Độ co giãn của cung theo giá là gì?
Độ co giãn của cung theo giá (PES) đo lường mức độ phản ứng của lượng hàng mà nhà sản xuất sẵn sàng cung ứng trước sự thay đổi của giá thị trường. PES cao nghĩa là nhà cung cấp có thể tăng hoặc giảm sản lượng nhanh chóng; PES thấp nghĩa là nguồn cung cứng nhắc (chẳng hạn do giới hạn công suất hoặc chu kỳ sản xuất kéo dài). Công cụ này mang tính phổ quát — đây là kiến thức kinh tế học vi mô thuần túy và áp dụng được ở mọi quốc gia hay thị trường.
Cách sử dụng công cụ
Hãy nhập lượng cung ban đầu (Q1) và lượng cung mới (Q2), sau đó nhập giá ban đầu (P1) và giá mới (P2). Công cụ sẽ trả về hệ số co giãn, phần trăm thay đổi của lượng và giá, cùng với phân loại kết quả.
Giải thích công thức
Công cụ này sử dụng phương pháp trung điểm (phương pháp cung), tức là lấy mỗi mức thay đổi chia cho giá trị trung bình của hai điểm thay vì chia cho giá trị ban đầu. Nhờ vậy, độ co giãn trở nên đối xứng — bạn sẽ thu được cùng một con số dù giá tăng hay giảm. Phần trăm thay đổi của lượng cung được chia cho phần trăm thay đổi của giá:
$$\text{PES} = \dfrac{(\text{Q2} - \text{Q1}) / \frac{\text{Q1} + \text{Q2}}{2}}{(\text{P2} - \text{P1}) / \frac{\text{P1} + \text{P2}}{2}}$$
Vì quy luật cung có đường dốc lên, PES thường mang giá trị dương. PES < 1 là kém co giãn (cung ít co giãn), PES = 1 là co giãn đơn vị, còn PES > 1 là co giãn (cung co giãn nhiều).
Ví dụ minh họa
Một tiệm bánh bán 100 ổ bánh với giá 10 USD. Khi giá tăng lên 12 USD, tiệm cung ứng 120 ổ. Phần trăm thay đổi của lượng là \((120-100)/110 = 18{,}18\%\), còn phần trăm thay đổi của giá là \((12-10)/11 = 18{,}18\%\). $$\text{PES} = 18{,}18\% \div 18{,}18\% = 1{,}0$$ — co giãn đơn vị.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao nên dùng phương pháp trung điểm? Vì nó loại bỏ sự thiếu nhất quán khi bạn nhận được các độ co giãn khác nhau tùy vào điểm xuất phát bạn chọn.
PES có thể âm không? Với hàng hóa thông thường, đường cung dốc lên nên PES dương. Một giá trị âm thường có nghĩa là lượng và giá biến động ngược chiều nhau.
Cung hoàn toàn không co giãn nghĩa là gì? PES bằng 0 nghĩa là lượng cung không hề thay đổi khi giá thay đổi — điều này thường gặp với các mặt hàng có nguồn cung cố định như đất đai hay vé hòa nhạc đã bán hết.
