Công cụ chuyển đổi lịch Hijri sang Dương lịch là gì?
Công cụ này giúp bạn chuyển một ngày trong lịch Hijri (âm lịch của người Hồi giáo) sang ngày tương ứng trên Dương lịch (lịch phương Tây). Công cụ sử dụng lịch Hồi giáo theo phương pháp số học, hay còn gọi là phương pháp bảng tính, thay vì lịch dựa trên quan sát trăng lưỡi liềm bằng thiên văn. Vì vậy, ngày được tính toán có thể chênh lệch cộng hoặc trừ một ngày so với ngày được công nhận theo nghi lễ tôn giáo. Lịch Hijri là âm lịch thuần túy gồm 12 tháng, tổng cộng 354 ngày trong năm thường và 355 ngày trong năm nhuận. Một ngày trong lịch Hồi giáo bắt đầu từ lúc mặt trời lặn của ngày Dương lịch trước đó, nên ngày Dương lịch hiển thị tương ứng với phần ban ngày. Phép chuyển đổi này mang tính phổ quát và không gắn với bất kỳ quốc gia cụ thể nào.
Cách sử dụng
Trước tiên hãy chọn loại lịch (Standard, Kuwaiti hoặc Fatimid) — mỗi loại sử dụng một tập hợp năm nhuận hơi khác nhau trong chu kỳ 30 năm. Tiếp theo, chọn tháng Hijri bắt đầu và nhập năm Hijri theo đơn vị AH (sau Hijra). Sau đó chọn độ dài khoảng thời gian muốn chuyển đổi: một tháng, hai tháng, nửa năm hoặc trọn một năm. Kết quả sẽ hiển thị ngày bắt đầu trên Dương lịch (ngày mùng 1 của tháng đã chọn), ngày kết thúc trên Dương lịch (ngày cuối cùng của tháng cuối), tổng số ngày và một bảng chi tiết theo từng tháng.
Công thức tính
Ngày Hijri trước tiên được chuyển thành Số Ngày Julian (JDN):
$$\text{JDN} = \text{ngày} + \left\lceil 29.5 \times (\text{tháng} - 1) \right\rceil + (\text{năm} - 1) \times 354 + \text{soNgayNhuanTruocDo}(\text{năm}) + \text{EPOCH} - 1$$trong đó \(\text{EPOCH} = 1948440\). Sau đó JDN được ánh xạ sang ngày Dương lịch bằng thuật toán Fliegel-Van Flandern. Mỗi chu kỳ 30 năm chứa 11 năm nhuận, tương ứng 10631 ngày cho mỗi chu kỳ.
Ví dụ minh họa
Chuyển đổi ngày 1 Ramadan 1447 AH (theo lịch Standard).
$$\left\lceil 29.5 \times 8 \right\rceil = 236$$$$1446 \times 354 = 511884$$số ngày nhuận trước đó = 530;
$$\text{JDN} = 1 + 236 + 511884 + 530 + 1948440 - 1 = 2461090$$tức ngày 18 tháng 2 năm 2026. Tháng Ramadan có 30 ngày, nên khoảng thời gian này kết thúc vào ngày 19 tháng 3 năm 2026.
Năm nhuận trong chu kỳ 30 năm theo loại lịch
Lịch Hồi giáo dạng bảng (tabular) lặp lại sau mỗi 30 năm. Trong mỗi chu kỳ, 11 năm là năm nhuận (355 ngày) và 19 năm là năm thường (354 ngày). Máy tính xác định vị trí của một năm trong chu kỳ và kiểm tra xem vị trí đó có nằm trong danh sách năm nhuận của loại lịch đã chọn hay không.
| Loại lịch | Các vị trí năm nhuận trong chu kỳ (1–30) | Số năm nhuận mỗi chu kỳ | Số ngày mỗi chu kỳ |
|---|---|---|---|
| Tiêu chuẩn (Loại II) | 2, 5, 7, 10, 13, 16, 18, 21, 24, 26, 29 | 11 | 10631 |
| Kuwait (Microsoft) | 2, 5, 7, 10, 13, 15, 18, 21, 24, 26, 29 | 11 | 10631 |
| Fatimid (Bohra / theo kiểu Loại IIb) | 2, 5, 8, 10, 13, 16, 19, 21, 24, 27, 29 | 11 | 10631 |
Lưu ý: Quy tắc chỉ phụ thuộc vào vị trí của năm trong chu kỳ, tức là năm chia 30 lấy số dư (số dư 0 nghĩa là vị trí 30, là năm thường ở cả ba loại lịch). Mọi loại lịch đều có \(30 \times 354 + 11 = 10631\) ngày mỗi chu kỳ, nên các loại chỉ khác nhau ở việc năm nào có thêm một ngày. Vì vậy, ngày được quy đổi có thể lệch nhau một ngày giữa các loại lịch.
