Khuynh hướng tiết kiệm cận biên là gì?
Khuynh hướng tiết kiệm cận biên (Marginal Propensity to Save - MPS) đo lường tỷ lệ phần thu nhập tăng thêm mà một hộ gia đình hoặc cả nền kinh tế lựa chọn để dành thay vì chi tiêu. Đây là một khái niệm cốt lõi trong kinh tế học Keynes, thường được dùng để phân tích hành vi tiêu dùng, hiệu ứng số nhân chi tiêu và cách những cú sốc thu nhập lan tỏa trong nền kinh tế.
Cách sử dụng công cụ
Bạn nhập mức thay đổi tiết kiệm (ΔTiết kiệm) và mức thay đổi thu nhập (ΔThu nhập) trong cùng một giai đoạn. Công cụ sẽ chia hai giá trị này để cho ra MPS, đồng thời tính luôn khuynh hướng tiêu dùng cận biên (MPC), vốn đơn giản là \(1 - \text{MPS}\). Cả hai giá trị thường nằm trong khoảng từ 0 đến 1.
Giải thích công thức
$$\text{MPS} = \frac{\Delta \text{Tiết kiệm}}{\Delta \text{Thu nhập}}$$ Vì mỗi đồng thu nhập tăng thêm đều được dùng để hoặc tiết kiệm hoặc chi tiêu, nên ta luôn có \(\text{MPS} + \text{MPC} = 1\). Như vậy, nếu các hộ gia đình để dành 25 xu trên mỗi đồng tăng thêm, thì MPS của họ là 0,25 và MPC là 0,75. MPS càng cao nghĩa là người dân tiết kiệm càng nhiều phần thu nhập mới, điều này làm giảm độ lớn của số nhân tài khóa.
Ví dụ minh họa
Giả sử thu nhập của một hộ gia đình tăng thêm 1.000 USD và tiết kiệm tăng thêm 200 USD. Khi đó $$\text{MPS} = 200 \div 1{.}000 = 0{,}20.$$ Điều này có nghĩa là 20% phần thu nhập tăng thêm được để dành, còn phần còn lại \(\text{MPC} = 1 - 0{,}20 = 0{,}80\) (tức 80%) được dùng để chi tiêu.
Câu hỏi thường gặp
MPS có thể lớn hơn 1 không? Thông thường là không — bạn không thể tiết kiệm nhiều hơn phần thu nhập tăng thêm của mình. Một giá trị lớn hơn 1 thường báo hiệu lỗi dữ liệu hoặc cho thấy mức tiêu dùng đã sụt giảm.
Mối quan hệ giữa MPS và số nhân là gì? Số nhân chi tiêu đơn giản bằng \(1 \div \text{MPS}\). MPS càng thấp thì số nhân càng lớn.
MPS có giống với tỷ lệ tiết kiệm không? Không. Tỷ lệ tiết kiệm là tổng tiết kiệm chia cho tổng thu nhập; trong khi MPS chỉ đo lường phần tiết kiệm thay đổi so với phần thu nhập thay đổi.
