Công cụ này làm gì
Công cụ cho bạn biết từ một điểm quan sát trên cao — như đài ngắm cảnh, tháp cao hay đỉnh núi — bạn có thể nhìn xa tới đường chân trời bao nhiêu, và tầm nhìn đó bao phủ một vùng mặt đất rộng cỡ nào. Phép tính giả định Trái Đất là một hình cầu trơn nhẵn, không có vật cản, đồng thời cộng thêm mức khúc xạ khí quyển tiêu chuẩn 6% nên bạn nhìn xa hơn một chút so với tính toán hình học thuần túy.
Cách sử dụng
Hãy chọn một điểm ngắm cảnh nổi tiếng trong danh sách có sẵn để tự động điền độ cao, hoặc đơn giản là nhập độ cao quan sát của riêng bạn (theo mét). Bán kính Trái Đất mặc định là 6378,137 km (bán kính xích đạo theo chuẩn WGS84) và hầu như không cần thay đổi. Công cụ sẽ trả về khoảng cách nhìn thẳng tới đường chân trời tính bằng kilômét và diện tích mặt đất hình tròn nhìn thấy được tính bằng kilômét vuông.
Giải thích công thức
Với mắt người quan sát ở độ cao \(h\) trên một hình cầu bán kính \(r\), khoảng cách tiếp tuyến thẳng tới đường chân trời là \(\sqrt{h^{2} + 2rh}\). Cả \(h\) và \(r\) phải cùng đơn vị, nên độ cao tính bằng mét được chia cho 1000 để đổi sang km. Nhân với 1,06 để tính đến khúc xạ khí quyển (bạn nhìn xa hơn khoảng 6%). Vùng nhìn thấy là một hình tròn bán kính \(d\), nên diện tích của nó là \(A = \pi d^{2}\).
$$d = 1.06 \sqrt{h_{km}^{2} + 2\,r\,h_{km}}$$Trong đó:
$$\left\{ \begin{aligned} h_{km} &= \dfrac{\text{Height (m)}}{1000} \\ r &= \text{Earth radius (km)} \end{aligned} \right.$$$$A = \pi\, d^{2} = \pi \left(1.06 \sqrt{h_{km}^{2} + 2\,r\,h_{km}}\right)^{2}$$
Ví dụ minh họa
Từ tầng quan sát Tembo Galleria của tháp Tokyo Skytree ở độ cao \(h = 450\) m: \(h = 0{,}45\) km, vậy $$\sqrt{0{,}45^{2} + 2\times6378{,}137\times0{,}45} = \sqrt{5740{,}53} = 75{,}77 \text{ km}.$$ Sau khi tính khúc xạ, $$d = 1{,}06 \times 75{,}77 = 80{,}31 \text{ km}.$$ Diện tích nhìn thấy là $$A = \pi \times 80{,}31^{2} \approx 20{.}260 \text{ km}^{2}.$$
Khoảng cách chân trời ở các độ cao quan sát thông dụng
Các giá trị dưới đây sử dụng bán kính Trái Đất r = 6378.137 km (xích đạo WGS84) và công thức hình học \(d = \sqrt{h^{2} + 2rh}\) với h tính bằng km. Cột khúc xạ nhân khoảng cách đó với 1,06, giống như máy tính này. Diện tích nhìn thấy là hình tròn \(\pi d^{2}\), được thể hiện cho cả hai khoảng cách. Các số liệu đã được làm tròn.
| Độ cao quan sát | Khoảng cách chân trời d, không khúc xạ (km) | Khoảng cách chân trời d, với ×1,06 (km) | Diện tích, không khúc xạ (km²) | Diện tích, với ×1,06 (km²) |
|---|---|---|---|---|
| 1,7 m (tầm mắt người đứng) | 4,66 | 4,94 | 68,1 | 76,6 |
| 10 m (cột buồm tàu) | 11,29 | 11,97 | 400,8 | 450,3 |
| 100 m | 35,72 | 37,86 | 4.008 | 4.503 |
| 450 m (Tokyo Skytree Tembo Galleria) | 75,77 | 80,31 | 18.034 | 20.263 |
| 828 m (Burj Khalifa) | 102,78 | 108,94 | 33.184 | 37.286 |
| 3.776 m (đỉnh núi Phú Sĩ) | 219,50 | 232,67 | 151.368 | 170.077 |
Kiểm tra chi tiết cho 828 m: \(h = 0{,}828\) km, nên \(d = \sqrt{0{,}828^{2} + 2 \times 6378{,}137 \times 0{,}828} = \sqrt{0{,}686 + 10562{,}195} = \sqrt{10562{,}881} \approx 102{,}78\) km. Khi đó \(1{,}06 \times 102{,}78 \approx 108{,}94\) km.
