Máy Tính Tích Vô Hướng và Tích Có Hướng Của Vector

Máy Tính Tích Vô Hướng và Tích Có Hướng Của Vector

Đang tăng trưởng AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

a·b=∑i=1naibi\mathbf{a} \cdot \mathbf{b} = \sum_{i=1}^{n} {a_i}\,{b_i}
Xem các bước tính (2)
  1. Tích có hướng (3D)

    a×b=(a2b3−a3b2a3b1−a1b3a1b2−a2b1)\mathbf{a} \times \mathbf{b} = \begin{pmatrix} {a_2}\,{b_3} - {a_3}\,{b_2} \\ {a_3}\,{b_1} - {a_1}\,{b_3} \\ {a_1}\,{b_2} - {a_2}\,{b_1} \end{pmatrix}

    Tích có hướng của hai vector 3D a và b

  2. Góc giữa các vector

    θ=arccos⁡(a·b‖a‖‖b‖)\theta = \arccos\!\left( \frac{\mathbf{a} \cdot \mathbf{b}}{\lVert \mathbf{a} \rVert \, \lVert \mathbf{b} \rVert} \right)

    Góc tính từ tích vô hướng chia cho tích các độ lớn

Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Tích vô hướng a·b
32
vô hướng
Tích có hướng a×b ( -3, 6, -3 )
Độ lớn |a×b| 7,34846922834953
Góc giữa a và b (độ) 12,93315449189913°
Góc giữa a và b (radian) 0,22572612855273

Báo lỗi nội dung trang này

Công cụ này làm được gì

Công cụ này thực hiện hai phép toán vector cơ bản: tích vô hướng (tích trong) và tích có hướng của hai vector a và b. Tích vô hướng cho ra một số vô hướng duy nhất, trong khi tích có hướng tạo ra một vector 3 chiều mới vuông góc với cả hai vector ban đầu. Máy tính cũng đưa ra độ lớn của tích có hướng và góc giữa hai vector.

Cách sử dụng

Nhập các thành phần của vector a và vector b dưới dạng các số cách nhau bằng dấu phẩy (ví dụ 1, 2, 3). Với tích vô hướng, a và b có thể có số chiều \(n\) bất kỳ miễn là khớp nhau. Với tích có hướng, cả hai vector bắt buộc phải có đúng ba thành phần. Bạn chọn số chữ số có nghĩa muốn hiển thị từ danh sách thả xuống; tùy chọn này chỉ ảnh hưởng đến kết quả hiển thị chứ không tác động đến phép tính bên trong.

Hai vectơ 3D và tích có hướng của chúng được thể hiện bằng mũi tên vuông góc theo quy tắc bàn tay phải
Tích có hướng tạo ra một vectơ vuông góc với cả hai vectơ đầu vào, theo quy tắc bàn tay phải.

Giải thích các công thức

Tích vô hướng nhân các thành phần tương ứng rồi cộng lại:

$$\mathbf{a} \cdot \mathbf{b} = \sum_{i=1}^{n} a_i\,b_i$$

Kết quả bằng không nghĩa là hai vector trực giao (vuông góc với nhau). Tích có hướng tạo ra vector

$$\mathbf{a} \times \mathbf{b} = \begin{pmatrix} a_2\,b_3 - a_3\,b_2 \\ a_3\,b_1 - a_1\,b_3 \\ a_1\,b_2 - a_2\,b_1 \end{pmatrix}$$

Góc được tính từ công thức

$$\theta = \arccos\!\left( \frac{\mathbf{a} \cdot \mathbf{b}}{\lVert \mathbf{a} \rVert \, \lVert \mathbf{b} \rVert} \right)$$

với điều kiện cả hai vector đều khác vector không.

