Khuynh hướng tiêu dùng cận biên là gì?
Khuynh hướng tiêu dùng cận biên (Marginal Propensity to Consume - MPC) đo lường tỷ lệ phần thu nhập tăng thêm mà một hộ gia đình hay cả nền kinh tế dùng để chi tiêu thay vì tiết kiệm. Đây là một trong những khái niệm nền tảng của kinh tế học vĩ mô theo trường phái Keynes và là động lực chính tạo nên hệ số nhân tài khóa. MPC bằng 0,8 có nghĩa là cứ mỗi 1 đồng kiếm thêm, người ta chi tiêu 0,8 đồng và tiết kiệm 0,2 đồng.
Cách sử dụng công cụ này
Bạn hãy nhập mức thay đổi tiêu dùng (\(\Delta C\)) — tức chi tiêu đã tăng thêm bao nhiêu — và mức thay đổi thu nhập (\(\Delta Y\)) — tức thu nhập đã tăng thêm bao nhiêu. Công cụ sẽ lấy hai giá trị này chia cho nhau để cho ra MPC. Ngoài ra, công cụ còn tính khuynh hướng tiết kiệm cận biên (\(\text{MPS} = 1 - \text{MPC}\)) và hệ số nhân chi tiêu (\(1 \div \text{MPS}\)), giúp ước lượng một khoản chi tiêu ban đầu sẽ lan tỏa qua nền kinh tế như thế nào.
Giải thích công thức
$$\text{MPC} = \dfrac{\Delta C}{\Delta Y}$$ Vì mỗi đồng thu nhập tăng thêm hoặc được tiêu hoặc được tiết kiệm, nên \(\text{MPC} + \text{MPS} = 1\), suy ra \(\text{MPS} = 1 - \text{MPC}\). Hệ số nhân được rút ra từ cấp số nhân của các vòng chi tiêu lặp lại: $$k = \dfrac{1}{1 - \text{MPC}} = \dfrac{1}{\text{MPS}}$$ MPC càng cao thì hệ số nhân càng lớn.
Ví dụ minh họa
Giả sử thu nhập tăng 1.000 đồng và tiêu dùng tăng 800 đồng. Khi đó $$\text{MPC} = \frac{800}{1000} = 0{,}8$$ \(\text{MPS} = 1 - 0{,}8 = 0{,}2\), và hệ số nhân \(= \dfrac{1}{0{,}2} = 5\). Như vậy, một khoản chi tiêu tự định tăng thêm 100 đồng sẽ làm tổng sản lượng tăng khoảng 500 đồng.
Câu hỏi thường gặp
MPC có thể lớn hơn 1 không? Về lý thuyết, MPC nằm trong khoảng từ 0 đến 1, nhưng trong các phép đo ngắn hạn đôi khi MPC có thể vượt quá 1 nếu hộ gia đình vay mượn để chi tiêu nhiều hơn cả phần thu nhập tăng thêm.
MPC và APC khác nhau ở điểm nào? MPC là mức thay đổi tiêu dùng trên mỗi mức thay đổi thu nhập (tính cận biên), còn khuynh hướng tiêu dùng trung bình (APC) là tổng tiêu dùng chia cho tổng thu nhập.
Vì sao hệ số nhân lại quan trọng? MPC càng lớn thì dòng tiền càng quay vòng nhiều, khuếch đại tác động của các gói kích thích tài khóa hay bất kỳ thay đổi chi tiêu nào lên tổng sản lượng của nền kinh tế.