Các tháng Hồi giáo và số ngày trong tháng
Trong lịch dạng bảng, các tháng đánh số lẻ có 30 ngày và các tháng đánh số chẵn có 29 ngày. Tháng thứ mười hai, Dhu al-Hijjah, có thêm ngày thứ 30 trong năm nhuận.
| Số thứ tự | Tháng | Số ngày |
|---|---|---|
| 1 | Muharram | 30 |
| 2 | Safar | 29 |
| 3 | Rabi' al-awwal | 30 |
| 4 | Rabi' al-thani | 29 |
| 5 | Jumada al-awwal | 30 |
| 6 | Jumada al-thani | 29 |
| 7 | Rajab | 30 |
| 8 | Sha'ban | 29 |
| 9 | Ramadan | 30 |
| 10 | Shawwal | 29 |
| 11 | Dhu al-Qi'dah | 30 |
| 12 | Dhu al-Hijjah | 29 (30 trong năm nhuận) |
Tổng cộng: một năm thường có \(6 \times 30 + 6 \times 29 = 180 + 174 = 354\) ngày. Một năm nhuận có \(354 + 1 = 355\) ngày.
Cách hiểu ngày đã quy đổi
- Ngày dân sự theo lịch dạng bảng, không phải quan sát thực tế. Kết quả tuân theo các quy tắc số học cố định. Đây không phải ngày trăng non chính thức được xác định bằng quan sát, và các lịch thực tế dựa trên quan sát hoặc tiêu chí thiên văn có thể lệch nhau một ngày hoặc hơn.
- Một ngày bắt đầu từ lúc mặt trời lặn. Một ngày Hồi giáo bắt đầu lúc mặt trời lặn, còn một ngày Dương lịch bắt đầu lúc nửa đêm. Do đó, một sự kiện diễn ra vào buổi tối mở đầu một ngày Hồi giáo sẽ rơi vào buổi tối của ngày Dương lịch trước đó. Phần ban ngày của ngày Hồi giáo đó rơi vào ngày Dương lịch được hiển thị.
- Số ngày bằng tổng số ngày của các tháng. Phép quy đổi đếm số ngày kể từ mốc lịch. Số đếm này bằng số ngày của tất cả các năm đã trọn, cộng với số ngày của các tháng đã trọn trong năm hiện tại, cộng với ngày trong tháng. Số ngày Julius (Julian Day Number) sau đó được chuyển thành ngày Dương lịch.
- Năm Hồi giáo ngắn hơn. Năm Hồi giáo trung bình dài \(10631 / 30 \approx 354{,}37\) ngày, so với khoảng 365,24 ngày của năm Dương lịch. Năm Hồi giáo ngắn hơn khoảng 11 ngày, nên mỗi năm các ngày Hồi giáo lùi dần qua các mùa Dương lịch.
- Hãy xác nhận các ngày quan trọng tại địa phương. Đối với ngày bắt đầu tháng Ramadan, lễ Eid, hoặc bất kỳ ngày nào có ý nghĩa tôn giáo, hãy kiểm tra với cơ quan tôn giáo hoặc cơ quan chính thức tại địa phương của bạn. Công cụ này chỉ cung cấp phép quy đổi lịch và không đưa ra phán quyết tôn giáo nào.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ngày có thể lệch một ngày? Lịch bảng tính hoàn toàn dựa trên số học; trong khi đó các giáo sĩ xác nhận tháng mới bằng cách quan sát trăng lưỡi liềm sau lúc mặt trời lặn, nên họ có thể công bố ngày sớm hơn hoặc muộn hơn một ngày.
Nên chọn loại lịch nào? Standard (Tabular type II) là loại phổ biến nhất; Kuwaiti khớp với thuật toán của Microsoft; còn Fatimid tuân theo quy tắc của cộng đồng Ismaili Bohra.
Tôi có thể chuyển đổi các năm trước năm 1 AH không? Không — công cụ yêu cầu năm Hijri phải là số dương, vì các năm trước đó nằm ngoài mốc khởi đầu (epoch) của lịch.