Hằng số và giá trị tham chiếu đã sử dụng
| Đại lượng | Giá trị | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bán kính xích đạo WGS84 | 6378,137 km | Bán kính mặc định trong máy tính này |
| Bán kính trung bình Trái Đất | 6371 km | Thường dùng cho Trái Đất hình cầu |
| Bán kính cực | khoảng 6356,752 km | Trái Đất hơi dẹt nên bán kính thay đổi theo vĩ độ |
| Hệ số khúc xạ | 1,06 | Tầm xa thông thường dài hơn khoảng 6%; khúc xạ thực tế thay đổi theo nhiệt độ và áp suất không khí |
| Chuyển đổi đơn vị | 1 km = 1000 m | Chiều cao tính bằng mét được chia cho 1000 trước khi sử dụng |
Công thức xấp xỉ nhanh với h tính bằng mét (số hạng \(h^{2}\) không đáng kể đối với độ cao thấp hơn nhiều so với bán kính Trái Đất):
- Không khúc xạ: \(d \approx 3{,}57\sqrt{h}\) km, từ \(\sqrt{2 \times 6378{,}137/1000} \approx 3{,}572\).
- Với hệ số 1,06: \(d \approx 3{,}79\sqrt{h}\) km (3,572 × 1,06). Con số 3,86 đôi khi được nêu tương ứng với khúc xạ mạnh hơn một chút, khoảng cao hơn 8% so với giá trị hình học.
Diễn giải kết quả của bạn
Khoảng cách là tầm nhìn thẳng từ mắt hoặc bệ quan sát của bạn đến chân trời hình học trên một Trái Đất nhẵn, hình cầu. Đây không phải là khoảng cách mà tại đó một vật ở xa trở nên nhìn thấy được, vì bản thân vật đó cũng có chiều cao riêng.
- Nhìn thấy một mục tiêu: cộng khoảng cách chân trời của người quan sát và của mục tiêu. Ví dụ, người quan sát ở độ cao 100 m (35,72 km) nhìn một cột cao 10 m (11,29 km) có thể thấy nó ở khoảng cách khoảng 35,72 + 11,29 ≈ 47,0 km nếu không khúc xạ, trong điều kiện lý tưởng.
- Giới hạn trong thực tế: sương mù, mây, đồi núi, tòa nhà và các yếu tố không phụ thuộc độ cong như ánh sáng và độ tương phản thường làm giảm tầm nhìn thực tế xa hơn nhiều so với giới hạn hình học. Khúc xạ thay đổi theo gradient nhiệt độ, nên hệ số 1,06 chỉ là giá trị thông thường; nó có thể nhỏ hơn hoặc lớn hơn, và có thể xuất hiện ảo ảnh.
- Diện tích nhìn thấy: diện tích được nêu là hình tròn bán kính d, \(\pi d^{2}\). Đây là giới hạn trên đối với mặt đất bằng phẳng hoặc mặt biển thoáng, vì địa hình, thảm thực vật và công trình che khuất một phần của hình tròn đó.
Kết quả giả định một hình cầu hoàn hảo với bán kính bạn đã nhập, đủ chính xác cho việc lập kế hoạch và tìm hiểu nhưng không đủ cho trắc địa hay định vị hàng hải.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao kết quả là giá trị tối đa lý tưởng? Vì phép tính giả định xung quanh bằng phẳng và không có vật cản. Trên thực tế, các tòa nhà, đồi núi và sương mù sẽ làm giảm tầm nhìn thực tế.
Vì sao lại cộng thêm hệ số 6%? Không khí bẻ cong ánh sáng hơi hướng xuống dưới, giúp mở rộng tầm nhìn. 6% là giá trị trung bình điển hình của khí quyển; mức khúc xạ thực tế thay đổi tùy theo chênh lệch nhiệt độ.
Tôi có thể thay đổi bán kính Trái Đất không? Có, nhưng 6378,137 km là giá trị mặc định hợp lý. Kết quả thay đổi không nhiều theo \(r\).