Quảng cáo

Ví dụ minh họa

Giả sử \(\mathbf{a} = (1, 2, 3)\) và \(\mathbf{b} = (4, 5, 6)\). Tích vô hướng là

$$1\times 4 + 2\times 5 + 3\times 6 = 4 + 10 + 18 = 32$$

Các thành phần của tích có hướng là \(c_1 = 2\times 6 - 3\times 5 = -3\), \(c_2 = 3\times 4 - 1\times 6 = 6\), \(c_3 = 1\times 5 - 2\times 4 = -3\), cho ra \(\mathbf{a}\times\mathbf{b} = (-3, 6, -3)\). Độ lớn của nó là \(\sqrt{9+36+9} = \sqrt{54} \approx 7{,}3485\).

Hai vectơ chung gốc với góc giữa chúng được đánh dấu, thể hiện tích vô hướng dưới dạng hình chiếu
Tích vô hướng liên quan đến góc giữa hai vectơ và hình chiếu của vectơ này lên vectơ kia.

Diễn giải tích vô hướng, tích có hướng và góc

Với hai vector \(\mathbf{a}\) và \(\mathbf{b}\) tạo với nhau một góc \(\theta\), tích vô hướng có thể viết là \(\mathbf{a}\cdot\mathbf{b} = |\mathbf{a}|\,|\mathbf{b}|\cos\theta\). Máy tính cũng cho góc theo công thức \(\theta = \arccos\left(\frac{\mathbf{a}\cdot\mathbf{b}}{|\mathbf{a}|\,|\mathbf{b}|}\right)\), giá trị này luôn nằm trong khoảng từ 0° đến 180°.

Đọc tích vô hướng

  • Dương: góc nhỏ hơn 90° (các vector hướng về cơ bản giống nhau).
  • Âm: góc lớn hơn 90° (chúng hướng về cơ bản ngược nhau).
  • Bằng 0: hai vector trực giao (vuông góc), hoặc một trong hai là vector không.
  • Song song: tích vô hướng bằng +1 nhân với tích các độ lớn, vì \(\cos 0^\circ = 1\).
  • Đối song song: tích vô hướng bằng -1 nhân với tích các độ lớn, vì \(\cos 180^\circ = -1\).

Đọc tích có hướng

  • Độ lớn là \(|\mathbf{a}\times\mathbf{b}| = |\mathbf{a}|\,|\mathbf{b}|\sin\theta\). Đây là diện tích hình bình hành được tạo bởi hai vector.
  • Tích có hướng bằng 0 nghĩa là hai vector song song hoặc đối song song, hoặc một trong hai là vector không.
  • Hướng của tích có hướng vuông góc với cả hai vector và tuân theo quy tắc bàn tay phải: cuộn các ngón tay từ \(\mathbf{a}\) về phía \(\mathbf{b}\), ngón cái sẽ chỉ theo \(\mathbf{a}\times\mathbf{b}\).
  • Tích có hướng có tính phản giao hoán: \(\mathbf{a}\times\mathbf{b} = -(\mathbf{b}\times\mathbf{a})\).
  • Tích có hướng tiêu chuẩn được định nghĩa cho vector 3 chiều. Tích vô hướng áp dụng được trong mọi số chiều tương ứng.

Tích vô hướng và tích có hướng liên hệ với nhau qua \((\mathbf{a}\cdot\mathbf{b})^2 + |\mathbf{a}\times\mathbf{b}|^2 = |\mathbf{a}|^2|\mathbf{b}|^2\) trong không gian ba chiều.

So sánh các cấu hình vector thông dụng

Các trường hợp 3 chiều sau đây cho thấy tích vô hướng, tích có hướng và góc thay đổi như thế nào khi đi cùng nhau.

