NNT (Số bệnh nhân cần điều trị) là gì?
NNT (Number Needed to Treat – Số bệnh nhân cần điều trị) là một chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả lâm sàng trong y học dựa trên bằng chứng. Chỉ số này cho biết cần điều trị cho bao nhiêu bệnh nhân (thay vì để họ ở nhóm chứng) thì có thêm một bệnh nhân được hưởng lợi, tức là tránh được một kết cục bất lợi. NNT càng thấp thì phương pháp điều trị càng hiệu quả — NNT bằng 1 nghĩa là mọi bệnh nhân được điều trị đều có lợi.
Cách sử dụng công cụ
Nhập Tỷ lệ biến cố nhóm chứng (CER) — tỷ lệ bệnh nhân gặp kết cục trong nhóm chứng — và Tỷ lệ biến cố nhóm điều trị (EER) — tỷ lệ tương ứng trong nhóm được điều trị. Cả hai đều nhập dưới dạng phần trăm. Công cụ sẽ trả về giá trị NNT, mức Giảm nguy cơ tuyệt đối (ARR) và mức Giảm nguy cơ tương đối (RRR).
Giải thích công thức
Mức giảm nguy cơ tuyệt đối là hiệu số đơn giản giữa hai tỷ lệ: \( \text{ARR} = \text{CER} - \text{EER} \). NNT là nghịch đảo của ARR:
$$\text{NNT} = \frac{1}{\left|\dfrac{\text{CER (\%)} - \text{EER (\%)}}{100}\right|}$$Vì NNT thể hiện số bệnh nhân nguyên vẹn nên theo quy ước, giá trị này luôn được làm tròn lên số nguyên gần nhất. Mức giảm nguy cơ tương đối thể hiện cùng lợi ích đó nhưng dưới dạng tỷ lệ so với nguy cơ ban đầu: \( \text{RRR} = (\text{CER} - \text{EER}) / \text{CER} \).
Ví dụ minh họa
Giả sử một loại thuốc giúp giảm tỷ lệ biến cố từ 30% ở nhóm chứng xuống còn 20% ở nhóm được điều trị. Khi đó \( \text{ARR} = 0{,}30 - 0{,}20 = 0{,}10 \) (tức 10%).
$$\text{NNT} = \frac{1}{0{,}10} = 10$$Như vậy, cần điều trị cho 10 bệnh nhân để ngăn ngừa được một biến cố. \( \text{RRR} = 0{,}10 / 0{,}30 = 33{,}3\% \).
Câu hỏi thường gặp
NNT bao nhiêu là tốt? Điều này tùy thuộc vào loại bệnh và mức độ nghiêm trọng của kết cục được ngăn ngừa; giá trị càng nhỏ càng tốt, nhưng ngay cả NNT cao vẫn có thể đáng giá nếu kết cục được phòng tránh là rất nghiêm trọng.
Tại sao phải làm tròn lên? Vì không thể điều trị cho một phần bệnh nhân, nên NNT được làm tròn lên để đảm bảo ngăn ngừa được ít nhất một biến cố.
Nếu EER cao hơn CER thì sao? Khi đó phương pháp điều trị làm tăng nguy cơ — giá trị nghịch đảo lúc này được gọi là Số bệnh nhân cần điều trị để gây hại (NNH – Number Needed to Harm). Công cụ này dùng hiệu số tuyệt đối để tính độ lớn.
