Hicri'den Miladi'ye Tarih Çevirici nedir?
Bu araç, Hicri (İslami ay) takvimindeki bir tarihi Miladi (Batı) takvimdeki karşılığına dönüştürür. Hesaplamada gözleme dayalı hilal takvimi yerine aritmetik (tablo) İslami takvim kullanılır; bu nedenle hesaplanan tarih, dini olarak gözlemlenen tarihten artı veya eksi bir gün farklı çıkabilir. Hicri takvim, 12 aydan oluşan saf bir ay takvimidir: normal yılda toplam 354 gün, artık yılda ise 355 gün sürer. İslami gün, kendisinden önceki Miladi günün gün batımında başlar; dolayısıyla gösterilen Miladi tarih, günün gündüz bölümüne karşılık gelir. Bu dönüştürme evrenseldir ve herhangi bir ülkeye bağlı değildir.
Nasıl kullanılır?
Bir takvim türü seçin (Standart, Kuveyt veya Fatımi); her biri 30 yıllık döngü içinde biraz farklı bir artık yıl setini kullanır. Başlangıç Hicri ayını seçin ve Hicri yılı (Hicri/AH) olarak girin. Ardından çevirmek istediğiniz dönem uzunluğunu belirleyin: bir ay, iki ay, yarım yıl veya tam bir yıl. Sonuç; Miladi başlangıç tarihini (seçilen ayın 1. günü), Miladi bitiş tarihini (son ayın son günü), toplam gün sayısını ve ay ay bir tabloyu gösterir.
Formül
Hicri tarih önce bir Jülyen Gün Numarasına (JGN) dönüştürülür:
$$\text{JGN} = \text{gün} + \left\lceil 29.5 \cdot (\text{ay} - 1) \right\rceil + (\text{yıl} - 1) \cdot 354 + \text{öncekiArtıkGünler}(\text{yıl}) + \text{EPOCH} - 1$$burada \(\text{EPOCH} = 1948440\)'tır. JGN daha sonra Fliegel-Van Flandern algoritmasıyla Miladi tarihe eşlenir. Her 30 yıllık döngü 11 artık yıl içerir ve bu da döngü başına 10631 gün eder.
Örnek hesaplama
1 Ramazan 1447 (Hicri, Standart) tarihini çevirelim.
$$\left\lceil 29.5 \cdot 8 \right\rceil = 236$$$$1446 \cdot 354 = 511884$$önceki artık günler = 530;
$$\text{JGN} = 1 + 236 + 511884 + 530 + 1948440 - 1 = 2461090$$yani 18 Şubat 2026. Ramazan 30 gün sürdüğü için dönem 19 Mart 2026'da sona erer.
Hicri Takvimde 30 Yıllık Döngüye Göre Artık Yıllar
Tablolu Hicri takvim her 30 yılda bir kendini tekrarlar. Her döngüde 11 yıl artık yıl (355 gün), 19 yıl ise normal yıldır (354 gün). Hesaplayıcı, bir yılın döngü içindeki konumunu bulur ve bu konumun seçilen takvim türünün artık yıl listesinde olup olmadığını kontrol eder.
| Takvim türü | Döngüdeki artık yıl konumları (1–30) | Döngü başına artık yıl | Döngü başına gün |
|---|---|---|---|
| Standart (Tip II) | 2, 5, 7, 10, 13, 16, 18, 21, 24, 26, 29 | 11 | 10631 |
| Kuveyt (Microsoft) | 2, 5, 7, 10, 13, 15, 18, 21, 24, 26, 29 | 11 | 10631 |
| Fatımi (Bohra / Tip IIb tarzı) | 2, 5, 8, 10, 13, 16, 19, 21, 24, 27, 29 | 11 | 10631 |
Not: Kural yalnızca yılın döngü içindeki konumuna bağlıdır; bu konum yılın 30'a bölümünden kalandır (kalan 0 ise konum 30'dur ve üç türün hepsinde bu bir normal yıldır). Her türde döngü başına \(30 \times 354 + 11 = 10631\) gün vardır; dolayısıyla türler yalnızca hangi yılların ekstra günü taşıdığı bakımından farklılık gösterir. Bu nedenle dönüştürülmüş tarihler türler arasında bir gün farklılık gösterebilir.
