Thang điểm CHA₂DS₂-VASc là gì?
CHA₂DS₂-VASc là một công cụ lâm sàng dùng để ước lượng nguy cơ đột quỵ hằng năm ở bệnh nhân rung nhĩ không do van tim (AFib). Thang điểm này giúp bác sĩ cân nhắc xem bệnh nhân có cần điều trị bằng thuốc kháng đông đường uống hay không. Đây là phiên bản mở rộng từ thang điểm CHADS₂ cũ, bổ sung thêm các yếu tố nguy cơ gồm: bệnh lý mạch máu, nhóm tuổi 65–74 và giới tính nữ.
Cách sử dụng
Bạn hãy trả lời lần lượt từng câu hỏi về các yếu tố nguy cơ và nhập tuổi của bệnh nhân. Công cụ sẽ tự động cộng 2 điểm cho người ≥75 tuổi, 1 điểm cho người 65–74 tuổi, đồng thời tính thêm các yếu tố còn lại theo trọng số tương ứng. Tổng điểm thu được (từ 0 đến 9) sẽ tương ứng với một tỷ lệ nguy cơ đột quỵ hằng năm ước tính.
Cách tính điểm chi tiết
Mỗi yếu tố được gán một số điểm cụ thể: Suy tim sung huyết (1), Tăng huyết áp (1), Tuổi ≥75 (2), Đái tháo đường (1), tiền sử Đột quỵ/TIA/thuyên tắc mạch (2), Bệnh lý mạch máu (1), Tuổi 65–74 (1) và giới tính Nữ (1). Tổng điểm được tính theo công thức:
$$\text{Score} = \text{C} + \text{H} + \text{A}_{2} + \text{D} + \text{S}_{2} + \text{V} + \text{A} + \text{Sc}$$Tổng điểm tối đa là 9, vì hai nhóm tuổi loại trừ lẫn nhau (một người không thể vừa ≥75 vừa 65–74).
Ví dụ minh họa
Một phụ nữ 78 tuổi bị tăng huyết áp và đái tháo đường nhưng chưa từng đột quỵ sẽ có điểm: Tuổi ≥75 (2) + Tăng huyết áp (1) + Đái tháo đường (1) + Nữ (1)
$$2 + 1 + 1 + 1 = 5\ \text{điểm}$$tương ứng với nguy cơ đột quỵ hằng năm ước tính khoảng 7% và rõ ràng có chỉ định cân nhắc dùng thuốc kháng đông.
Câu hỏi thường gặp
Điểm bao nhiêu thì nên dùng thuốc kháng đông? Các hướng dẫn thường khuyến cáo dùng thuốc kháng đông đường uống cho nam giới có điểm ≥2 và nữ giới có điểm ≥3; điểm 0 (ở nam) hoặc điểm 1 (ở nữ, chỉ do điểm giới tính) được xem là nguy cơ thấp.
Vì sao giới tính nữ lại cộng thêm 1 điểm? Giới tính nữ là yếu tố làm thay đổi nguy cơ; nó chủ yếu làm tăng nguy cơ khi đi kèm các yếu tố khác, chứ không được tính là chỉ định đơn độc để điều trị kháng đông.
Đây có phải là công cụ chẩn đoán không? Không. Đây là công cụ phân tầng nguy cơ dành cho rung nhĩ không do van tim, và cần được bác sĩ diễn giải cùng với toàn bộ bệnh cảnh lâm sàng của bệnh nhân.
