Đây là công cụ gì?
Công Cụ Tính Dịch Truyền Duy Trì ước tính thể tích dịch (truyền tĩnh mạch hoặc đường uống) mà người bệnh cần trong 24 giờ để bù lại lượng mất sinh lý bình thường đang diễn ra (nước tiểu, phân, mồ hôi, hơi thở). Công cụ sử dụng phương pháp Holliday-Segar được giảng dạy rộng rãi, còn gọi là "quy tắc 4-2-1", thường áp dụng cho bệnh nhi nhưng vẫn dùng được cho mọi mức cân nặng. Công cụ này chỉ mang tính tham khảo, hỗ trợ học tập và không thay thế cho phán đoán lâm sàng của bác sĩ.
Cách sử dụng
Nhập cân nặng của người bệnh theo đơn vị kilôgam rồi bấm tính. Công cụ sẽ trả về tốc độ truyền duy trì theo millilít mỗi giờ (mL/giờ) và tổng thể tích trong ngày theo millilít mỗi ngày (mL/ngày). Hãy luôn đánh giá lại nhu cầu dịch dựa trên tình trạng lâm sàng, điện giải đồ và các nguồn mất dịch đang tiếp diễn hoặc bất thường.
Giải thích công thức
Quy tắc 4-2-1 chia cân nặng thành các bậc: 4 mL/kg/giờ cho 10 kg đầu tiên, 2 mL/kg/giờ cho 10 kg tiếp theo (11–20 kg), và 1 mL/kg/giờ cho mỗi kilôgam trên 20 kg. Người bệnh ≤10 kg sẽ tính cân nặng × 4; người 11–20 kg tính \(40 + 2 \times (\text{cân nặng} - 10)\); người trên 20 kg tính \(60 + 1 \times (\text{cân nặng} - 20)\). Nhân tốc độ theo giờ với 24 sẽ ra thể tích trong ngày. Quy tắc "100-50-20" tính theo ngày thực chất cũng chính là phương pháp này nhưng biểu diễn theo đơn vị ngày.
$$\text{Rate} = 4 \times \text{Weight (kg)} \quad \text{mL/hr}$$
Ví dụ minh họa
Với một trẻ nặng 25 kg: 10 kg đầu → \(10 \times 4 = 40\) mL/giờ; 10 kg tiếp theo → \(10 \times 2 = 20\) mL/giờ; 5 kg còn lại → \(5 \times 1 = 5\) mL/giờ. Tổng cộng = \(40 + 20 + 5 = \) 65 mL/giờ, hay \(65 \times 24 = \) 1.560 mL/ngày.
Câu hỏi thường gặp
Quy tắc này chỉ dùng cho trẻ em phải không? Quy tắc 4-2-1 được xây dựng để tính dịch duy trì cho trẻ em, nhưng công thức theo bậc vẫn tính được cho bất kỳ mức cân nặng nào; trên thực tế, dịch duy trì cho người lớn thường được giới hạn ở mức trần hoặc ước tính theo cách khác.
Công cụ có tính đến tình trạng mất nước không? Không. Công cụ chỉ cho ra mức dịch duy trì cơ bản. Lượng dịch thiếu hụt và các nguồn mất dịch bất thường đang diễn ra phải được cộng thêm riêng.
Còn người lớn rất nặng cân thì sao? Nhiều bác sĩ giới hạn dịch duy trì ở mức trần (ví dụ khoảng 100–120 mL/giờ) bất kể cân nặng; hãy tuân theo hướng dẫn lâm sàng cụ thể.
