nokta çarpım, büyüklüklerin çarpımının -1 katına eşittir, çünkü \(\cos 180^\circ = -1\).

Vektör çarpımını okumak

  • Büyüklük \(|\mathbf{a}\times\mathbf{b}| = |\mathbf{a}|\,|\mathbf{b}|\sin\theta\)'dır. Bu, iki vektörün gerdiği paralelkenarın alanıdır.
  • Vektör çarpımı sıfırsa vektörler paraleldir ya da ters paraleldir, ya da vektörlerden biri sıfır vektördür.
  • Yön, her iki vektöre diktir ve sağ el kuralını izler: parmaklarınızı \(\mathbf{a}\) yönünden \(\mathbf{b}\) yönüne doğru kıvırın, başparmağınız \(\mathbf{a}\times\mathbf{b}\) yönünü gösterir.
  • Vektör çarpımı değişmeli değildir (anti-değişmelidir): \(\mathbf{a}\times\mathbf{b} = -(\mathbf{b}\times\mathbf{a})\).
  • Standart vektör çarpımı 3 boyutlu vektörler için tanımlanır. Nokta çarpım ise eşleşen her boyutta çalışır.

Nokta çarpım ile vektör çarpım, üç boyutta \((\mathbf{a}\cdot\mathbf{b})^2 + |\mathbf{a}\times\mathbf{b}|^2 = |\mathbf{a}|^2|\mathbf{b}|^2\) bağıntısıyla birbirine bağlıdır.

Yaygın Vektör Yapılandırmalarının Karşılaştırılması

Bu 3 boyutlu örnekler, nokta çarpımın, vektör çarpımın ve açının birlikte nasıl davrandığını gösterir.

Yapılandırma a b Nokta çarpım Vektör çarpım Vektör çarpımın büyüklüğü Açı
Paralel (1, 0, 0) (2, 0, 0) 2 (0, 0, 0) 0 0°
Dik (1, 0, 0) (0, 1, 0) 0 (0, 0, 1) 1 90°
Ters paralel (1, 0, 0) (-1, 0, 0) -1 (0, 0, 0) 0 180°
Geniş açılı (1, 0, 0) (-1, 1, 0) -1 (0, 0, 1) 1 135°

Geniş açılı satırın kontrolü: nokta çarpım \(1\cdot(-1) + 0\cdot 1 + 0\cdot 0 = -1\)'dir. Büyüklükler \(|\mathbf{a}| = 1\) ve \(|\mathbf{b}| = \sqrt{2}\)'dir. Buna göre \(\cos\theta = \frac{-1}{1\cdot\sqrt{2}} \approx -0.7071\), dolayısıyla \(\theta = 135^\circ\)'dir. Vektör çarpım ise \((0\cdot 0 - 0\cdot 1,\; 0\cdot(-1) - 1\cdot 0,\; 1\cdot 1 - 0\cdot(-1)) = (0, 0, 1)\)'dir.

Reklam

Vektör Çarpımlarında Temel Terimler

Vektör
Hem büyüklüğü hem de yönü olan bir niceliği temsil eden, sıralı sayılar listesi; örneğin \((3, -1, 2)\).
Bileşen
Bir vektörün tek bir girdisi; örneğin \(a_i\), \(i\) ekseni boyunca değer.
Boyut
Bir vektördeki bileşen sayısı. Nokta çarpım için iki vektörün aynı boyutta olması gerekir.
Skaler çarpım (nokta veya iç çarpım)
Tek bir sayı olan \(\sum_{i=1}^{n} a_i b_i\), değeri \(|\mathbf{a}||\mathbf{b}|\cos\theta\)'ya eşittir.
Vektörel çarpım (vektör çarpımı)
3B vektörler için, her iki girdiye de dik yeni bir vektör. Bileşenleri \((a_2b_3 - a_3b_2,\; a_3b_1 - a_1b_3,\; a_1b_2 - a_2b_1)\) olup uzunluğu \(|\mathbf{a}||\mathbf{b}|\sin\theta\)'dır.
Büyüklük (norm)
Bir vektörün uzunluğu: \(|\mathbf{a}| = \sqrt{\sum_{i=1}^{n} a_i^2}\).
Ortogonal
Nokta çarpımları sıfır olduğunda iki vektör ortogonaldir; yani 90° açıyla kesişirler.
Paralel
Biri diğerinin skaler katıysa iki vektör paraleldir. Pozitif katsayı 0° verir, negatif katsayı (ters paralel) 180° verir. 3B'de vektör çarpım bu durumda sıfır vektördür.
Sağ el kuralı
\(\mathbf{a}\times\mathbf{b}\) yönü için bir kuraldır: sağ elinizin parmaklarını \(\mathbf{a}\) yönünden \(\mathbf{b}\) yönüne doğru kıvırın, başparmak sonucun yönünü gösterir.
Birim vektör
Büyüklüğü 1 olan vektör. Sıfır olmayan her vektör \(\hat{\mathbf{a}} = \mathbf{a}/|\mathbf{a}|\) biçiminde normalleştirilebilir.
İzdüşüm
\(\mathbf{a}\) vektörünün \(\mathbf{b}\) doğrultusundaki bileşeni. Skaler izdüşüm \(\frac{\mathbf{a}\cdot\mathbf{b}}{|\mathbf{b}|}\), vektörel izdüşüm ise \(\frac{\mathbf{a}\cdot\mathbf{b}}{|\mathbf{b}|^2}\,\mathbf{b}\)'dir.

Sıkça sorulan sorular

Vektörel çarpımım neden tanımsız çıkıyor? Vektörel çarpım yalnızca 3 boyutlu vektörler için tanımlıdır. Hem a hem de b vektörünün tam olarak üç bileşeninin olduğundan emin olun.

Skaler çarpım neden tanımsız? Skaler çarpım için a ve b vektörlerinin bileşen sayılarının aynı olması gerekir. Boyutları farklıysa bu işlem tanımlı değildir.

Skaler çarpımın sıfır çıkması ne anlama gelir? İki vektörün birbirine dik (aralarındaki açının 90 derece) olduğu anlamına gelir.

Son güncelleme:

Matematik ve İstatistik kategorisinde en popüler

Tüm Matematik ve İstatistik hesap makinelerini gör