Hicri Aylar ve Uzunlukları
Tablolu takvimde tek numaralı aylar 30 gün, çift numaralı aylar 29 gündür. On ikinci ay olan Zilhicce, artık bir yılda 30. bir gün kazanır.
| No. | Ay | Gün |
|---|---|---|
| 1 | Muharrem | 30 |
| 2 | Safer | 29 |
| 3 | Rebiü'l-evvel | 30 |
| 4 | Rebiü's-sani | 29 |
| 5 | Cemaziyelevvel | 30 |
| 6 | Cemaziyelahir | 29 |
| 7 | Recep | 30 |
| 8 | Şaban | 29 |
| 9 | Ramazan | 30 |
| 10 | Şevval | 29 |
| 11 | Zilkade | 30 |
| 12 | Zilhicce | 29 (artık yılda 30) |
Toplamlar: normal bir yılın \(6 \times 30 + 6 \times 29 = 180 + 174 = 354\) günü vardır. Artık bir yılın \(354 + 1 = 355\) günü vardır.
Dönüştürülmüş Tarihin Yorumlanması
- Tablolu sivil tarih, gözlem değildir. Sonuç sabit aritmetik kurallarını izler. Resmî bir hilal gözlemi tarihi değildir; gözleme veya astronomik kriterlere dayanan gerçek takvimler bir gün veya daha fazla farklılık gösterebilir.
- Gün gün batımında başlar. Hicri bir gün gün batımında başlarken, Miladi bir gün gece yarısında başlar. Dolayısıyla bir Hicri günün başladığı akşamdaki bir etkinlik, önceki Miladi tarihin akşamına düşer. Bu Hicri günün gündüz kısmı ise gösterilen Miladi tarihe düşer.
- Gün sayısı, ay uzunluklarının toplamına eşittir. Dönüştürme, takvim başlangıcından itibaren günleri sayar. Bu sayı; tamamlanmış tüm yılların günleri, cari yılda tamamlanmış ayların uzunlukları ve ayın günü toplamıdır. Ardından Julyen Gün Numarası Miladi tarihe çevrilir.
- Hicri yıl daha kısadır. Ortalama Hicri yıl \(10631 / 30 \approx 354.37\) gündür; Miladi yıl ise yaklaşık 365.24 gündür. Bu yaklaşık 11 gün daha kısadır, dolayısıyla Hicri tarihler her yıl Miladi mevsimlerde biraz daha erkene kayar.
- Önemli tarihleri yerel olarak doğrulayın. Ramazan'ın başlangıcı, Bayram veya dini öneme sahip herhangi bir tarih için yerel dini veya resmî otoritenize danışın. Bu araç yalnızca takvim dönüşümü sunar ve dini hüküm vermez.
Sıkça Sorulan Sorular
Tarih neden bir gün kayabilir? Tablo takvimi tamamen aritmetiktir; gün batımından sonra hilali gözleyerek yeni ayı doğrulayan din görevlileri, tarihi bir gün önce veya sonra ilan edebilir.
Hangi takvim türünü seçmeliyim? Standart (Tablo tip II) en yaygın olanıdır; Kuveyt türü Microsoft algoritmasıyla uyumludur; Fatımi ise İsmaili Bohra kuralını izler.
1 Hicri'den (1 AH) önceki yılları çevirebilir miyim? Hayır — daha erken yıllar takvimin başlangıç dönemi (epoch) öncesine ekstrapolasyon gerektirdiğinden, çevirici pozitif bir Hicri yıl gerektirir.