Tek Oran Z-Testi Nedir?
Tek oran z-testi, bir örneklem oranının (\(\hat{p}\)) bilinen ya da varsayılan bir evren oranından (\(p_0\)) anlamlı şekilde farklı olup olmadığını sınar. Evet/hayır türünde bir sonucu ölçtüğünüzde ve gözlemlediğiniz oranın iddia edilen oranla uyumlu olup olmadığını merak ettiğinizde; anketlerde, kalite kontrolde, A/B testlerinde ve tıbbi çalışmalarda yaygın olarak kullanılır.
Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Başarı sayısını (\(x\)), toplam örneklem büyüklüğünü (\(n\)) ve 0 ile 1 arasında varsayılan oranı (\(p_0\)) girin. Alternatif hipotezinizi seçin: iki yönlü, sol yönlü veya sağ yönlü. Araç; örneklem oranını, standart hatayı, z test istatistiğini ve buna karşılık gelen p-değerini verir. P-değerini seçtiğiniz anlamlılık düzeyiyle (genellikle 0,05) karşılaştırın: p-değeri daha küçükse sıfır hipotezini reddedersiniz.
Formülün Açıklaması
Standart hata, sıfır hipotezi altında \(\sqrt{p_0(1-p_0)/n}\) ile hesaplanır. Z istatistiği, örneklem oranı ile \(p_0\) arasındaki uzaklığın standart hata cinsinden ölçümüdür: \(z = (\hat{p} - p_0) / SE\). P-değeri ise standart normal dağılımdan elde edilir.
$$z = \frac{\hat{p} - p_0}{\sqrt{\dfrac{p_0(1-p_0)}{n}}}$$Bu test, örnekleme dağılımının yaklaşık olarak normal olduğunu varsayar; bu varsayım \(n \cdot p_0 \ge 10\) ve \(n \cdot (1-p_0) \ge 10\) olduğunda geçerlidir.
Örnek Uygulama
Diyelim ki 100 kişiden 45'i yeni bir ürünü tercih ediyor ve bunu \(p_0 = 0{,}5\)'e karşı sınamak istiyorsunuz. Bu durumda \(\hat{p} = 0{,}45\), \(SE = \sqrt{0{,}5 \cdot 0{,}5/100} = 0{,}05\) ve
$$z = \frac{0{,}45 - 0{,}5}{0{,}05} = -1{,}0$$olur. İki yönlü p-değeri yaklaşık 0,317'dir; dolayısıyla %50'den anlamlı bir fark yoktur.
Sıkça Sorulan Sorular
T-testi yerine ne zaman z-testi kullanmalıyım? Yeterince büyük bir örneklemle oranlar için z-testi standart yöntemdir; t-testi ise varyansı bilinmeyen ortalamalar içindir.
Hangi örneklem büyüklüğü yeterli sayılır? Yaygın bir kural, en az 10 beklenen başarı ve 10 beklenen başarısızlık olmasıdır (\(n \cdot p_0 \ge 10\) ve \(n \cdot (1-p_0) \ge 10\)).
Küçük bir p-değeri ne anlama gelir? Gerçek oran \(p_0\)'a eşit olsaydı gözlemlenen oranın pek olası olmayacağını gösterir; yani sıfır hipotezini reddetmek için kanıt sunar.