Máy Tính Tích Có Hướng (Cross Product)

Máy Tính Tích Có Hướng (Cross Product)

Phổ biến AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

A→×B→=(AyBz−AzByAzBx−AxBzAxBy−AyBx)\vec{A} \times \vec{B} = \begin{pmatrix} {{\text{A}_y}}\,{{\text{B}_z}} - {{\text{A}_z}}\,{{\text{B}_y}} \\[0.4em] {{\text{A}_z}}\,{{\text{B}_x}} - {{\text{A}_x}}\,{{\text{B}_z}} \\[0.4em] {{\text{A}_x}}\,{{\text{B}_y}} - {{\text{A}_y}}\,{{\text{B}_x}} \end{pmatrix}
Xem các bước tính (1)
  1. Độ lớn của A × B

    ‖A→×B→‖=Cx2+Cy2+Cz2\left\| \vec{A} \times \vec{B} \right\| = \sqrt{ C_x^{2} + C_y^{2} + C_z^{2} }

    Độ lớn của vector tích có hướng với các thành phần Cx, Cy, Cz

Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Tích có hướng A × B
(-3, 6, -3)
vector vuông góc với cả A và B
Thành phần i (x) -3
Thành phần j (y) 6
Thành phần k (z) -3
Độ lớn |A × B| 7,348469

Báo lỗi nội dung trang này

Tích có hướng là gì?

Tích có hướng (cross product) của hai vector ba chiều A và B tạo ra một vector thứ ba vuông góc (trực giao) với cả hai vector ban đầu. Phép toán này được sử dụng rộng rãi trong vật lý, kỹ thuật và đồ họa máy tính để tính mômen lực, mômen động lượng, vector pháp tuyến của bề mặt và trục quay. Khác với tích vô hướng (dot product) cho ra một đại lượng vô hướng, tích có hướng cho ra một vector.

Hai vectơ 3D A và B với vectơ tích có hướng vuông góc với cả hai
Tích có hướng A × B là một vectơ vuông góc với cả A và B.

Cách sử dụng máy tính này

Nhập các thành phần x, y và z của vector A và vector B. Máy tính sẽ trả về ba thành phần của A × B cùng với độ lớn của vector kết quả. Vector kết quả luôn hướng theo chiều được xác định bởi quy tắc bàn tay phải.

Giải thích công thức

Với A = (a₁, a₂, a₃) và B = (b₁, b₂, b₃):

$$\vec{A} \times \vec{B} = \begin{pmatrix} \text{A}_y\,\text{B}_z - \text{A}_z\,\text{B}_y \\[0.4em] \text{A}_z\,\text{B}_x - \text{A}_x\,\text{B}_z \\[0.4em] \text{A}_x\,\text{B}_y - \text{A}_y\,\text{B}_x \end{pmatrix}$$ Độ lớn được tính bằng \(\left\| \vec{A} \times \vec{B} \right\| = \sqrt{ C_x^{2} + C_y^{2} + C_z^{2} }\), cũng chính bằng \(|A||B|\sin(\theta)\) — tức diện tích hình bình hành tạo bởi A và B.

Quảng cáo
Quy tắc bàn tay phải: các ngón tay cuộn từ vectơ A sang vectơ B, ngón cái chỉ theo A × B
Quy tắc bàn tay phải cho biết hướng của A × B.

Ví dụ minh họa

Cho A = (1, 2, 3) và B = (4, 5, 6).

$$c_x = 2\cdot 6 - 3\cdot 5 = 12 - 15 = -3$$ $$c_y = 3\cdot 4 - 1\cdot 6 = 12 - 6 = 6$$ $$c_z = 1\cdot 5 - 2\cdot 4 = 5 - 8 = -3$$

Vậy A × B = (−3, 6, −3) với độ lớn \(\sqrt{9 + 36 + 9} = \sqrt{54} \approx 7{,}348\).

Quảng cáo

Diễn giải kết quả tích có hướng

Tích có hướng \(\vec{C} = \vec{A}\times\vec{B}\) của hai vectơ 3D là một vectơ khác. Dạng này chỉ được định nghĩa trong ba chiều. Máy tính trả về ba thành phần và độ lớn của nó.

