Lợi Suất Chiết Khấu Là Gì?
Lợi suất chiết khấu ngân hàng (còn gọi là tỷ lệ chiết khấu hay lợi suất chiết khấu) là cách yết giá chuẩn để thể hiện mức sinh lời của các công cụ chiết khấu ngắn hạn, chẳng hạn như tín phiếu Kho bạc Mỹ (T-bill), thương phiếu và chấp phiếu ngân hàng. Những chứng khoán này không trả lãi định kỳ (coupon); thay vào đó chúng được bán dưới mệnh giá và được hoàn trả đúng bằng mệnh giá khi đáo hạn. Lợi suất chiết khấu quy đổi khoản lời này ra mức năm dựa trên năm 360 ngày — đây là quy ước phổ biến cho các công cụ thị trường tiền tệ.
Cách Sử Dụng Công Cụ Này
Bạn chỉ cần nhập ba giá trị: mệnh giá (F) mà chứng khoán sẽ trả khi đáo hạn, giá mua (P) bạn thực sự bỏ ra hôm nay, và số ngày đến đáo hạn (t). Công cụ sẽ trả về lợi suất chiết khấu ngân hàng quy năm dưới dạng phần trăm, khoản chiết khấu tính bằng tiền \((F - P)\), cùng lợi suất tương đương trái phiếu để bạn dễ so sánh với các trái phiếu trả lãi định kỳ.
Giải Thích Công Thức
Lợi suất chiết khấu ngân hàng được tính như sau:
$$d = \frac{F - P}{F} \times \frac{360}{t}$$Vế đầu tiên, \(\frac{F - P}{F}\), chính là phần chiết khấu được tính theo tỷ lệ trên mệnh giá. Vế thứ hai, \(\frac{360}{t}\), quy phần này ra mức năm dựa trên cơ sở 360 ngày. Lưu ý rằng lợi suất chiết khấu lấy mệnh giá làm mẫu số, nên con số này hơi thấp hơn lợi suất đầu tư thực — đó cũng là lý do công cụ hiển thị thêm lợi suất tương đương trái phiếu (sử dụng giá mua và năm 365 ngày).
Ví Dụ Cụ Thể
Giả sử bạn mua một tín phiếu kho bạc có mệnh giá 10.000 USD với giá 9.750 USD, đáo hạn sau 90 ngày. Khoản chiết khấu là \(10{.}000 - 9{.}750 = 250\) USD. Lợi suất chiết khấu là $$\frac{250}{10{.}000} \times \frac{360}{90} = 0{,}025 \times 4 = 0{,}10,$$ tức 10,00%. Lợi suất tương đương trái phiếu là \(\frac{250}{9{.}750} \times \frac{365}{90} \approx 10{,}40\%\).
Câu Hỏi Thường Gặp
Vì sao lại là 360 ngày chứ không phải 365? Theo truyền thống, thị trường tiền tệ sử dụng năm 360 ngày cho các công cụ chiết khấu. Đây chỉ là quy ước yết giá, không phải số ngày thực trên lịch.
Vì sao lợi suất chiết khấu thấp hơn lợi suất tương đương trái phiếu? Lợi suất chiết khấu chia cho mệnh giá (mẫu số lớn hơn) và dùng 360 ngày — cả hai yếu tố đều làm con số này nhỏ hơn so với lợi suất đầu tư thực.
Công cụ này có áp dụng được ngoài nước Mỹ không? Các quy ước 360/365 được dùng rộng rãi trên thị trường tiền tệ quốc tế, dù một số công cụ cụ thể có thể tuân theo quy tắc đếm ngày của từng địa phương. Công thức ở đây khớp với cơ sở chiết khấu chuẩn của tín phiếu kho bạc Mỹ. Tại Việt Nam, tín phiếu Kho bạc Nhà nước cũng có cơ chế tương tự, nhưng bạn nên đối chiếu quy ước đếm ngày theo quy định trong nước trước khi áp dụng.
