Công cụ này giúp bạn làm gì
Công cụ này cho bạn biết chính xác cần thêm bao nhiêu nước tinh khiết vào dung dịch nước muối để pha loãng từ nồng độ ban đầu xuống một nồng độ mong muốn thấp hơn. Nó cũng cho biết khối lượng muối hòa tan và tổng khối lượng của dung dịch sau cùng. Phép tính ở đây hoàn toàn dựa trên nguyên lý nồng độ — khối lượng chất tan được bảo toàn khi pha loãng — nên nó áp dụng được cho mọi cặp chất tan/dung môi tính theo phần trăm khối lượng, chứ không chỉ riêng muối ăn trong nước.
Cách sử dụng
Nhập ba giá trị: khối lượng dung dịch ban đầu A (tính bằng gam), nồng độ muối của nó theo phần trăm khối lượng, và nồng độ mong muốn cho dung dịch C sau cùng. Vì thêm nước tinh khiết chỉ có thể làm giảm nồng độ, nên nồng độ mong muốn phải nhỏ hơn nồng độ ban đầu. Bấm tính toán và bạn sẽ có ngay lượng nước cần thêm.
Giải thích công thức
Mấu chốt nằm ở chỗ thêm nước tinh khiết không làm thêm muối, nên khối lượng muối được bảo toàn. Trước tiên hãy tính lượng muối: muối = khối lượng × (nồng độ / 100). Dung dịch sau cùng vẫn phải chứa đúng lượng muối đó ở tỉ lệ mới, nên tổng khối lượng của nó là cuối = muối / (mục tiêu / 100). Lượng nước cần thêm chính là phần chênh lệch: nước = khối lượng cuối − khối lượng ban đầu.
$$\text{Water to Add} = \text{Mass}_A \left( \frac{\text{Conc}_A}{\text{Conc}_C} - 1 \right)$$
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn có 200 g nước muối 30% và muốn pha loãng xuống 20%. Muối = \(200 \times 0{,}30 = 60\) g. Khối lượng cuối = \(60 / 0{,}20 = 300\) g. Lượng nước cần thêm = \(300 - 200 =\) 100 g. Vậy thêm 100 g nước sẽ biến 200 g nước muối 30% thành 300 g nước muối 20%.
Nồng độ nước muối sinh lý thông dụng
Bảng liệt kê các nồng độ dung dịch muối (natri clorua, NaCl) được sử dụng rộng rãi. Nước muối y tế thường được ghi nhãn theo w/v (gam NaCl trên 100 mL dung dịch). Máy tính này làm việc theo w/w (phần trăm theo khối lượng, gam muối trên 100 g dung dịch). Với dung dịch loãng, hai cách tính này gần bằng nhau nhưng không hoàn toàn giống nhau, vì khối lượng riêng của dung dịch hơi lớn hơn 1 g/mL.
| Dung dịch | Nồng độ xấp xỉ | NaCl xấp xỉ | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Nước muối nửa đẳng trương | 0.45% | 4.5 g/L | Thường được gọi là nước muối ưu trương |
| Nước muối đẳng trương (bình thường) | 0.9% | 9 g/L | Gần bằng nồng độ muối của dịch cơ thể |
| Nước muối ưu trương | 3% | 30 g/L | Đậm đặc hơn dịch cơ thể |
| Nước muối ưu trương | 5% | 50 g/L | Đậm đặc hơn dịch cơ thể |
| Nước biển thông thường | khoảng 3.5% (w/w) | khoảng 35 g/kg | Thay đổi theo vị trí địa lý |
| Dung dịch NaCl bão hòa ở 20 °C | khoảng 26% (w/w) | khoảng 35.9 g trên 100 g nước | \(35.9 / (100 + 35.9) \approx 26.4\%\) theo khối lượng |
Các giá trị này chỉ được đưa ra nhằm mục đích tham khảo thông tin. Chúng không phải là lời khuyên y tế và không thay thế hướng dẫn của chuyên gia có trình độ hoặc nhãn sản phẩm của nhà sản xuất.
So sánh các kịch bản pha loãng
Mỗi hàng bắt đầu từ 100 g nước muối 20%, chứa 20 g muối. Vì khối lượng muối không đổi, khối lượng cuối cùng là \(20 / \text{Nồng độ}_C\). Lượng nước cần thêm được tính theo công thức:
$$\text{Nước} = \text{Khối lượng}_A \left( \frac{ \text{Nồng độ}_A}{ \text{Nồng độ}_C} - 1 \right)$$
| Nồng độ mục tiêu | Khối lượng muối (g) | Khối lượng cuối (g) | Nước cần thêm (g) | Kiểm tra |
|---|---|---|---|---|
| 15% | 20 | 133.3 | 33.3 | \(100 \times (20/15 - 1) = 33.3\) |
| 10% | 20 | 200 | 100 | \(100 \times (20/10 - 1) = 100\) |
| 5% | 20 | 400 | 300 | \(100 \times (20/5 - 1) = 300\) |
| 0.9% | 20 | khoảng 2222.2 | khoảng 2122.2 | \(100 \times (20/0.9 - 1) \approx 2122.2\) |
Trong mọi hàng, khối lượng cuối = khối lượng ban đầu + lượng nước thêm vào (ví dụ, 100 g + 2122.2 g ≈ 2222.2 g). Nồng độ mục tiêu càng thấp thì cần càng nhiều nước, và lượng nước tăng nhanh khi nồng độ mục tiêu tiến gần về không. Kết quả tính theo khối lượng (w/w), nên không trực tiếp tương đương với nhãn tính theo thể tích (w/v).
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nồng độ mong muốn phải thấp hơn nồng độ ban đầu? Nước tinh khiết có 0% muối nên chỉ có thể pha loãng. Muốn tăng nồng độ thì bạn phải thêm muối chứ không phải thêm nước.
Lượng muối có thay đổi không? Không. Pha loãng bằng nước giữ nguyên khối lượng muối; chỉ có tổng khối lượng và tỉ lệ phần trăm thay đổi.
Tôi dùng kilogam hay miligam được không? Được — chỉ cần giữ đơn vị khối lượng nhất quán. Kết quả lượng nước cần thêm sẽ ra cùng đơn vị với khối lượng bạn đã nhập.