Hàm phân biệt Maddrey là gì?
Hàm phân biệt Maddrey (mDF), còn được gọi là hàm phân biệt hay DF, là một công cụ tính điểm lâm sàng dùng để đánh giá mức độ nặng và tiên lượng ngắn hạn của viêm gan do rượu. Được Maddrey và cộng sự mô tả lần đầu vào năm 1978 và sau đó được hiệu chỉnh, công thức này kết hợp thời gian prothrombin của bệnh nhân (so với giá trị chứng của phòng xét nghiệm) và nồng độ bilirubin toàn phần trong huyết thanh thành một con số duy nhất. Điểm DF từ 32 trở lên xác định nhóm bệnh nhân mắc bệnh nặng, có nguy cơ tử vong cao trong vòng 30 ngày, và có thể hưởng lợi từ điều trị bằng corticosteroid hoặc pentoxifylline.
Cách sử dụng công cụ này
Nhập thời gian prothrombin (PT) của bệnh nhân tính bằng giây, thời gian PT chứng của phòng xét nghiệm tính bằng giây, và bilirubin toàn phần tính bằng mg/dL. Công cụ sẽ tức thì trả về điểm DF và cảnh báo liệu giá trị đó có đạt ngưỡng bệnh nặng hay không. Hãy đảm bảo PT của bệnh nhân và PT chứng được đo trên cùng một xét nghiệm để hiệu số có ý nghĩa.
Giải thích công thức
Phương trình là
$$\text{mDF} = 4{,}6 \times \left( \text{PT bệnh nhân} - \text{PT chứng} \right) + \text{Bilirubin toàn phần}$$
Hiệu số thời gian prothrombin phản ánh chức năng tổng hợp (đông máu) của gan, còn bilirubin phản ánh chức năng bài tiết. Hằng số \(4{,}6\) dùng để định trọng số cho thành phần đông máu. Bilirubin được tính bằng mg/dL; nếu phòng xét nghiệm của bạn báo cáo bằng µmol/L, hãy chia cho \(17{,}1\) trước.
Ví dụ minh họa
Một bệnh nhân có PT là 20 giây, PT chứng là 12 giây, và bilirubin toàn phần là 15 mg/dL.
$$\text{DF} = 4{,}6 \times (20 - 12) + 15 = 4{,}6 \times 8 + 15 = 36{,}8 + 15 = \mathbf{51{,}8}$$
Vì \(51{,}8 \geq 32\), kết quả này cho thấy viêm gan do rượu mức độ nặng.
Câu hỏi thường gặp
Giá trị DF nào được xem là nặng? Điểm từ 32 trở lên cho thấy viêm gan do rượu mức độ nặng với tiên lượng xấu.
Nên dùng đơn vị bilirubin nào? Hãy dùng mg/dL. Chuyển µmol/L sang mg/dL bằng cách chia cho \(17{,}1\).
DF có còn được sử dụng không? Có, mặc dù các thang điểm mới hơn như MELD và Thang điểm viêm gan do rượu Glasgow (GAHS) cũng được dùng; mDF vẫn là ngưỡng được trích dẫn rộng rãi trong quyết định điều trị. Công cụ này nhằm mục đích tham khảo, giáo dục và không thay thế cho đánh giá lâm sàng của bác sĩ.