Hướng: quy tắc bàn tay phải

Hướng các ngón tay phải dọc theo \(\vec{A}\), rồi cuộn chúng về phía \(\vec{B}\) theo góc nhỏ hơn. Ngón cái sẽ chỉ theo \(\vec{C}\). Kết quả vuông góc với mặt phẳng chứa \(\vec{A}\) và \(\vec{B}\).

Độ lớn và diện tích

$$|\vec{A}\times\vec{B}| = |\vec{A}|\,|\vec{B}|\sin\theta$$

Ở đây \(\theta\) là góc giữa hai vectơ, từ 0° đến 180°. Độ lớn này bằng diện tích hình bình hành được tạo bởi \(\vec{A}\) và \(\vec{B}\). Một nửa của nó là diện tích tam giác có hai vectơ đó làm cạnh.

Kiểm tra tính trực giao

Kết quả trực giao với cả hai đầu vào, nên \(\vec{A}\cdot\vec{C} = 0\) và \(\vec{B}\cdot\vec{C} = 0\). Tính các tích vô hướng này là cách nhanh để phát hiện lỗi số học.

Kết quả bằng không

Nếu \(\vec{A}\times\vec{B} = \vec{0}\), thì các vectơ song song hoặc đối song song (thẳng hàng, \(\sin\theta = 0\)), hoặc ít nhất một trong chúng là vectơ không. Khi đó không có hướng vuông góc duy nhất và hình bình hành có diện tích bằng không.

Thứ tự có ý nghĩa

Tích có hướng có tính phản giao hoán: \(\vec{B}\times\vec{A} = -(\vec{A}\times\vec{B})\). Đổi chỗ hai đầu vào giữ nguyên độ lớn nhưng đảo ngược hướng, nên mọi thành phần đều đổi dấu.

Ví dụ minh họa

Cho \(\vec{A} = (1, 2, 3)\) và \(\vec{B} = (4, 5, 6)\).

$$\vec{C} = \begin{pmatrix} 2\cdot 6 - 3\cdot 5 \\ 3\cdot 4 - 1\cdot 6 \\ 1\cdot 5 - 2\cdot 4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} -3 \\ 6 \\ -3 \end{pmatrix}$$

  • Độ lớn: \(\sqrt{(-3)^2 + 6^2 + (-3)^2} = \sqrt{54} \approx\) 7.348, chính là diện tích hình bình hành.
  • Diện tích tam giác: \(\tfrac{1}{2}\sqrt{54} \approx 3.674\).
  • Kiểm tra: \(\vec{A}\cdot\vec{C} = -3 + 12 - 9 = 0\) và \(\vec{B}\cdot\vec{C} = -12 + 30 - 18 = 0\).
  • Đổi thứ tự: \(\vec{B}\times\vec{A} = (3, -6, 3)\).

Ứng dụng

  • Mômen xoắn: \(\vec{\tau} = \vec{r}\times\vec{F}\). Độ lớn của nó lớn nhất khi lực vuông góc với cánh tay đòn.
  • Pháp tuyến bề mặt: tích có hướng của hai vectơ cạnh của một đa giác hoặc tam giác cho ra một vectơ pháp tuyến. Điều này được dùng trong đồ họa 3D và hình học. Chia cho độ lớn để có pháp tuyến đơn vị.
  • Mômen động lượng: \(\vec{L} = \vec{r}\times\vec{p}\), trong đó \(\vec{p}\) là động lượng tuyến tính.

Câu hỏi thường gặp

Tích có hướng có tính giao hoán không? Không. \(\vec{A} \times \vec{B} = -(\vec{B} \times \vec{A})\); đổi thứ tự sẽ làm đảo ngược chiều của vector kết quả.

Nếu hai vector song song thì sao? Tích có hướng sẽ là vector không, vì \(\sin(0) = 0\).

Có dùng được trong không gian 2D không? Tích có hướng được định nghĩa cho vector 3D. Với vector 2D, bạn chỉ cần đặt thành phần z bằng 0; khi đó kết quả sẽ chỉ có thành phần z.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Toán học và Thống kê

Xem tất cả máy tính Toán học và Thống kê