Cấu hình a b Tích vô hướng Tích có hướng Độ lớn tích có hướng Góc
Song song (1, 0, 0) (2, 0, 0) 2 (0, 0, 0) 0 0°
Vuông góc (1, 0, 0) (0, 1, 0) 0 (0, 0, 1) 1 90°
Đối song song (1, 0, 0) (-1, 0, 0) -1 (0, 0, 0) 0 180°
Góc tù (1, 0, 0) (-1, 1, 0) -1 (0, 0, 1) 1 135°

Kiểm tra hàng góc tù: tích vô hướng là \(1\cdot(-1) + 0\cdot 1 + 0\cdot 0 = -1\). Các độ lớn là \(|\mathbf{a}| = 1\) và \(|\mathbf{b}| = \sqrt{2}\). Khi đó \(\cos\theta = \frac{-1}{1\cdot\sqrt{2}} \approx -0.7071\), suy ra \(\theta = 135^\circ\). Tích có hướng là \((0\cdot 0 - 0\cdot 1,\; 0\cdot(-1) - 1\cdot 0,\; 1\cdot 1 - 0\cdot(-1)) = (0, 0, 1)\).

Quảng cáo

Thuật ngữ chính trong tích của vector

Vector
Một danh sách có thứ tự các số biểu diễn một đại lượng vừa có độ lớn vừa có hướng, chẳng hạn \((3, -1, 2)\).
Thành phần
Một phần tử của vector, ví dụ \(a_i\), là giá trị theo trục \(i\).
Số chiều
Số thành phần của một vector. Tích vô hướng yêu cầu hai vector có cùng số chiều.
Tích vô hướng (tích chấm hoặc tích trong)
Một số duy nhất \(\sum_{i=1}^{n} a_i b_i\), bằng \(|\mathbf{a}||\mathbf{b}|\cos\theta\).
Tích có hướng (tích vector)
Với vector 3 chiều, là một vector mới vuông góc với cả hai vector đầu vào. Các thành phần của nó là \((a_2b_3 - a_3b_2,\; a_3b_1 - a_1b_3,\; a_1b_2 - a_2b_1)\), và độ dài của nó là \(|\mathbf{a}||\mathbf{b}|\sin\theta\).
Độ lớn (chuẩn)
Độ dài của một vector: \(|\mathbf{a}| = \sqrt{\sum_{i=1}^{n} a_i^2}\).
Trực giao
Hai vector trực giao khi tích vô hướng của chúng bằng không, nghĩa là chúng tạo với nhau góc 90°.
Song song
Hai vector song song khi một vector là bội vô hướng của vector kia. Bội dương cho góc 0°, bội âm (đối song song) cho góc 180°. Trong không gian 3 chiều, khi đó tích có hướng là vector không.
Quy tắc bàn tay phải
Quy ước về hướng của \(\mathbf{a}\times\mathbf{b}\): cuộn các ngón tay của bàn tay phải từ \(\mathbf{a}\) về phía \(\mathbf{b}\), khi đó ngón cái chỉ theo kết quả.
Vector đơn vị
Vector có độ lớn bằng 1. Mọi vector khác không đều có thể chuẩn hóa thành \(\hat{\mathbf{a}} = \mathbf{a}/|\mathbf{a}|\).
Hình chiếu
Thành phần của \(\mathbf{a}\) theo phương \(\mathbf{b}\). Hình chiếu vô hướng là \(\frac{\mathbf{a}\cdot\mathbf{b}}{|\mathbf{b}|}\), và hình chiếu vector là \(\frac{\mathbf{a}\cdot\mathbf{b}}{|\mathbf{b}|^2}\,\mathbf{b}\).

Câu hỏi thường gặp

Vì sao tích có hướng của tôi không xác định? Tích có hướng chỉ được định nghĩa cho vector 3 chiều. Hãy đảm bảo cả a và b đều có đúng ba thành phần.

Vì sao tích vô hướng không xác định? Tích vô hướng yêu cầu a và b có cùng số thành phần. Nếu số chiều khác nhau thì phép toán không được định nghĩa.

Tích vô hướng bằng không có ý nghĩa gì? Nó có nghĩa là hai vector trực giao (tạo với nhau một góc 90 độ).

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Toán học và Thống kê

Xem tất cả máy tính Toán học và Thống kê