Công cụ này dùng để làm gì
Đây là công cụ giải dạng bài toán năng suất kinh điển (trong toán học nhà trường ở Nhật gọi là "shigotozan"): nếu biết một số công nhân nhất định đã hoàn thành một khối lượng công việc nhất định trong một số ngày nhất định, thì cần bao nhiêu công nhân để làm xong khối lượng công việc mục tiêu trong thời hạn mong muốn? Công cụ giả định mọi công nhân đều có năng suất như nhau và không đổi, và tổng công việc bằng số công nhân nhân với năng suất nhân với số ngày. Đây thuần túy là phép tính số học, đúng và áp dụng được ở mọi nơi.
Cách sử dụng
Nhập kịch bản tham chiếu mẫu của bạn: số công nhân, số ngày họ làm việc và khối lượng công việc họ đã hoàn thành (dùng giá trị 1 để biểu thị "trọn một công việc"). Sau đó nhập mục tiêu: khối lượng công việc cần làm và thời hạn tính bằng ngày. Công cụ sẽ trả về năng suất mỗi công nhân mỗi ngày, số công nhân chính xác (có thể là số thập phân) và đáp án thực tế đã làm tròn lên thành số người nguyên.
Giải thích công thức
Trước tiên ta suy ra năng suất một ngày của một công nhân từ dữ liệu mẫu: \(r = \text{công\_việc\_mẫu} / (\text{số\_công\_nhân\_mẫu} \times \text{số\_ngày\_mẫu})\). Khi đó số công nhân cần để hoàn thành công việc mục tiêu trong thời hạn mục tiêu là \(\text{công\_việc\_mục\_tiêu} / (r \times \text{số\_ngày\_mục\_tiêu})\), rút gọn thành
$$\text{Workers} = \left\lceil \frac{\text{Workers}_0 \cdot \text{Days}_0 \cdot \text{Target Work}}{\text{Work}_0 \cdot \text{Deadline (days)}} \right\rceil$$Vì không thể thuê một phần người, kết quả cuối cùng được làm tròn LÊN bằng hàm trần (ceiling) để vẫn kịp thời hạn.
Ví dụ minh họa
Dữ liệu mẫu: 5 công nhân hoàn thành 1 công việc trong 8 ngày. Mục tiêu: làm xong 1 công việc trong 4 ngày. Năng suất là \(1 / (5 \times 8) = 0{,}025\) đơn vị mỗi người mỗi ngày. Số công nhân cần là
$$\frac{5 \times 8 \times 1}{1 \times 4} = \frac{40}{4} = 10 \text{ người}$$Rút ngắn một nửa thời gian thì cần gấp đôi nhân lực — đúng như dự đoán.
Số công nhân cần thiết theo các thời hạn khác nhau
Mốc cơ sở: 5 công nhân hoàn thành 1 công việc trong 8 ngày, tức là \(5 \times 8 = 40\) ngày-người công việc cho mỗi công việc. Với mỗi thời hạn, số công nhân chính xác là \(\frac{40}{\text{thời hạn}}\), còn đáp số thực tế được làm tròn lên thành một số nguyên công nhân.
| Thời hạn (ngày) | Số công nhân chính xác | Số công nhân làm tròn lên |
|---|---|---|
| 8 | 5 | 5 |
| 6 | 6.67 | 7 |
| 5 | 8 | 8 |
| 4 | 10 | 10 |
| 2 | 20 | 20 |
| 1 | 40 | 40 |
Giảm một nửa thời hạn sẽ nhân đôi số công nhân: từ 8 ngày xuống 4 ngày, đội tăng từ 5 lên 10 công nhân; từ 4 ngày xuống 2 ngày, đội tăng từ 10 lên 20 công nhân. Số công nhân và số ngày tỉ lệ nghịch với nhau khi khối lượng công việc không đổi.
Diễn giải kết quả
Chính xác và đã làm tròn. Công thức trước tiên cho ra một số công nhân chính xác, thường là số thập phân. Bạn không thể thuê 6.67 người, nên kết quả được làm tròn lên số nguyên tiếp theo. Trong ví dụ thời hạn 6 ngày, 7 công nhân hoàn thành 40 ngày-người công việc trong \(\frac{40}{7} \approx 5.71\) ngày, nhanh hơn thời hạn 6 ngày một chút. Làm tròn xuống còn 6 công nhân sẽ mất \(\frac{40}{6} \approx 6.67\) ngày và trễ thời hạn. Do đó, đội đã làm tròn có một lượng năng lực dư nhỏ: \(7 \times 6 = 42\) ngày-người khả dụng so với 40 ngày-người cần thiết.
Tổng số ngày-người. Phép tính dựa trên ý tưởng rằng công việc cần một lượng nỗ lực cố định, được đo bằng ngày-người. Số công nhân × số ngày không đổi với cùng một khối lượng công việc, nên nhiều công nhân hơn thì số ngày ít hơn, và ngược lại. Nhân đôi khối lượng công việc thì số ngày-người cần thiết cũng nhân đôi.
Các giả định.
- Tất cả công nhân có năng suất giống nhau và không đổi.
- Không có chi phí phối hợp, nên thêm người không làm ai chậm lại.
- Công việc có thể được chia thành các phần song song để mọi người cùng làm một lúc.
Lưu ý thực tế. Khi các giả định này không đúng, chẳng hạn do thời gian đào tạo, bàn giao công việc, chi phí giao tiếp, hoặc các công việc phải diễn ra theo trình tự, một dự án thực tế có thể cần nhiều người hơn so với công thức đưa ra, hoặc có thể không đạt được thời hạn dù có thêm người. Hãy xem kết quả này như một mốc cơ sở lý tưởng hóa chứ không phải là một cam kết.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao phải làm tròn lên? Nếu làm tròn xuống thì công việc sẽ chưa xong khi tới hạn, nên đáp án thực tế luôn được làm tròn lên thành số công nhân nguyên kế tiếp.
"Đơn vị công việc" là gì? Đó là cách đo khối lượng công việc không có thứ nguyên — có thể là số lượng các nhiệm vụ giống nhau, hoặc đơn giản là 1 cho "trọn một công việc". Hãy dùng cùng một đơn vị cho cả dữ liệu mẫu và mục tiêu.
Khối lượng công việc mẫu và mục tiêu có thể khác nhau không? Có. Bạn có thể đặt công_việc_mẫu và công_việc_mục_tiêu là bất kỳ giá trị dương nào; năng suất được suy ra từ dữ liệu mẫu rồi áp dụng lại cho mục tiêu.